Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §2.24.1-2.24.5

催促归来与温提乌斯阴谋事件

第 52 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗强烈请求阿提库斯尽早返回,并详细讲述了密告者温提乌斯所策划的一场涉及小库里奥和庞培的假刺杀阴谋剧,以及该事件在元老院和公民大会上引起的轩然大波。

§2.24.1quas Numestio litteras dedi, sic te iis evocabam ut nihil acrius neque incitatius fieri posset.
在我托付给努梅斯提乌斯的那封信中,我如此强烈且急切地召唤你,以至于无法再更加迫切了。
ad illam celeritatem adde etiam si quid potes.
对于那样的速度,如果可以的话,请再加快一些。
ac ne sis perturbatus (novi enim te et non ignoro quam sit amor omnis sollicitus atque anxius)—sed res est, ut spero, non tam exitu molesta quam aditu.
切莫惊慌(因为我了解你,也深知一切爱意是如何充满忧虑与焦躁的)——但正如我所希望的,这件事在其结局上,并不会像其开端那样令人苦恼。
§2.24.2Vettius ille, ille noster index, Caesari, ut perspicimus, pollicitus est sese curaturum ut in aliquam suspicionem facinoris Curio filius adduceretur.
那个我们要找的密告者温提乌斯,正如我们所洞察的,向凯撒许诺他将设法使小库里奥陷入某种罪行的嫌疑中。
itaque insinuavit in familiaritatem adulescentis et cum eo ut res indicat, saepe congressus rem in eum locum deduxit ut diceret sibi certum esse cum suis servis in Pompeium impetum facere eumque occidere.
因此,他潜入了那个年轻人的亲密交友圈,并且(正如事态所显示的)与他频繁接触,将事情引导到如此地步:以至于他声称自己已决定带着自己的奴隶去袭击庞培并杀死他。
hoc Curio ad patrem detulit, ille ad Pompeium.
小库里奥将此事报告给了父亲,父亲又报告给了庞培。
res delata ad senatum est.
此事被呈报至元老院。
introductus Vettius primo negabat se umquam cum Curione constitisse, neque id sane diu; nam statim fidem publicam postulavit.
被带入的温提乌斯起初否认自己曾与库里奥会面,但这显然没有持续多久;因为他立刻要求获得人身安全保障。
reclamatum est.
现场响起了反对的呼声。
tum exposuit manum fuisse iuventutis duce Curione, in qua Paulus initio fuisset et Q. Caepio hic Brutus et Lentulus, flaminis filius, conscio patre; postea C. Septimium scribam Bibuli pugionem sibi a Bibulo attulisse.
接着他陈述道,曾有一个以库里奥为首的青年帮派,起初保罗、以及这位库林图斯·凯皮奥·布鲁图斯,还有祭司之子伦图鲁斯(在其父亲知情的情况下)都在其中;后来毕布鲁斯的书记官盖乌斯·塞普提米乌斯将一把来自毕布鲁斯的短剑送给了他。
quod totum inrisum est, Vettio pugionem defuisse nisi ei consul dedisset, eoque magis id eiectum est quod a. d. iii Idus Maias Bibulus Pompeium fecerat certiorem ut caveret insidias; in quo ei Pompeius gratias egerat.
这整件事都遭到了嘲笑,仿佛如果执政官不给温提乌斯,他就没有短剑可用似的;而且这件事之所以更被唾弃,是因为在五月十三日,毕布鲁斯已经警告过庞培要防范阴谋,庞培为此还向他表示了感谢。
§2.24.3introductus Curio filius dixit ad ea quae Vettius dixerat, maximeque in eo tum quidem Vettius est reprehensus quod dixerat adulescentium consilium ut in foro gladiatoribus Gabini Pompeium adorirentur; in eo principem Paulum fuisse, quem constabat eo tempore in Macedonia fuisse.
被带入的小库里奥针对温提乌斯所说的话作了辩白,而当时温提乌斯被驳斥得最厉害的一点,就是他曾说这些年轻人的计划是,在广场上利用加比尼乌斯的角斗士袭击庞培;并且说保罗是其中的首领,而人所共知的是,保罗当时人在马其顿。
fit senatus consultum ut Vettius, quod confessus esset se cum telo fuisse, in vincula coniceretur; qui emisisset, eum contra rem publicam esse facturum.
元老院作出决议:由于温提乌斯已承认自己持有武器,应将其投入监狱;若有人释放他,其行为将被视为危害国家。
res erat in ea opinione ut putarent id esse actum ut Vettius in foro cum pugione et item servi eius comprehenderentur cum telis, deinde ille se diceret indicaturum.
当时的舆论普遍认为,整件事的安排本是为了让温提乌斯在广场上带着短剑被捕,他的奴隶也同样带着武器被捕,然后他再声称自己要进行密告。
idque ita factum esset nisi Curiones rem ante ad Pompeium detulissent.
如果库里奥父子没有提前将此事报告给庞培,事情本来就会这样发生。
tum senatus consultum in contione recitatum est.
随后,元老院决议在公民大会上被宣读。
postero autem die Caesar, is qui olim praetor cum esset Q. Catulum ex inferiore loco iusserat dicere, Vettium in rostra produxit eumque in eo loco constituit quo Bibulo consuli adspirare non liceret.
然而第二天,凯撒——即当年当年担任法务官时曾命令库林图斯·卡图鲁斯在较低的平地上发言的那个人——将温提乌斯带上了讲坛,并让他站在那个连执政官毕布鲁斯都不允许企及的位置上。
hic ille omnia quae voluit de re publica dixit, ut qui illuc factus institutusque venisset.
在这里,他畅所欲言地谈论了国家事务,仿佛他来这里就是为了扮演这个被安排和教唆好的角色。
primum Caepionem de oratione sua sustulit, quem in senatu acerrime nominarat, ut appareret noctem et nocturnam deprecationem intercessisse.
首先,他在自己的发言中去掉了凯皮奥的名字,而此前他在元老院中曾极其激烈地指名道姓地提到过此人,这显然是因为一夜的缓冲和夜间的求情介入了其中。
deinde quos in senatu ne tenuissima quidem suspicione attigerat, eos nominavit, L. Lucullum, a quo solitum esse ad se mitti C. Fannium, illum qui in P. Clodium subscripserat, L. Domitium, cuius domum constitutam fuisse unde eruptio fieret.
接着,他点名了那些他在元老院中甚至连最微小的怀疑都未曾提及的人,即:卢修斯·卢库鲁斯(他声称此人经常派盖乌斯·法尼乌斯——那个曾联署起诉普布利乌斯·克洛狄乌斯的人——到他那里去);以及卢修斯·多米提乌斯(他声称此人的住宅被定为发动袭击的出发点)。
me non nominavit sed dixit consularem disertum vicinum consulis sibi dixisse Ahalam Servilium aliquem aut Brutum opus esse reperiri.
他没有点我的名字,但说有一位住在执政官附近的、雄辩的执政官级别的人物曾对他说,需要找到某个塞尔维里乌斯·阿哈拉或布鲁图斯式的人物。
addidit ad extremum, cum iam dimissa contione revocatus a Vatinio fuisset, se audisse a Curione his de rebus consciunt esse Pisonem generum meum et M. Laterensem.
最后,在公民大会已经散会、他又被瓦提尼乌斯召回时,他补充说,他从库里奥那里听说,我的女婿皮索和马尔库斯·拉特伦西斯也是这些事情的知情者。
§2.24.4nunc reus erat apud Crassum Divitem Vettius de vi et, cum esset damnatus, erat indicium postulaturus.
现在,温提乌斯因暴力罪在克拉苏·迪维斯那里充当被告,并且,一旦被判有罪,他就准备要求获得密告者的身份。
quod si impetrasset, iudicia fore videbantur.
如果他达到了这一目的,看来就将举行一系列审判。
ea nos, utpote qui nihil contemnere soleremus, non contemnabamus sed non pertimescebamus.
对于这些事,作为向来不轻视任何事情的人,我们并不轻视,但也不至于过度恐慌。
hominum quidem summa erga nos studia significabantur; sed prorsus vitae taedet; ita sunt omnia omnium miseriarum plenissima.
人们对我们极高的支持确实有所显露;但老实说,我对生活已经厌倦了;一切都如此充满了所有的痛苦。
modo caedem timueramus †que oratio fortissimi senis, Q. Considi, discusserat ea inquam cotidie timere potueramus†, subito exorta est.
不久前我们还害怕发生屠杀——虽然最勇敢的老人库林图斯·孔西迪乌斯的演说曾驱散了它,但我说,那场我们每天都可能害怕的屠杀——突然爆发了。
quid quaeris? nihil me infortunatius, nihil fortunatius est Catulo cum splendore vitae tum †hoc† tempore.
你还想知道什么? 无论是在一生的辉煌中,还是在当前的时刻,没有人比我更不幸,也没有人比卡图鲁斯更幸运。
nos tamen in his miseriis erecto animo et minime perturbato sumus honestissimeque et dignitatem nostram magna cura tuemur.
然而,在这些痛苦中,我们依然意气风发,心境毫无波动,并且极有尊严、极其用心地维护着我们的体面。
§2.24.5Pompeius de Clodio iubet nos esse sine cura et summam in nos benevolentiam omni oratione significat.
庞培让我们对克洛狄乌斯的事不用担心,并在所有的谈话中都对我们表现出极大的善意。
te habere consiliorum auctorem, sollicitudinum socium, omni in cogitatione coniunctum cupio.
我渴望有你作为我计谋的提出者、忧虑的共担者,以及在所有思考中都与我紧密相连的人。
qua re ut Numestio mandavi tecum ut ageret, item atque eo, si potest, acrius te rogo ut plane ad nos advoles.
因此,正如我曾托付努梅斯提乌斯去催促你那样,我同样——如果可能的话,甚至更急切地——请求你务必飞奔到我们身边。
respiraro si te videro.
只要能见到你,我就会重新缓过气来。

词汇与语法注释

  1. 2.24.1quas Numestio litteras dedi — 关系代词 `quas` 将本应在主句中的先行词 `litteras` 纳入关系从句内部(先行词同化)。在意义上等同于 `iis litteris, quas Numestio dedi`(“通过我托付给努梅斯提乌斯的那封信”)。
  2. 2.24.2sibi certum esse — 表示“某人决定做某事”(字面意为“对某人而言是确定的”)的无人称表达 `certum est alicui` 在间接引语中表现为不定式 `certum esse`,带指代温提乌斯自身的与格 `sibi`。后续的不定式 `impetum facere` 和 `occidere` 作该结构的逻辑主语。
  3. 2.24.2Vettio pugionem defuisse nisi ei consul dedisset — 间接引语中的虚拟语气过去相反条件句。直接引语应为 `Vettio pugio defuisset, nisi consul dedisset`(“若非执政官给,温提乌斯本就没有短剑”)。在间接引语中,主句动词变为完成不定式 `defuisse`,而条件从句中的虚拟语气过去完成时 `dedisset` 得以保留。
  4. 2.24.3ut qui — 结构 `ut qui` 后接虚拟语气(此处为过去完成时 `venisset`),表示特征或原因(“作为那样的、因为他是那样的”)。用以描绘温提乌斯表现得就像是一个被预先串通和教唆妥当而来到现场的人。
  5. 2.24.4vitae taedet — 无人称动词 `taedet`(厌倦)的句法结构。体验该情感的主体用宾格(此处省略了 `me`),而引起该情感的对象则用属格(`vitae`)表示。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §2.24.1-2.24.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:2.24.1-2.24.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。