Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §15.26.1-15.26.5

ブルトゥスの競技会観戦の辞退と諸実務の指示

435 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、アッティクスにクイントゥスの窮状やピソの噂を伝える。さらに、ブルトゥスから彼の主催する競技会を観戦するよう要請されたが断ったことを話し、アッティクスに開催の様子を逐一報告するよう依頼する。旅程の進捗や、不動産・債務などの諸業務に関する指示を書き送っている。

§15.26.1de Quinti negotio video a te omnia facta.
クイントゥスの件については、君によってすべてがなされたとわかる。
ille tamen dolet dubitans utrum morem gerat Leptae an fidem infirmet filio.
しかし彼は、レプタの意に従うべきか、それそれとも息子への約束を破るべきか迷って苦しんでいる。
inaudivi L. Pisonem velle exire legatum ψευδεγγράφῳ senatus consulto.
私は、L.ピソが偽造された元老院決議によって使節として出発することを望んでいるという噂を小耳に挟んだ。
velim scire quid sit.
それが何であるか知りたいものだ。
tabellarius ille quem tibi dixeram me ad Brutum esse missurum in Anagninum ad me venit ea nocte quae proxima ante Kal. fuit litterasque ad me attulit;
私がブルトゥスのもとへ送るつもりだと君に言っていたあの伝令が、カレンダエの直前の夜にアナグニアの私のところへやって来て、手紙を届けてくれた。
in quibus unum alienum summa sua prudentia, idem illud, ut spectem ludos suos.
その手紙の中で、彼のこの上ない賢明さにそぐわないことが一つ、まさにあのこと、すなわち私が彼の主催する競技会を観戦してほしいという要望があった。
rescripsi scilicet primum me iam profectum, ut non integrum sit;
私は当然、第一に、自分はすでに出発してしまったので、もはや選択の自由はないと返事した。
deinde ἀτοπώτατον esse me qui Romam omnino post haec arma non accesserim neque id tam periculi mei causa fecerim quam dignitatis subito ad ludos venire.
第二に、この内乱の後にローマに全く近づかず、しかもそれを身の危険のためというよりはむしろ尊厳のためにそうしてきた私が、突然競技会にやって来るというのは、極めて不自然なことであると。
tali enim tempore ludos facere illi honestum est cui necesse est, spectare mihi ut non est necesse sic ne honestum. quidem est.
なぜなら、このような時期に競技会を開催することは、それを義務づけられている者にとっては名誉なことであるが、私にとって観戦することは、義務ではないのと同様に、名誉なことでもないからだ。
equidem illos celebrari et esse quam gratissimos mirabiliter cupio idque ita futurum esse confido et tecum ago ut iam ab ipsa commissione ad me quem ad modum accipiantur hi ludi, deinde omnia reliquorum ludorum in dies singulos persequare.
むろん、私はそれらの競技会が盛大に執り行われ、この上なく好評を博すことを驚くほど強く望んでおり、またそうなるだろうと確信している。 そして君に頼むのだが、最初の開催の瞬間から、これらの競技会がどのように受け入れられているかを、そしてその後は残りのすべての競技会の様子を日ごとに追って私に知らせてほしい。
sed de ludis hactenus.
しかし、競技会についてはこれくらいにしよう。
§15.26.2reliqua pars epistulae est illa quidem in utramque partem, sed tamen non nullos interdum iacit igniculos virilis.
手紙の残りの部分は、なるほど両義的ではあるが、それでも時折、男らしい火花をいくつか放っている。
quod quale tibi videretur ut posses interpretari, misi ad te exemplum epistulae;
それが君にどのように思われるか、君が判断できるように、私は手紙の写しを君に送った。
quamquam mihi tabellarius noster dixerat tibi quoque se attulisse litteras a Bruto easque ad te e Tusculano esse delatas.
もっとも、我々の伝令は私に、君にもブルトゥスからの手紙を届け、それがトゥスクルムから君のもとへ送り届けられたと言っていたのだが。
§15.26.3ego itinera sic composueram ut Nonis Quintilibus Puteolis essem;
私は、七月のノナエ(七月七日)にプテオリにいるように旅程を組んでいた。
valde enim festino, ita tamen ut quantum homo possit quam cautissime navigem.
というのも、私は大いに急いでいるからだ。 ただし、人間にできる限り慎重に航海するようにではあるが。
§15.26.4M. Aelium cura liberabis;
マルクス・アエリウスを心配から解放してやってくれ。
me paucos pedes in extremo fundo et eos quidem subterraneos servitutis putasse aliquid habituros.
私が敷地の端の、それも地下の数フィートについて、何か地役権を伴うことになるだろうと考えていた[と伝えてくれ]。
id me iam iam nolle neque mihi aquam esse tanti.
私は今やそれを望んでおらず、水も私にとってそれほどの価値はない、と。
sed ut mihi dicebas, quam lenissime, potius ut cura liberetur quam ut me suscensere aliquid suspicetur.
しかし、君が私に言っていたように、極めて穏やかに、彼が心配から解放されるように、また私が何か憤っていると彼に疑われないように[伝えてくれ]。
item de illo Tulliano capite libere cum Cascellio loquere.
同様に、あのトゥッリウスの件について、カスケッリウスと率直に話し合ってくれ。
parva res est, sed tu bene attendisti.
小さな事柄だが、君はよく注意してくれた。
nimis callide agebatur.
あまりにも抜け目なく運ばれていた。
ego autem si mihi imposuisset aliquid, quod paene fecit nisi tua malitia adfuisset, animo iniquo tulissem.
もし彼が私に何かを押し付け、だましていたなら(君の機転が助けてくれなかったら、彼は危うくそうするところだったが)、私は不快に耐えかねていただろう。
itaque, ut ut erit, rem impediri malo.
だから、どうなろうとも、私はその件が阻まれる方を望む。
octavam partem †tuli luminarum medium ad strane memineris cui Caerellia† videris mancipio dare ad eam summam quae sub praecone fuit maxima.
†カエレッリアに…† 競売人のもとで最高額であったその金額で、譲渡するように手配してほしい。
id opinor esse C_C_C_L_X_X_X_.
それは380,000セステルティウスだと思う。
§15.26.5novi si quid erit atque etiam si quid prospicies quod futurum putes, scribas ad me quam saepissime velim, Varroni, quem ad modum tibi mandavi, memineris excusare tarditatem litterarum mearum.
何か新しいことがあれば、また将来起こると思うことを予測したなら、できるだけ頻繁に私に手紙を書いてほしい。 君に委託したように、私の手紙が遅れたことをウァッロに弁明するのを忘れないでくれ。
mundus iste cum M. Ennio quid egerit de testamento (curiosus sum enim) facias me velim certiorem.
あのムンドゥスがM.エンニウスと遺言に関して何を行ったか(私は好奇心がそそられているのだ)、私に知らせてほしい。
ex Arpinati vi Non.
アルピヌムの別荘より、七月のノナエの六日前(七月二日)。

語釈・文法注

  1. 15.26.1morem gerat Leptae an fidem infirmet filio — dubitansに懸かるutrum...an...による間接二重疑問節。morem gerat(与格Leptaeを伴う)とfidem infirmet(与格filioを伴う)が、対照的な二者択一の選択肢として並置されている。
  2. 15.26.1ἀτοπώτατον esse me qui Romam omnino post haec arma non accesserim — 主節の動詞 rescripsi に依存する対格不定詞構文(主格的対格 me + 不定詞 esse + 述語形容詞 ἀτοπώτατον)。先行詞 me を修飾する関係節の述語動詞 accesserim が接続法なのは、理由(〜するような私であるから)または主観的描写を表すためである。
  3. 15.26.4nisi tua malitia adfuisset — 過去の事実に反する条件文の帰結(「危うく押し付けられるところだった」を表す paene fecit)に対する条件節。ここで「悪意」を本来意味する malitia は、手紙の親しい文脈において、アッティクスの「機転」や「抜け目のなさ」を好意的に冷やかす表現として使われている。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §15.26.1-15.26.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:15.26.1-15.26.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。