Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §10.4.7-10.4.12

クリオの訪問と内戦の展望および航海の約束

227 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

クリオがキケロを訪問し、カエサル派の野心とポンペイウスとの内戦の見通しについて赤裸々に語り、キケロがシキリア経由でギリシアへ安全に航海することを約束する。

§10.4.7cum haec scripsissem, a Curione mihi nuntiatum est eum ad me venire.
これを書き終えたとき、クリオから、彼が私のところに来るという知らせが届いた。
venerat enim is in Cumanum vesperi pridie, id est Idibus.
というのも、彼は前日の夕方、すなわち(3月の)アイドゥース(15日)にクマエの別荘に着いていたからだ。
si quid igitur eius modi sermo eius attulerit quod ad te scribendum sit, id his litteris adiungam.
したがって、もし彼の話があなたに書くべき何かをもたらすなら、それをこの手紙に付け加えることにしよう。
§10.4.8praeteriit villam meam Curio iussitque mihi nuntiari mox se venturum cucurritque Puteolos ut ibi contionaretur.
クリオは私の別荘を通り過ぎ、すぐに行くつもりだと私に知らせるよう命じて、そこで民会を催すためにプテオリへ急いだ。
contionatus est, rediit, fuit ad me sane diu.
彼は演説を終えると戻ってきて、本当に長い間私のところに滞在した。
o rem foedam! nosti hominem;
おお、忌まわしいことよ! あなたもあの男をよく知っている。
nihil occultavit, in primis nihil esse certius quam ut omnes qui lege Pompeia condemnati essent restituerentur; itaque se in Sicilia eorum opera usurum.
彼は何も隠さなかった。 とりわけ、ポンペイウス法によって有罪を宣告されたすべての者が復権されることほど確実なことはないとし、それゆえシキリアで自分は彼らの助けを借りるつもりだと言った。
de Hispaniis non dubitabat quin Caesaris essent.
ヒスパニアについては、そこがカエサルのものになることを全く疑っていなかった。
inde ipsum cum exercitu ubicumque Pompeius esset. eius interitu finem †illi† fore.
そこから、カエサル自身が軍隊を率いて、ポンペイウスのいるところならどこへでも行くだろう、そしてポンペイウスの死によって終息するだろうと。
propius factum esse nihil;
これ以上現実に近づいたことはなかった(危うく起こるところだった)。
†ei† plane iracundia elatum voluisse Caesarem occidi Metellum tribunum pl.
カエサルは明らかに怒りに狂い、平民護民官メテッルスが殺されることを望んだのだ。
quod si esset factum, caedem magnam futuram fuisse.
もしそれが実行されていたなら、大虐殺が起こっていただろう。
permultos hortatores esse caedis, ipsum autem non voluntate aut natura non esse crudelem, sed quod putaret popularem esse clementiam. quod si populi studium amisisset, crudelem fore.
虐殺をそそのかす者が非常に多くいること、また彼自身も意志や本性において残忍でないわけではないが、寛大さが大衆受けすると思っているからにすぎないこと、もし大衆の支持を失えば、彼は残忍になるだろうと。
eumque perturbatum quod intellegeret se apud ipsam plebem offendisse de aerario.
そして、国庫の件で平民たちの反感を買ったことを理解したため、カエサルが動揺していること。
itaque ei cum certissimum fuisset ante quam proficisceretur contionem habere, ausum non esse vehementerque animo perturbato profectum.
それゆえ、出発する前に演説を行うことが完全に決まっていたにもかかわらず、あえてそれを行わず、激しく動揺した心のまま出発したのだと。
§10.4.9cum autem ex eo quaererem quid videret, quem exitum, quam rem publicam, plane fatebatur nullam spem reliquam.
私が彼に、何を見込んでいるのか、どのような結末、いかなる国家(の形態)を予想しているのかと尋ねると、彼はもはや何の希望も残っていないと率直に認めた。
Pompei classem timebat.
彼はポンペイウスの艦隊を恐れていた。
quae si exisset, se de Sicilia abiturum.
もしそれが迫ってきたら、自分はシキリアを去るだろうと。
"quid isti" inquam "sex tui fasces? si a senatu, cur laureati? si ab ipso, cur sex?" "cupivi" inquit "ex senatus consulto surrupto;
「君のあの六本の束棒は一体何だね? 」と私は言った。 「もし元老院から与えられたものなら、なぜ月桂冠で飾られているのか? もし彼(カエサル)自身からなら、なぜ六本なのか? 」「私は」と彼は言った、「密かに掠め取られた元老院決議によって、それを望んだのだ。
nam aliter non poterat.
そうでなければ不可能だったから。
at ille impendio nunc magis odit senatum.
だが、あの男(カエサル)は今やそれ以上に元老院を激しく憎んでいる。
"a me" inquit "omnia proficiscentur.
『すべては私から生じるのだ』と彼は言ったのだ。
" " "cur autem sex?"
」「では、なぜ六本なのだ?
§10.4.10"quia xii nolui;
」「十二本は望まなかったからだ。
nam licebat.
認められてはいたのだが。
" tum ego "quam vellem" inquam "petisse ab eo quod audio Philippum impetrasse! sed veritus sum, quia ille a me nihil impetrabat.
」そこで私は、「フィリッポスが勝ち得たと聞いているあのことを、私も彼(カエサル)に求めたかったものだ! しかし私は躊躇した。 彼が私から何も得られなかったからだ。 」と言った。
" "libenter" inquit "tibi concessisset.
「喜んで君に認めたことだろう」と彼は言った。
verum puta te impetrasse;
「だが、すでに認められたものと考えたまえ。
ego enim ad eum scribam, ut tu ipse voles, de ea re nos inter nos locutos.
君が望む通りに、私たちがそのことについて話し合ったと、私が彼に書くからだ。
quid autem illius interest, quoniam in senatum non venis, ubi sis? quin nunc ipsum minime offendisses eius causam, si in Italia non fuisses.
君が元老院に出席しない以上、君がどこにいようと、彼にとって何の違いがあろうか? いやむしろ、今まさに、君がイタリアにいなかったなら、君は彼の立場を全く害さなかっただろうに。
" ad quae ego me recessum et solitudinem quaerere, maxime quod lictores haberem.
」これに対して私は、隠棲と孤独を求めているのだ、特に私には護衛兵たちが付き従っているのだから、と答えた。
laudavit consilium.
彼はその計画を称賛した。
"quid ergo?" inquam;
「では、どうだろうか? 」と私は言った。
"nam mihi cursus in Graeciam per tuam provinciam est, quoniam ad mare superum milites sunt.
「上方の海(アドリア海)の周辺には兵士たちがいるので、私にとっては君の属州(シキリア)を通ってギリシアへ行くルートがあるのだが。
" "quid mihi" inquit "optatius?" hoc loco multa perliberaliter.
」「私にとって、これ以上望ましいことがあろうか? 」と彼は言った。 この場面で、多くの極めて親切な言葉が交わされた。
ergo hoc quidem est profectum, ut non modo tuto verum etiam palam navigaremus.
こうして、私たちが安全なだけでなく、公然と航海できるという結果が確かに得られたのだ。
§10.4.11reliqua in posterum diem distulit;
残りの話題は翌日に持ち越された。
ex quibus scribam ad te si quid erit epistula dignum.
その中から、もし手紙に書く価値のあることがあればあなたに書くつもりだ。
sunt autem quae praeterii, interregnumne esset exspectaturus, an, quo modo dixerit ille quidem, ad se deferri consulatum sed se nolle in proximum annum.
しかし、私が聞き忘れたこともある。 空位期間を待つつもりなのか、あるいは、彼(カエサル)が言ったように、自分に執政官職がもたらされるのを、ただし翌年のためには望まないということなのか。
et alia sunt quae exquiram.
さらに私が尋ねるべき他のこともある。
iurabat ad summam, quod nullo negotio facere solet, amicissimum mihi Caesarem esse debere.
要するに、彼はいつものようにいとも簡単に誓って、カエサルは私に対して極めて友好的であるに違いないと言った。
quid enim umquam? "scripsit ad me Dolabella.
「というのも、私がかつてカエサルを害するような何をしたというのか? 」と。 「ドラベッラが私に手紙をくれたのだ。
" "dic quid?" adfirmabat eum scripsisse, quod me cuperet ad urbem venire, illum quidem gratias agere maximas et non modo probare sed etiam gaudere.
」「何と書いてあるのかね? 」彼は、ドラベッラがこう書いてきたと明言した。 私がローマに来ることをカエサルが望んでいることに対して、カエサル自身は非常に感謝しており、それを容認するだけでなく喜んでいる、と。
quid quaeris? acquievi.
これ以上何を言うべきか。 私は安堵した。
levata est enim suspicio illa domestici mali et sermonis Hirtiani.
あの家庭内の災いと、ヒルティウスの対話に関する疑惑が和らいだからだ。
quam cupio illum dignum esse nobis et quam ipse me invito, †quae pro illo sit suspicandum!† sed opus fuit, Hirtio convento.
彼が私たちにふさわしい者であってほしいと、どれほど切望していることか。 そして、私自身が本意ではないのに、彼のためにあれこれと疑わなければならないことか! しかし、ヒルティウスに会ったことは必要であった。
est profecto nescio quid, sed velim quam minimo.
確かに何かしらあるのだろうが、それができるだけ小さなことであってほしい。
et tamen eum nondum redisse miramur.
それにしても、彼がまだ戻ってこないのを不審に思っている。
sed haec videbimus.
だが、これらのことはそのうちわかるだろう。
§10.4.12tu Oppios Terentiae delegabis.
あなたはオッピウス兄弟のことをテレンティアに引き継いでほしい。
iam enim urbis vanum periculum est.
もはやローマ市の危険は杞憂にすぎないからだ。
me tamen consilio iuva, pedibusne Regium an hinc statim in navem, et cetera, quoniam commoror.
しかし、私がまだ滞在している間に、陸路でレギウムに行くべきか、それともここからすぐに船に乗るべきか、その他のことについて、どうか助言で私を助けてほしい。
ego ad te habebo quod scribam simul et videro Curionem.
私はクリオに会い次第、あなたに書くべきことを得るだろう。
de Tirone cura, quaeso, quod facis, ut sciam quid is agat.
ティロンについては、今あなたがしてくれているように、彼がどうしているか私に知らせるために、どうか気遣ってほしい。

語釈・文法注

  1. 10.4.8nihil esse certius quam ut omnes qui lege Pompeia condemnati essent restituerentur — nihil occultavit(彼は何も隠さなかった)に係り、間接話法を導く対格不定詞句。比較級 certius の後に置かれた quam ut... 節は、本来「〜ということ以上に確実なことはない」という比較の対象を名詞的に表している。
  2. 10.4.8propius factum esse nihil — 直訳すると「これ以上近づいて行われたことは何もなかった」であり、カエサルが怒りのあまり護民官メテッルスの殺害を望んだ事件について、「あと一歩で現実になるところだった」「危うく起こる寸前であった」という切迫した状況を表現している。
  3. 10.4.10verum puta te impetrasse — puta は動詞 putare の二人称単数現在命令法。ここでは譲歩または仮定の副詞的に機能し、「〜と仮定しなさい」「〜と考えなさい」という意味で、後ろに対格不定詞句 te impetrasse(君が勝ち得たこと)を従えている。
  4. 10.4.11et quam ipse me invito — me invito は代名詞 me と形容詞 invitus(本意ではない)からなる絶対奪格で、「私自身が本意ではないのに」「嫌々ながらも」という不本意な付帯状況を表している。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §10.4.7-10.4.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:10.4.7-10.4.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。