Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §4.1.1-4.1.5

返回罗马的报告与民众的热烈欢迎

第 75 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗在返回罗马后立即致信阿提库斯,感谢其为促成自己归来所作的努力,并报告了自己的社会与财务状况。同时,他还详细描写了自己在归途及进入罗马城时受到的热烈欢迎。

§4.1.1cum primum Romam veni fuitque cui recte ad te litteras darem, nihil prius faciendum mihi putavi quam ut tibi absenti de reditu nostro gratularer.
我一到达罗马,并且有了可以妥当地给你送信的人,我就认为自己首要的任务就是向不在身边的你祝贺我们的归来。
cognoram enim, ut vere scribam, te in consiliis mihi dandis nec fortiorem nec prudentiorem quam me ipsum nec etiam pro praeterita mea in te observantia nimium in custodia salutis meae diligentem eundemque te, qui primis temporibus erroris nostri aut potius furoris particeps et falsi timoris socius fuisses, acerbissime discidium nostrum tulisse plurimumque operae, studi, diligentiae, laboris ad conficiendum reditum meum contulisse.
因为,说句心里话,我知道你在给我提出建议时,既不比我自己更勇敢、更聪明,甚至考虑到我对你过去的尊重,你在维护我的安全方面也未免过于尽心;但我也同样知道,你作为在我们的错误(或者说狂乱)初期参与其中并共同承担虚妄恐惧的同一个人,对我们的分离感到极其痛苦,并为实现我的归来付出了极大的努力、热情、专注和劳苦。
§4.1.2itaque hoc tibi vere adfirmo, in maxima laetitia et exoptatissima gratulatione unum ad cumulandum gaudium conspectum aut potius complexum mihi tuum defuisse.
因此,我可以向你保证,在极大的喜悦和最迫切的祝贺中,对我而言,唯一缺乏以使快乐圆满的,就是你的面容,或者说拥抱。
quem semel nactus si umquam dimisero ac nisi etiam praetermissos fructus tuae suavitatis praeteriti temporis omnis exegero, profecto hac restitutione fortunae me ipse non satis dignum iudicabo.
一旦得到它,如果我放手,或者不把过去因疏忽而失去的你那温情的所有果实全部索回,我确实会认为自己配不上运命的这一次复原。
§4.1.3nos adhuc, in nostro statu quod difficillime reciperari posse arbitrati sumus, splendorem nostrum illum forensem et in senatu auctoritatem et apud viros bonos gratiam magis quam optaramus consecuti sumus;
至于我们目前的地位,也就是我们曾认为极难恢复的部分,到目前为止,我们已经重新获得了我们在法庭上的昔日光彩、在元老院的威信以及在善人中的信望,甚至超出了我们的期望。
in re autem familiari, quae quem ad modum fracta, dissipata, direpta sit non ignoras, valde laboramus tuarumque non tam facultatum quas ego nostras esse iudico quam consiliorum ad conligendas et constituendas reliquias nostras indigemus.
但在家产方面——你也并非不知道它如何被击碎、驱散和掠夺——我们正身处极大的困境之中,我们需要重建和整理我们的残余财产,这不仅需要你的资助(我认为这也是我们共有的),更需要你的建议。
§4.1.4nunc etsi omnia aut scripta esse a tuis arbitror aut etiam nuntiis ac rumore perlata, tamen ea scribam brevi quae te puto potissimum ex meis litteris velle cognoscere.
现在,尽管我认为一切都已由你的人写信告诉你,或由使者和传闻带到,但我还是要简短地写下我认为你最想从我的信中了解的事情。
Pr. Nonas Sextilis Dyrrachio sum profectus ipso illo die quo lex est lata de nobis.
在八月诺奈的前一天,我从狄拉希乌姆出发,那天正是关于我们的法律通过的日子。
Brundisium veni Nonis Sextilibus.
我在八月诺奈那天到达了布隆迪西乌姆。
ibi mihi Tulliola mea fuit praesto natali suo ipso die qui casu idem natalis erat et Brundisinae coloniae et tuae vicinae Salutis; quae res animadversa a multitudine summa Brundinisorum gratulatione celebrata est.
在那里,我的小图利娅在她的生日当天迎接了我,而这一天碰巧也是布隆迪西乌姆殖民地以及你家附近的萨卢斯神殿的创立纪念日;这一巧合被大众注意到,并在布隆迪西乌姆人的极大祝贺中度过。
ante diem iii Idus Sextilis cognovi, quom Brundisi essem, litteris Quinti mirifico studio omnium aetatum atque ordinum, incredibili concursu Italiae legem comitiis centuriatis esse perlatam.
在八月伊杜斯的前三天,当我还在布隆迪西乌姆时,我从昆图斯的信中得知,在所有年龄和阶层的人令人惊叹的热情以及意大利人令人难以置信的聚集下,该法案已在百人队会议上通过。
inde a Brundisinis honestissime ornatus iter ita feci ut undique ad me cum gratulatione legati convenerint.
此后,我受到了布隆迪西乌姆人的极高礼遇,我的旅程中,各地使者纷纷带着祝贺前来迎接我。
§4.1.5ad urbem ita veni ut nemo ullius ordinis homo nomenclatori notus fuerit qui mihi obviam non venerit, praeter eos inimicos quibus id ipsum, se inimicos esse, non liceret aut dissimulare aut negare.
我在进城时,除了那些连自己是仇敌这一事实都无法掩饰或否认的敌人之外,凡是报名人认识的任何阶层的人,没有一个不来迎接我的。
cum venissem ad portam Capenam, gradus templorum ab infima plebe completi erant.
当我到达卡佩纳门时,神殿的台阶上挤满了底层的平民。
a qua plausu maximo cum esset mihi gratulatio significata, similis et frequentia et plausus me usque ad Capitolium celebravit in foroque et in ipso Capitolio miranda multitudo fuit.
当他们用最热烈的掌声向我表示祝贺时,同样的群众和掌声一路伴随我直至卡皮托利乌姆,而在广场和卡皮托利乌姆本身,聚集了令人惊叹的庞大人群。

词汇与语法注释

  1. §4.1.1te in consiliis mihi dandis nec fortiorem nec prudentiorem quam me ipsum — 对格不定式(A.C.I.)结构的一部分,作主动词 `cognoram` 的宾语,省略了不定式 `esse/fuisse`。西塞罗在此自嘲地指出,阿提库斯在给他提建议时,其实和西塞罗本人一样胆小且缺乏深虑。
  2. §4.1.2quem semel nactus — 关系代词在句首的连接用法(relative connection),关系代词 `quem` 指代前句中的 `conspectum aut potius complexum ... tuum`(或由 `tuum` 引申的人称代词 `te`)。`nactus` 是异态动词 `nancisci`(获得)的完成分词,与主句主语(西塞罗)一致,作主格。
  3. §4.1.3in nostro statu quod difficillime reciperari posse arbitrati sumus — 中性关系代词 `quod` 概括性地指代紧随其后并列的名词(`splendorem`, `auctoritatem`, `gratiam`),这些名词构成了“我们的地位”之要素。这些名词也作为被动不定式 `reciperari posse` 的逻辑主语。
  4. §4.1.5nemo ... qui mihi obviam non venerit — 修饰否定先行词 `nemo` 特征的关系从句,动词 `venerit` 使用虚拟式完成时(特征虚拟式),构成强烈的否定强调:“凡是……的人,没有一个不来迎接我”。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §4.1.1-4.1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:4.1.1-4.1.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。