Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §15.1.1-15.1.4

医師アレクシオンの死の悼みと政局への懸念

409 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは主治医アレクシオンの急死を悼みつつ、ヒルティウスとの対話を通じてアントニウスや同調者たちの動向についてアッティクスと意見を交わし、さらにブルートゥスの要請や家族をめぐる近況を報告する。

§15.1.1o factum male de Alexione! incredibile est quanta me molestia adfecerit, nec me hercule ex ea parte maxime quod plerique mecum, "ad quem igitur te medicum conferes?" quid mihi iam medico? aut si opus est, tanta inopia est? amorem erga me, humanitatem suavitatemque desidero.
アレクシオンに起こった不幸なことよ! 彼がどれほど大きな苦痛を私に与えたかは、信じられないほどだ。 そして、ヘラクレスにかけて、多くの者が私に言うような「では、君はこれからどの医師のもとへ行くのか? 」という理由からでは決してない。 私に今さら医師が何になろう。 あるいは、もし必要だとしても、それほどまでに医師が不足しているのだろうか。 私が惜しむのは、私に対する彼の愛、温かさ、そして優しさなのだ。
etiam illud.
また、次のこともある。
quid est quod non pertimescendum sit cum hominem temperantem, summum medicum tantus improviso morbus oppresserit? sed ad haec omnia una consolatio est quod ea condicione nati sumus ut nihil quod homini accidere possit recusare debeamus.
節制を心がけ、この上ない医師であった人を、これほど大きな病が突然襲ったとなれば、恐るべきでないことなどあろうか。 だが、これらすべてに対する唯一の慰めは、人間として起こりうるいかなることも拒むべきではないという条件のもとに私たちが生まれてきたということだ。
§15.1.2de Antonio iam antea tibi scripsi non esse eum a me conventum.
アントニウスについては、すでに前に彼と会わなかったと君に書いた。
venit enim Misenum cum ego essem in Pompeiano.
というのも、私がポンペーイーの別荘にいたときに、彼はミーセーヌムに来たからだ。
inde ante profectus est quam ego eum venisse cognovi.
彼は、私が彼の到着を知る前に、そこから出発してしまった。
sed casu, cum legerem tuas litteras, Hirtius erat apud me in Puteolano.
だが偶然にも、私が君の手紙を読んでいるとき、ヒルティウスがプテオリーの別荘で私のところにいた。
ei legi et egi.
私は彼に(君の手紙を)読んで聞かせ、交渉した。
primum quod † attinet, nihil mihi concedebat, deinde ad summam arbitrum me statuebat non modo huius rei sed totius consulatus sui.
最初の[…]に関しては、彼は私に何も譲歩しなかったが、しかし結論としては、この件だけでなく、彼の執政官職全体についての調停者として私を指名した。
cum Antonio autem sic agemus ut perspiciat, si in eo negotio nobis satis fecerit, totum me futurum suum.
アントニウスに対しては、彼がその件で私たちを満足させてくれるなら、私が完全に彼の味方になるということを彼が理解するような方法で、私たちは交渉するつもりだ。
Dolabellam spero domi esse.
ドラベッラが家にいることを望む。
§15.1.3redeamus ad nostros.
私たちの仲間のことに戻ろう。
de quibus tu bonam spem te significas habere propter edictorum humanitatem.
彼らについて、君は布告の穏健さゆえに、良い希望を持っていると示している。
ego autem perspexi, cum a me xvii Kal. de Puteolano Neapolim Pansae conveniendi causa proficisceretur Hirtius, omnem eius sensum.
しかし私は、5月16日にヒルティウスがパンサに会うためにプテオリーの別荘からナポリへと出発した際、彼の本心を完全に見抜いた。
seduxi enim et ad pacem sum cohortatus.
というのも、私は彼を脇に連れて行き、平和を勧告したからだ。
non poterat scilicet negare se velle pacem, sed non minus se nostrorum arma timere quam Antoni, et tamen utrosque non sine causa praesidium habere, se autem utraque arma metuere.
彼はもちろん、自分が平和を望んでいることを否定はできなかったが、私たちの仲間の武力をアントニウスの武力と同じくらい恐れており、しかも、どちらも理由なく護衛を連れているわけではないが、自分自身は両方の武力を恐れている、と言った。
quid quaeris? οὐδὲν
何を聞く必要があるだろうか。 何もない。
§15.1.4de Quinto filio tibi adsentior.
息子のクィントゥスについては、君に同意する。
patri quidem certe gratissimae bellae tuae litterae fuerunt.
父親にとっては、君の素晴らしい手紙は確実にこの上なく喜ばしいものだった。
Caerelliae vero facile satis feci;
カエレッリアに対しては、私は容易に満足させた。
nec valde laborare mihi visa est, et si illa, ego certe non laborarem.
彼女もそれほど気をもんでいるようには見えなかったし、もし彼女が気にしないなら、私だって確実に気に病むことはない。
istam vero quam tibi molestam scribis esse auditam a te esse omnino demiror.
だが、君が厄介だと書いているあの女性について、君が話を聞いたというのは、私にはまったく不可解極まりない。
nam quod eam conlaudavi apud amicos audientibus tribus filiis eius et filia tua, †τὸ ἐκ τούτου quid est hoc?† "quid est aútem cur ego pérsonatus ámbulem?" Parumne foeda persona est ipsius senectutis? quod Brutus rogat ut ante Kalendas, ad me quoque scripsit et fortasse faciam.
というのも、私が彼女の3人の息子と君の娘が聞いている前で、友人たちに対して彼女を褒めちぎったこと、そこから何が生じるというのか。 これは一体どういうことなのか。 「しかし、なぜ私が仮面をかぶって歩き回らねばならないのか? 」老境それ自体という仮面だけで、十分に醜いではないか。 ブルートゥスが朔日前に会いに来てほしいと求めていることについては、私のところにも書いてきた。 おそらくそうするだろう。
sed plane quid velit nescio.
だが、彼が一体何を望んでいるのか、私にはさっぱりわからない。
quid enim illi adferre consili possum, cum ipse egeam consilio et cum ille suae immortalitati melius quam nostro otio consuluerit? de regina rumor exstinguitur.
私自身が助言を必要としているのに、彼にどのような助言を与えることができようか。 そして、彼は私たちの平穏よりも彼自身の不朽の名声をより良く考慮したのだから。 女王に関する噂は消えつつある。
de Flamma, obsecro te, si quid potes.
フランマのことについては、もし君にできることが何かあれば、どうか頼む。

語釈・文法注

  1. 15.1.1quid mihi iam medico? — 関係代名詞や動詞が省略された口語的表現。与格 mihi と手段・必要を表す奪格(ここでは medico)の組み合わせ、あるいは「私と医師の間にどのような関係があるのか」を意味する表現として機能している。文脈から「今さら私に医師が何になろう(必要ない)」という解釈になる。
  2. 15.1.3omnem eius sensum — 主動詞 perspexi の直接目的語であるが、その直後に cum で始まる時の副詞節(cum... proficisceretur Hirtius)が長大に挿入されたため、文末に配置される形となった倒置構文(hyperbaton)。これにより、話の焦点が強調されている。
  3. 15.1.3non poterat scilicet negare — 主節 non poterat... の後、接続詞 sed に続く箇所(se... timere 以下)では、言明を表す動詞(dicebat など)が省略され、対格不定詞句(se ... timere, utrosque ... habere, se ... metuere)による間接話法がそのまま展開している。
  4. 15.1.4auditam a te esse — 動詞 demiror(不可解に思う、驚く)の目的語となる対格不定詞句。指示代名詞女性対格の istam(あの女性が)が不定詞 auditam esse の意味上の主語(主語対格)として機能している。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §15.1.1-15.1.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:15.1.1-15.1.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。