Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §3.19.1-3.19.3

エピルスへの移動の決定と家族への配慮の懇願

67 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

テッサロニカからエピルスへの移動を決意した経緯と、死をも辞さない覚悟を述べ、絶望的な状況下で家族や弟の救済、そして自身の狭い墓所となるべき土地の配分をアッティクスに懇願する。

§3.19.1quoad eius modi mihi litterae a vobis adferebantur ut aliquid ex iis esset exspectandum, spe et cupiditate Thessalonicae retentus sum;
あなたがたから、そこから何らかの期待を抱くべきであるような手紙が届いていた間は、私は希望と熱望によってテッサロニカに引き留められていました。
postea quam omnis actio huius anni confecta nobis videbatur, in Asiam ire nolui, quod et celebritas mihi odio est et, si fieret aliquid a novis magistratibus, abesse longe nolebam.
その後、今年のすべての動きが私たちにとって決着がついたと思われるようになってからは、私はアジアへ行くことを望みませんでした。 なぜなら、私は人混みが大嫌いであり、また、もし新しい政務官たちによって何かがなされるとしても、遠くに離れていたくはなかったからです。
itaque in Epirum ad te statui me conferre, non quo mea interesset loci natura qui lucem omnino fugerem, sed et ad salutem libentissime ex tuo portu proficiscar et, si ea praecisa erit, nusquam facilius hanc miserrimam vitam vel sustentabo vel, quod multo est melius, abiecero.
それゆえ、私はエピルスにあるあなたのところへ赴くことに決めました。 それは、光を完全に避けている私にとって、その土地の性質が重要であるからではなく、安全へと、あなたの港から最も喜んで出発するつもりだからであり、また、もし安全への道が断たれてしまうなら、他のどこよりも容易に、このきわめて惨めな生を維持するか、あるいは(それよりはるかにましなことですが)投げ捨てるつもりだからです。
ero cum paucis, multitudinem dimittam.
私は少数の者たちとともにいましょう。 群衆は遠ざけるつもりです。
§3.19.2me tuae litterae numquam in tantam spem adduxerunt quantam aliorum;
あなたの手紙は、他人の手紙が私を導いたほど大きな希望へと私を導いたことは一度もありません。
ac tamen mea spes etiam tenuior semper fuit quam tuae litterae.
それでもなお、私の希望は常に、あなたの手紙よりもさらに希薄でした。
sed tamen quoniam coeptum est agi, quoquo modo coeptum est et quacumque de causa, non deseram neque optimi atque unici fratris miseras ac luctuosas preces nec Sesti ceterorumque promissa nec spem aerumnosissimae mulieris Terentiae nec miserrimae Tulliolae obsecrationem et fidelis litteras tuas.
しかしながら、いかなる方法であれ、またいかなる理由によってであれ、交渉が始められた以上は、私は、最も優れ、かつかけがえのない弟の悲惨で嘆かわしい懇願も、セスティウスやその他の人々の約束も、きわめて苦難に満ちた妻テレンティアの希望も、この上なく哀れなトゥッリオーラの懇願も、そしてあなたの忠実な手紙をも見捨てるつもりはありません。
mihi Epirus aut iter ad salutem dabit aut quod scripsi supra.
エピルスは私に、安全への道を与えるか、あるいは私が上に書いたこと(=死)を与えるかのどちらかでしょう。
§3.19.3te oro et obsecro, T. Pomponi, si me omnibus amplissimis, carissimis iucundissimisque rebus perfidia hominum spoliatum, si me a meis consiliariis proditum et proiectum vides, si intellegis me coactum ut ipse me et meos perderem, ut me tua misericordia iuves et Quintum fratrem qui potest esse salvus sustentes, Terentiam liberosque meos tueare, me, si putas te istic visurum, exspectes, si minus, invisas, si potes, mihique ex agro tuo tantum adsignes quantum meo corpore occupari potest, et pueros ad me cum litteris quam primum et quam saepissime mittas.
ティトゥス・ポンポニウスよ、私はあなたに頼み、懇願します。 もし、私が人々の不実によって、すべての最も栄誉ある、最も愛すべき、最も快いものから奪い去られているのをあなたが目にし、もし、私が自分の助言者たちによって裏切られ、見捨てられているのを目にし、もし、私が自分自身と私の身内を破滅させるように強いられたのだとあなたが理解しているなら、どうかあなたの慈悲によって私を助け、救われ得る弟のクイントゥスを支え、テレンティアと私の子供たちを守ってください。 そして、もしあなたがそちらで私に会うだろうと思うなら、私を待っていてください。 そうでなければ、もしできるなら訪ねてきてください。 そして、あなたの土地から私の体によって占有され得るだけの広さを私に割り当ててください。 そして、できるだけ早く、かつできるだけ頻繁に、手紙を持たせた奴隷たちを私のところへ送ってください。
data xvi Kal. Octobris.
9月16日投函。

語釈・文法注

  1. 3.19.1quoad — 接続詞 quoad は、ここでは未完了過去の動詞 adferebantur を伴い、「〜である間ずっと」という継続期間を表す。
  2. 3.19.1non quo — 否定の理由を表す non quo(〜だからというわけではなく)は、接続法 interesset を要求し、対比される実際の理由(sed 以降)は直説法(未来 proficiscar)で示されている。
  3. 3.19.3coactum — intellegis の目的語となる対格不定詞句の主動詞で、esse が省略された不定詞完了受動態 coactum [esse]。意味上の主語は先行する me。
  4. 3.19.3exspectes — oro et obsecro の支配する名詞節(ut 節)内の接続法に続く一連の要求。ut は iuves の前に置かれているが、これ以降の接続法(exspectes, invisas, adsignes, mittas)にも並列して働いている。
  5. 3.19.3quantum meo corpore occupari potest — 直訳すると「私の体によって占有され得るだけの広さ」。死後の埋葬地(墓)の広さを暗示しており、絶望のあまり自死を予感させる表現。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §3.19.1-3.19.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:3.19.1-3.19.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。