Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §10.8B.1-10.8B.2

カエサルによる中立維持と内乱関与回避の懇願

234 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルはキケロに対し、事態がカエサル側に傾いている今になって、以前の白紙状態の時でさえ選ばなかったはずの対抗行動(ポンペイウス派への合流)をとらないよう、また内乱の争いから中立を保つよう強く懇願する。

§10.8B.1etsi te nihil temere, nihil imprudenter facturum iudicaram, tamen permotus hominum fama scribendum ad te existimavi et pro nostra benevolentia petendum ne quo progredereris proclinata iam re quo integra etiam progrediendum tibi non existimasses.
私はあなたが無謀なことも軽率なことも何一つ行わないだろうと判断していましたが、それでも人々の噂に動揺し、あなたに手紙を書き、私たちの友情に免じて、事態がすでに決まりかけている今、事態がまだ白紙であった時でさえ進むべきではないとあなたが判断していたであろう方向へ進むことのないよう、懇願すべきだと考えました。
namque et amicitiae graviorem iniuriam feceris et tibi minus commode consulueris, si non fortunae obsecutus videberis (omnia enim secundissima nobis, adversissima illis accidisse videntur), nec causam secutus (eadem enim tum fuit cum ab eorum consiliis abesse iudicasti), sed meum aliquod factum condemnavisse;
というのも、もしあなたが運命に従ったようには見えず(すべてのことが私たちにはきわめて順調に、彼らにはきわめて不都合に起こったように見えるのですから)、また大義に従ったようにも見えず(大義は、あなたが彼らの企てから離れているべきだと判断した当時も今と同じだったのですから)、そうではなく、私の何らかの行為を非難したように見えるなら、あなたは友情に対してより重大な不義を働くことになり、自分自身にとってもあまり利益にならない策を講じることになるでしょうから。
quo mihi gravius abs te nil accidere potest.
私にとって、これより重大なことがあなたから起こることはあり得ません。
§10.8B.2quod ne facias pro iure nostrae amicitiae a te peto.
そのようなことをなさらないよう、私たちの友情の絆に免じてあなたに懇願します。
postremo quid viro bono et quieto et bono civi magis convenit quam abesse a civilibus controversiis? quod non nulli cum probarent, periculi causa sequi non potuerunt;
そもそも、善良で穏やかな人間、そして良き市民にとって、内乱の争いから離れていること以上にふさわしいことがあるでしょうか。 一部の人々はそれをよしとしながらも、危険のゆえに実践することができませんでした。
tu explorato et vitae meae testimonio et amicitiae iudicio neque tutius neque honestius reperies quicquam quam ab omni contentione abesse.
しかしあなたは、私の生き方の証しと友情への信頼の双方を確かめた上で、あらゆる争いから離れていること以上に安全で名誉ある道はないと知るでしょう。
xv Kal. Maias ex itinere.
xv Kal. Maias 旅の途上にて。

語釈・文法注

  1. §10.8B.1proclinata iam re quo integra etiam progrediendum tibi non existimasses — 「事態がすでに傾いた状態(proclinata iam re)で、事態がまだ白紙であった時(integra)でさえ進むべきではない(progrediendum tibi)とあなたが判断したであろう(non existimasses)方向(quo)へ」と訳す。proclinata iam re および (re) integra は独立奪格。quo は方向を表す関係副詞。tibi は動形容詞の行為者の与格。existimasses(existimavisses の短縮形)は過去の事実に反する想定を表す接続法過去完了である。
  2. §10.8B.1si non fortunae obsecutus videberis ... nec causam secutus ... sed meum aliquod factum condemnavisse — 条件節(si...)において、動詞 videberis(未来完了・受動態または異動詞、ここでは「〜のように見えるならば」)が、前半の2つの完了分詞 obsecutus, secutus(主格補語)と、最後の完了不定詞 condemnavisse を並列に支配している。「もしあなたが運命に従ったようには見えず、大義に従ったようにも見えず、そうではなく、私の行為を非難したように見えるなら」という相関構造になる。
  3. §10.8B.2quod non nulli cum probarent, periculi causa sequi non potuerunt — 冒頭の quod は連結関係代名詞で、直前の内容(abesse a civilibus controversiis「内乱の争いから離れていること」)を指す。また、主節の動詞 sequi(実践する、追求する)の目的語も、この関係代名詞が表す内容が省略されて引き継がれている。
  4. §10.8B.2explorato et vitae meae testimonio et amicitiae iudicio — explorato は中性単数奪格の完了分詞。後ろの 2 つの奪格名詞 testimonio(中性)および iudicio(中性)を主語とする独立奪格。これら 2 つの証拠が「確かめられた上で」という意味を表す。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §10.8B.1-10.8B.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:10.8B.1-10.8B.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。