Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §13.52.1-13.52.2

別荘でのカエサルとその随行員の歓待

383 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスに対し、独裁官カエサルとその大勢の随行員を別荘に宿泊させ、豪華に歓待した際の様子を生き生きと報告する。

§13.52.1o hospitem mihi tam gravem ἀμεταμέλητον! fuit enim periucunde.
o hospitem mihi tam gravem ἀμεταμέλητον! おお、私にとってこれほど重荷でありながら、後悔のない客よ! fuit enim periucunde. というのも、とても愉快に過ぎたからだ。
sed cum secundis Saturnalibus ad Philippum vesperi venisset, villa ita completa a militibus est ut vix triclinium ubi cenaturus ipse Caesar esset vacaret;
sed cum secundis Saturnalibus ad Philippum vesperi venisset, villa ita completa a militibus est ut vix triclinium ubi cenaturus ipse Caesar esset vacaret; quippe hominum ciↃ ciↃ. しかし、サトゥルナリア祭の第二日に彼が夕方フィリップスの別荘にやって来たとき、別荘は兵士たちで非常に満員になり、カエサル自身が食事をする予定の食堂さえほとんど空いていなかった。
quippe hominum ciↃ ciↃ. sane sum commotus quid futurum esset postridie; ac mihi Barba Cassius subvenit, custodes dedit.
何しろ二千人もの人間がいたのだから。 sane sum commotus quid futurum esset postridie; ac mihi Barba Cassius subvenit, custodes dedit. 私は翌日どうなることかと実に不安になったが、バルバ・カッシウスが私を助けてくれて、衛兵をつけてくれた。
castra in agro, villa defensa est.
castra in agro, villa defensa est. キャンプは野原に張られ、別荘は守られた。
ille tertiis Saturnalibus apud Philippum ad h. vii nec quemquam admisit;
ille tertiis Saturnalibus apud Philippum ad h. vii nec quemquam admisit; 彼はサトゥルナリア祭の第三日、フィリップスのところで第7時まで過ごし、誰も部屋に入れなかった。
rationes, opinor, cum Balbo.
rationes, opinor, cum Balbo. 思うに、バルブスと帳簿の計算をしていたのだろう。
inde ambulavit in litore.
inde ambulavit in litore. それから彼は海岸を散歩した。
post h. viii in balneum.
post h. viii in balneum. 第8時の後にお風呂へ。
tum audivit de Mamurra, vultum non mutavit.
tum audivit de Mamurra, vultum non mutavit. その時マムッラについて聞いたが、顔色一つ変えなかった。
unctus est, accubuit.
unctus est, accubuit. 油を塗られ、食卓に横たわった。
ἐμετικὴν agebat.
ἐμετικὴν agebat. 彼は催吐法を行う予定だった。
itaque et edit et bibit ἀδεῶσ et iucunde, opipare sane et apparate nec id solum sed " bene cocto et condito sermone bono et, si quaeris, libenter. " §13.52.2praeterea tribus tricliniis accepti οἱ περὶ valde copiose.
itaque et edit et bibit ἀδεῶσ et iucunde, opipare sane et apparate nec id solum sed したがって、彼は心配なく、また愉快に食べ、かつ飲んだ。 実に豪華で、入念に準備された食事だった。 それだけでなく、こう言ってはなんだが、 "bene cocto et condito sermone bono et, si quaeris, libenter. "praeterea tribus tricliniis accepti οἱ περὶ valde copiose. さらに、随員たちも3つの食堂で非常に豊かにもてなされた。
libertis minus lautis servisque nihil defuit.
libertis minus lautis servisque nihil defuit. それほど上等でない解放隷や奴隷たちにも、欠けるものは何もなかった。
nam lautiores eleganter accepi.
nam lautiores eleganter accepi. というのも、より上等の者たちは、私が優雅にもてなしたからだ。
quid multa? homines visi sumus.
quid multa? homines visi sumus. 多くを語る必要があろうか? 私たちは人間らしく見えたのだ。
hospes tamen non is quoi diceres, "amabo te, eodem ad me cum revertere.
hospes tamen non is quoi diceres, "amabo te, eodem ad me cum revertere." しかし、その客は『お願いだから、帰り道にもまた私のところへ寄ってくれ』と言いたくなるような相手ではない。
" semel satis est.
semel satis est. 一度で十分だ。
σπουδαῖον οὐδὲν in sermone, φιλόλογα multa.
σπουδαῖον οὐδὲν in sermone, φιλόλογα multa. 会話には大した話は全くなく、文学的な話が多かった。
quid quaeris? delectatus est et libenter fuit.
quid quaeris? delectatus est et libenter fuit. とにかく、彼は喜び、愉快に過ごした。
Puteolis se aiebat unum diem fore, alterum ad Baias.
Puteolis se aiebat unum diem fore, alterum ad Baias. プテオリに一日、バイアエにもう一日滞在するつもりだと言っていた。
habes hospitium sive ἐπισταθμείαν odiosam mihi, dixi, non molestam.
habes hospitium sive ἐπισταθμείαν odiosam mihi, dixi, non molestam. これで、私にとって不快だったが、厄介ではなかった歓待、あるいは兵士の舎営の様子が分かっただろう。
ego paulisper hic, deinde in Tusculanum.
ego paulisper hic, deinde in Tusculanum. 私は少しの間ここに留まり、それからトゥスクルムの別荘へ行く。
Dolabellae villam cum praeteriret, omnis armatorum copia dextra sinistra ad equum nec usquam alibi.
Dolabellae villam cum praeteriret, omnis armatorum copia dextra sinistra ad equum nec usquam alibi. 彼がドラベッラの別荘の脇を通り過ぎたとき、武装した兵士の全軍が馬の左右に整列し、それ以外の場所には全くいなかった。
hoc ex Nicia.
hoc ex Nicia. これはニキアスからの情報だ。

語釈・文法注

  1. 13.52.1fuit enim periucunde — 動詞 `fuit` の主語は、文脈上の「カエサル(客)」、あるいは非人称的に「滞在(事態)」の両方に解釈しうる。副詞 `periucunde` が動詞 `esse` に伴い、「非常に愉快な状態で推移した」ことを示す表現である。
  2. 13.52.1ἐμετικὴν agebat — ギリシア語の女性名詞対格 `ἐμετικήν`(催吐、吐き薬を飲むこと)の後に、習慣や生活法を意味する名詞(`ἕξιν` など)が省略された形。`agebat` はここでは「予定している」「取り行おうとしている」の意で、豪華な食事を存分に楽しむために、当時一般的であった医学的な催吐法を準備していたことを示す。
  3. 13.52.1bene cocto et condito sermone bono et, si quaeris, libenter — 詩人ルキリウスの詩の引用(またはもじり)。`cocto`(よく調理された)と `condito`(よく味付けされた)は、物理的な食事を修飾すると同時に、メタファーとして `sermone bono`(素晴らしい会話)をも修飾する二重の掛詞となっている。`libenter` は主体の満足度(心地よく、喜びをもって)を表す副詞。
  4. 13.52.2homines visi sumus — 直訳は「私たちは人間に見えた」。ここでの `homines` は単なる「人間」ではなく、「教養があり、洗練された社交を知る紳士」というニュアンスを持つ。キケロがカエサルという強大な独裁者を前にしても卑屈にならず、対等な文化人として洗練された饗応を提供できたという自負を示している。
  5. 13.52.2amabo te — 口語における親しい依頼や願望を表す決まり文句(「どうぞ」「お願いだから」)。キケロは、カエサルのような恐るべき大物を相手に、このような気軽な勧誘の言葉をかける気にはとてもなれないという心情を、冗談混じりに述べている。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §13.52.1-13.52.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:13.52.1-13.52.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。