§16.11.1Nonis accepi a te duas epistulas quarum alteram Kal.
11月5日(ノナエ)に、私は君から2通の手紙を受け取った。
dederas, alteram pridie.
1通は11月1日(カレンダエ)に、もう1通はその前日に君が出したものだ。
igitur prius ad superiorem.
そこで、まずは先に出された古い方の手紙から答えよう。
nostrum opus tibi probari laetor;
私たちの作品が君に気に入ってもらえて嬉しい。
ex quo ἄνθη ipsa posuisti.
君はその中からまさに「花(精華)」を摘み取ってくれた。
quae mihi florentiora sunt visa tuo iudicio;
それらは君の評価によって、私にはいっそう輝かしく見えた。
cerulas enim tuas miniatulas illas extimescebam.
というのも、私は君のあの赤インクによる校正を恐れていたからだ。
de Sicca ita est ut scribis;
シッカについては、君が書いている通りだ。
ab asta ea aegre me tenui.
私はあの競売から、身を引くのに骨を折った。
itaque perstringam sine ulla contumelia Siccae aut Septimiae, tantum ut sciant
"παῖδεσ παίδων"
sine φαλλῷ Luciliano eum ex C. Fadi filia liberos habuisse.
それゆえ、シッカやセプティミアをいささかも侮辱することなく、ただ彼らが「子供の子供たち」を、ルキリウス的なファルスなしに、C. ファディウスの娘との間に設けたのだと彼らが知る程度に、軽く触れることにしよう。
atque utinam eum diem videam cum ista oratio ita libere vagetur ut etiam in Siccae domum introeat! sed illo tempore opus est quod fuit illis iiiviris.
そして、あの演説がこれほど自由に広まり、シッカの家にまで入り込むような日を私が見られるよう願うばかりだ! しかし、そのためには、あの三人官の時代にあったような時が必要だ。
moriar nisi facete! tu vero leges Sexto eiusque iudicium mihi perscribes.
本当に面白い(そうでなければ私は死んでもいい)! 君はぜひセクストスにそれを読んで聞かせ、彼の評価を私に詳しく書き送ってくれ。
"εἷσ ἐμοὶ μύριοι.
「私にとって一人は万人」なのだ。
"
Caleni interventum et Calvenae cavebis.
カレヌスの介入と、カルウェナ(マティウス)に警戒しなさい。
§16.11.2quod vereris ne ἀδόλεσχοσ mihi tu, quis minus? cui, ut Aristophani Archilochi iambus, sic epistula tua longissima quaeque optima videtur.
君が私にとっておしゃべりになるのを恐れていることについて、君ほどそうでない者がいるだろうか? アリストパネスにとってアルキロコスのイアンボスがそうであったように、私にとっては君の手紙は長ければ長いほど最良と思われるのだ。
quod me admones, tu vero etiam si reprenderes, non modo facile paterer sed etiam laetarer, quippe cum in reprensione sit prudentia cum εὐμενείᾳ.
君が私に忠告(あるいは訂正)してくれることについて、たとえ君が非難するとしても、私は容易に耐えるだけでなく喜ぶだろう。 非難の中には好意を伴う知恵があるからだ。
ita libenter ea corrigam quae a te animadversa sunt,
"eodem iure quo Rubriana"
potius quam
"quo Scipionis,"
et de laudibus Dolabellae deruam cumulum.
だから君が指摘してくれた箇所を、私は喜んで修正しよう。 例えば、"eodem iure quo Rubriana"(ルブリウスの土地と同じ権利で)という表現を、"quo Scipionis"(スキピオの土地と同じ権利で)とするよりも好んで用いよう。 また、ドラベッラへの賛辞から、その過剰な部分を削り落とそう。
ac tamen est isto loco bella, ut mihi videtur, εἰρωναία, quod eum ter contra civis in acie.
しかし、あの箇所には、私には美しい皮肉(エイローネイア)があるように思われる。 彼が市民に対して3度も戦列に立ったという点だ。
illud etiam malo
"indignissimum est hunc vivere"
quam
"quid indignius?"
また、"indignissimum est hunc vivere"(この男が生きているとは極めて恥ずべきことだ)という表現の方を、"quid indignius?"(これ以上に恥ずべきことがあるか? )とするよりも好む。
§16.11.3Πεπλογραφίαν Varronis tibi probari non moleste fero;
ウァロの『ペプログラフィア』が君に気に入ってもらえて不満はない。
a quo adhuc Ἡρακλείδειον illud non abstuli.
彼からは、いまだあのヘラクレイデオス風の対話篇を受け取っていない。
quod me hortaris ad scribendum, amice tu quidem, sed me scito agere nihil aliud.
君が私に執筆を促してくれるのは、君の友情によるものだが、私がそれ以外のことは何もしていないと知ってほしい。
gravedo tua mihi molesta est.
君の鼻風邪が心配だ。
quaeso, adhibe quam soles diligentiam.
どうか、いつものように養生してくれ。
"o Tite"
tibi prodesse laetor.
「おお、ティトゥスよ」が君の役に立っていると聞いて嬉しい。
"Anagnini"
sunt Mustela ταξιάρχησ et Laco qui plurimum bibit.
「アナグニアの人々」とは、歩兵隊長ムステラと、大酒飲みのラコのことだ。
librum quem rogas perpoliam et mittam.
君が求めている本を仕上げて送ろう。
§16.11.4haec ad posteriorem.
これより後半の手紙への返事。
τὰ περὶ τοῦ quatenus Panaetius, absolvi duobus.
パナイティオスがどこまで論じているかについての部分は、2巻で書き終えた。
illius tres sunt;
彼の著作は3巻ある。
sed cum initio divisisset ita, tria genera exquirendi offici esse, unum, cum deliberemus honestum an turpe sit, alterum, utile an inutile, tertium, cum haec inter se pugnare videantur, quo modo iudicandum sit, qualis causa Reguli, redire honestum, manere utile, de duobus primis praeclare disseruit, de tertio pollicetur se deinceps sed nihil scripsit.
しかし、彼は最初に、義務を考案する種類は3つあると分け、1つは精神的高潔か醜悪かを熟考するとき、2つめは有益か不利益か、3つめはこれらが互いに衝突するように見えるとき、どのように判断すべきか(レグロスの例のように、帰還することが高潔であり、留まることが有益であるような場合)とした。 彼は最初の2つについては見事に論じたが、3つめについては次に論じると約束しながら、何も書かなかった。
eum locum Posidonius persecutus est.
その箇所をポセイドニオスが追究した。
ego autem et eius librum arcessivi et ad Athenodorum Calvum scripsi ut ad me τὰ κεφάλαια mitteret;
私は彼の本を取り寄せ、またアテノドロス・カルウスに主要項目を送ってくれるよう手紙を書いた。
quae exspecto.
それを待っているところだ。
quem velim cohortere et roges ut quam primum.
彼を励まし、できるだけ早く送ってくれるよう頼んでほしい。
in eo est περὶ τοῦ κατὰ περίστασιν.
その中に「状況に応じた義務について」が含まれている。
quod de inscriptione quaeris, non dubito quin καθῆκον
"officium"
sit, nisi quid tu aliud;
題名について尋ねている件だが、"officium"(義務)が καθῆκον に当たることは疑いない。 君が他の意見を持っていなければ。
sed inscriptio plenior
"de officiis.
しかし、より完全な題名は「義務について(de officiis)」だ。
"
προσφωνῶ autem Ciceroni filio.
また、息子のキケロに献呈する。
visum est non ἀνοίκειον.
不適切ではないと思われる。
§16.11.5de Myrtilo dilucide.
ミルティロスについては明快だ。
o qualis tu semper istos! itane? in D. Brutum? di istis!
おお、君はいつも彼らを実に見事に見抜くことか! 本当か? D. ブルトゥスに対して企てただって? 神々があいつらに罰を下さんことを!
§16.11.6ego me, ut scripseram, in Pompeianum non abdidi primo tempestatibus quibus nil taetrius;
私は、前に書いたように、ポンペイイの別荘に引きこもりはしなかった。 第一に、これ以上に不快なものはないというほどの悪天候のため。
deinde ab Octaviano cotidie litterae ut negotium susciperem, Capuam venirem, iterum rem publicam servarem, Romam utique statim.
第二に、オクタウィアヌスから毎日、事を引き受け、カプアに来て、再び国家を救い、ともかくすぐにローマに来るようにとの手紙が届いたためだ。
"αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι,"
is tamen egit sane strenue et agit.
「彼らは拒むことを恥じたが」、それでも彼は確かに精力的に行動したし、行動している。
Romam veniet cum manu magna, sed est plane puer.
彼は大軍を率いてローマに来るだろうが、明らかに若造だ。
putat senatum statim.
彼は元老院がすぐに招集されると思っている。
quis veniet? si venerit, quis incertis rebus offendet Antonium? Kal.
誰が来るだろうか? もし彼が来たら、この不安定な情勢の中で誰がアントニウスの怒りを買うだろうか?
Ianuar. erit fortasse praesidio aut quidem ante depugnabitur.
1月1日(カレンダエ)にはおそらく防衛となるか、あるいはその前に決戦が行われるだろう。
puero municipia mire favent.
この若者には地方自治市が不思議なほどに味方している。
iter enim faciens in Samnium venit Cales, mansit Teani.
サムニウムへ旅する途中で彼はカレスに来て、テアヌムに滞在した。
mirifica ἀπάντησισ et cohortatio.
驚くべき出迎えと励ましがあった。
hoc tu putares? ob hoc ego citius Romam quam constitueram.
君はこれを予想していただろうか? このため私は、予定していたよりも早くローマへ行くつもりだ。
simul et constituero scribam.
予定が決まったらすぐに書く。
§16.11.7etsi nondum stipulationes legeram (nec enim Eros venerat), tamen rem pridie Idus velim conficias.
まだ約定を読んでいないが(エロスがまだ来ていないからだ)、それでも11月12日(アイドゥースの前日)に用事を片付けてほしい。
epistulas Catinam, Tauromenium, Syracusas commodius mittere potero si Valerius interpres ad me nomina gratiosorum scripserit.
カティナ、タウロメニウム、シラクサへの手紙は、通訳のウァレリウスが私に有力者たちの名前を書き送ってくれれば、もっと好都合に送ることができるだろう。
alii enim sunt alias, nostrique familiares fere demortui.
というのも、時と場所によって人は異なり、私たちの知人はほとんど亡くなってしまったからだ。
publice tamen scripsi, si uti vellet eis Valerius;
それでも、もしウァレリウスがそれらを使いたければ、公的な推薦状を書いた。
aut mihi nomina mitteret.
あるいは私に名前を送ってほしい。
§16.11.8de Lepidianis feriis Balbus ad me usque ad iii Kal.
レピドゥスの祝日について、バルブスから私のもとへ(手紙があった)。
exspectabo tuas litteras meque de Torquati negotiolo sciturum puto.
11月29日(カレンズの3日前)まで君の手紙を待つ。 トルクアトゥスの小さな案件についてもわかると思う。
Quinti litteras ad te misi ut scires quam valde eum amaret quem dolet a te minus amari.
クィントゥスの君宛ての手紙を送る。 彼が、君がそれほど愛していないと嘆いている人物をいかに強く愛しているか、君に知らせるためだ。
Atticae, quoniam, quod optimum in pueris est, hilarula est, meis verbis suavium des volo.
アッティカに、彼女が子供の中で最良の性質である愛嬌があるために、私からの口づけをぜひ与えてほしい。