Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §2.24.1-2.24.5

帰還の要請とウェッティウス事件の顛末

52 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスに対して一刻も早い帰還を強く要請するとともに、密告者ウェッティウスが仕組んだ、小クリオやポンペイウスを巻き込む偽の暗殺計画陰謀劇の全貌を、元老院や民会での波紋を含めて詳細に伝えている。

§2.24.1quas Numestio litteras dedi, sic te iis evocabam ut nihil acrius neque incitatius fieri posset.
私がヌメスティウスに託した手紙の中で、私はこれ以上なく熱烈に、また急き立てるように君を呼び出していた。
ad illam celeritatem adde etiam si quid potes.
あの速さに、もし何かできることがあるなら、さらに急いでくれ。
ac ne sis perturbatus (novi enim te et non ignoro quam sit amor omnis sollicitus atque anxius)—sed res est, ut spero, non tam exitu molesta quam aditu.
そして、不安にならないように(君のことはよく知っているし、いかなる愛もいかに心配性で不安になりやすいものかを私は承知しているからだ)――だが、この件は、私が望むところでは、その顛末においては、その始まりにおけるほど厄介なものではない。
§2.24.2Vettius ille, ille noster index, Caesari, ut perspicimus, pollicitus est sese curaturum ut in aliquam suspicionem facinoris Curio filius adduceretur.
あのウェッティウス、あの私たちの密告者が、カエサルに対して(私たちの見立てでは)小クリオを何らかの犯罪の容疑に引き込むように取り計らうと約束したのだ。
itaque insinuavit in familiaritatem adulescentis et cum eo ut res indicat, saepe congressus rem in eum locum deduxit ut diceret sibi certum esse cum suis servis in Pompeium impetum facere eumque occidere.
こうして彼はあの若者の親密な交友関係に入り込み、彼と(事態が示すように)しばしば会合を重ねて、事態を次のような段階にまで導いた。 すなわち、自分は自身の奴隷たちを連れてポンペイウスを襲撃し、彼を殺害することを固く決意している、と口にする段階にまで。
hoc Curio ad patrem detulit, ille ad Pompeium.
このことをクリオは父親に告げ、彼(父親)はポンペイウスに報告した。
res delata ad senatum est.
事態は元老院に報告された。
introductus Vettius primo negabat se umquam cum Curione constitisse, neque id sane diu;
引き入れられたウェッティウスは、最初は自分がクリオと会ったことなど一度もないと否定していたが、それも全く長くは続かなかった。
nam statim fidem publicam postulavit.
というのも、彼はすぐに身の安全の保障を要求したからだ。
reclamatum est.
反対の叫びが上がった。
tum exposuit manum fuisse iuventutis duce Curione, in qua Paulus initio fuisset et Q. Caepio hic Brutus et Lentulus, flaminis filius, conscio patre;
その時、彼は、クリオを指導者とする若者たちの徒党があったこと、その中に最初はパウルス、そしてこのクィントゥス・カエピオ・ブルトゥス、およびレントゥルス(フラメンの息子で、彼の父親も承知していた)が加わっていたことを陳述した。
postea C. Septimium scribam Bibuli pugionem sibi a Bibulo attulisse.
その後、ビブルスの書記官であるガイウス・セプティミウスが、ビブルスから自分に短剣を持ってきた、と(陳述した)。
quod totum inrisum est, Vettio pugionem defuisse nisi ei consul dedisset, eoque magis id eiectum est quod a.
このこと全体が嘲笑された。 すなわち、執政官が与えてくれなければウェッティウスには短剣が欠けていた(自分で用意できなかった)とでもいうのか、と。
d. iii Idus Maias Bibulus Pompeium fecerat certiorem ut caveret insidias; in quo ei Pompeius gratias egerat.
そして、そのことがなおさら退けられたのは、5月13日にビブルスがポンペイウスに陰謀に警戒するようにと知らせており、そのことについてポンペイウスが彼に感謝を述べていたからである。
§2.24.3introductus Curio filius dixit ad ea quae Vettius dixerat, maximeque in eo tum quidem Vettius est reprehensus quod dixerat adulescentium consilium ut in foro gladiatoribus Gabini Pompeium adorirentur;
引き入れられた小クリオは、ウェッティウスが語った事柄に対して答弁し、そしてその際、ウェッティウスは、若者たちの計画とは、フォーラムにおいてガビニウスの剣闘士たちを用いてポンペイウスを襲撃することであった、と彼が述べていた点において最も激しく非難された。
in eo principem Paulum fuisse, quem constabat eo tempore in Macedonia fuisse.
その計画においてパウルスが首謀者であったと(ウェッティウスは述べていたが)、そのパウルスがその時期にはマケドニアにいたことが明白であったからである。
fit senatus consultum ut Vettius, quod confessus esset se cum telo fuisse, in vincula coniceretur;
ウェッティウスは、自分が武器を所持していたことを自白したため、投獄されるべきであるという元老院決議がなされた。
qui emisisset, eum contra rem publicam esse facturum.
そして、もし誰かが彼を釈放したならば、その者は国家に反する行為をすることになる、と(決議された)。
res erat in ea opinione ut putarent id esse actum ut Vettius in foro cum pugione et item servi eius comprehenderentur cum telis, deinde ille se diceret indicaturum.
事態は、次のような思惑の中にあった。 すなわち、ウェッティウスがフォーラムで短剣を所持しているところを、そして同様に彼の奴隷たちが武器を持っているところを逮捕させ、その後に彼が密告すると言うように仕組まれていたのだと、人々が考えるような状況であった。
idque ita factum esset nisi Curiones rem ante ad Pompeium detulissent.
そして、もしクリオ父子が事前にこの件をポンペイウスに報告していなかったなら、まさにその通りになっていたであろう。
tum senatus consultum in contione recitatum est.
その後、元老院決議が民会で朗読された。
postero autem die Caesar, is qui olim praetor cum esset Q. Catulum ex inferiore loco iusserat dicere, Vettium in rostra produxit eumque in eo loco constituit quo Bibulo consuli adspirare non liceret.
しかし翌日、かつて法務官であった時に、クィントゥス・カトゥルスに対して下の平地から発言するように命じたあのカエサルが、ウェッティウスを演壇に登らせ、執政官であるビブルスでさえ近づくことが許されないような場所に彼を立たせた。
hic ille omnia quae voluit de re publica dixit, ut qui illuc factus institutusque venisset.
ここで彼は、国家について自分が望むすべてのことを語ったが、それはまるで、そのような役割に仕込まれ、あらかじめ教唆されてそこへやって来た者のようであった。
primum Caepionem de oratione sua sustulit, quem in senatu acerrime nominarat, ut appareret noctem et nocturnam deprecationem intercessisse.
まず彼は、元老院では極めて激しくその名を挙げていたカエピオを、自分の演説から除外した。 それは、一夜の猶予と、夜間の嘆願が間に挟まったことが明らかになるほどであった。
deinde quos in senatu ne tenuissima quidem suspicione attigerat, eos nominavit, L. Lucullum, a quo solitum esse ad se mitti C. Fannium, illum qui in P. Clodium subscripserat, L. Domitium, cuius domum constitutam fuisse unde eruptio fieret.
次いで、元老院では極めてわずかな疑いすらもかけていなかった者たちの名を挙げた。 すなわち、ルキウス・ルクッルス(彼から、プブリウス・クロディウスをかつて訴えたあのガイウス・ファンニウスが、自分のところへ送り込まれるのが常であったと主張した)、ルキウス・ドミティウス(彼の邸宅が、襲撃がそこから敢行される場所として定められていたと主張した)である。
me non nominavit sed dixit consularem disertum vicinum consulis sibi dixisse Ahalam Servilium aliquem aut Brutum opus esse reperiri.
私の名前は挙げなかったが、執政官の近所に住む、雄弁な元執政官が自分に対し、アハラ・セルウィリウスか、あるいはブルトゥスのような人物が見出される必要がある、と言ったと述べた。
addidit ad extremum, cum iam dimissa contione revocatus a Vatinio fuisset, se audisse a Curione his de rebus consciunt esse Pisonem generum meum et M. Laterensem.
最後に、すでに民会が解散された後、ワティニウスによって呼び戻された時に、彼は付け加えた、自分はクリオから、これらの件について私の娘婿であるピソと、マルクス・ラテレンシスが共謀者であると聞いた、と。
§2.24.4nunc reus erat apud Crassum Divitem Vettius de vi et, cum esset damnatus, erat indicium postulaturus.
現在、ウェッティウスはクラッスス・ディウェスのもとで暴力罪の被告となっており、そして、もし彼が有罪判決を受けたなら、密告(それに伴う免責)を要求するつもりであった。
quod si impetrasset, iudicia fore videbantur.
そして、もし彼がそれを勝ち取ったなら、数々の裁判が行われることになると思われた。
ea nos, utpote qui nihil contemnere soleremus, non contemnabamus sed non pertimescebamus.
これらのことを私たちは、いかなることも軽視しないのを常とする者として、軽視してはいなかったが、ひどく恐れてもいなかった。
hominum quidem summa erga nos studia significabantur;
人々が私たちに対して抱く極めて高い支持は示されている。
sed prorsus vitae taedet;
しかし、まったくもって生きることに嫌気がさす。
ita sunt omnia omnium miseriarum plenissima.
すべてが、あらゆる不幸にこれほど満ち満ちているのだから。
modo caedem timueramus †que oratio fortissimi senis, Q. Considi, discusserat ea inquam cotidie timere potueramus†, subito exorta est.
少し前、私たちは虐殺を恐れていた。 ――最も勇敢な老人クィントゥス・コンシディウスの演説がそれを追い払ったのであるが、私が言いたいのは、私たちが日々恐れる可能性のあったその虐殺が――突然湧き上がったのである。
quid quaeris? nihil me infortunatius, nihil fortunatius est Catulo cum splendore vitae tum †hoc† tempore.
何をこれ以上求めるのか? 私ほど不運な者はなく、カトゥルスほど幸運な者はいない。 彼の生涯の輝きにおいても、また現在のこの時代においても。
nos tamen in his miseriis erecto animo et minime perturbato sumus honestissimeque et dignitatem nostram magna cura tuemur.
しかし、私たちはこれらの不幸にあっても、意気軒昂で、いささかも動揺していない心を持っており、極めて高潔に、かつ多大なる注意を払って私たちの尊厳を守っている。
§2.24.5Pompeius de Clodio iubet nos esse sine cura et summam in nos benevolentiam omni oratione significat.
ポンペイウスはクロディウスの件について、私たちに心配しないでいるようにと命じており、あらゆる発言において、私たちに対する極めて高い好意を示している。
te habere consiliorum auctorem, sollicitudinum socium, omni in cogitatione coniunctum cupio.
私は、君を私の助言の提案者として、私の心痛の共有者として、あらゆる思索において私と結びついた者として、傍に置くことを望んでいる。
qua re ut Numestio mandavi tecum ut ageret, item atque eo, si potest, acrius te rogo ut plane ad nos advoles. respiraro si te videro.
だから、私がヌメスティウスに、君と交渉するように委託したのと同様に、それと同じように、あるいは可能ならそれ以上に熱烈に、私は君が完全に私たちのところへ飛んできてくれるように懇願する。 もし君に会えたなら、私は一息つくことができるだろう。

語釈・文法注

  1. 2.24.1quas Numestio litteras dedi — 関係代名詞 `quas` が本来主節の要素である先行詞 `litteras` を関係節の内部に取り込んでいる構文(先行詞の関係節内への同化)。意味的には `iis litteris, quas Numestio dedi`「私がヌメスティウスに託した手紙によって」と同一である。
  2. 2.24.2sibi certum esse — 「~が決意している」を意味する非人称的表現 `certum est alicui` が、間接話法の中で不定詞 `certum esse` になっている。与格 `sibi` はウェッティウス自身を指し、後続する不定詞 `impetum facere` と `occidere` がこの表現の論理的主語を構成する。
  3. 2.24.2Vettio pugionem defuisse nisi ei consul dedisset — 間接話法における過去の反実仮想条件文。直接話法では `Vettio pugio defuissit, nisi consul dedisset`(執政官が与えていなかったなら、ウェッティウスには短剣がなかったであろう)を反映しており、主節の動詞が間接話法の不定詞 `defuisse` になり、従属節の接続法過去完了 `dedisset` がそのまま維持されている。
  4. 2.24.3ut qui — 「~な者として」「~であるからこそ」を意味する `ut qui` +接続法(ここでは過去完了 `venisset`)の構文。あらかじめ教唆されて現れたウェッティウスの状況や特徴を記述している。
  5. 2.24.4vitae taedet — 非人称動詞 `taedet`(嫌気がさす)の構文。精神的苦痛を感じる主体は対格(ここでは `me` が省略されている)、嫌悪の対象は属格(`vitae`)で表される。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §2.24.1-2.24.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:2.24.1-2.24.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。