Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §10.16.1-10.16.6

ディオニュシウスへの失望と脱出の準備

244 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、不実な態度をとったディオニュシウスとの会談による失望を報告し、自身の脱出計画の進捗について述べる。また、ポンペイイで兵士たちから引き渡しの申し出を受けたものの、罠を恐れて拒絶した経緯を伝える。

§10.16.1commodum ad te dederam litteras de pluribus rebus cum ad me bene mane Dionysius fuit.
多くの事柄について君に手紙を送り出したちょうどその時、朝早くにディオニュシウスが私のところにやって来ました。
quoi quidem ego non modo placabilem me praebuissem sed totum remisissem, si advenisset qua mente tu ad me scripseras.
もし彼が、君が私に書き送ってくれた通りの心づもりで到着していたならば、私は彼に対して単に怒りを和らげるだけでなく、全面的にすべてを水に流したことでしょう。
erat enim sic in tuis litteris quas Arpini acceperam, eum venturum facturumque quod ego vellem.
というのも、私がアルピヌムで受け取った君の手紙には、彼がやって来て私が望むことをするつもりだ、とこのように書かれていたからです。
ego volebam autem vel cupiebam potius esse eum nobiscum.
一方、私は彼が私たちと一緒にいることを望んでいました、いやむしろ切望していました。
quod quia plane, cum in Formianum venisset, praeciderat, asperius ad te de eo scribere solebam.
しかし彼がフォルミアエの別荘に来た時、その望みをはっきりと拒絶したので、私は君に彼についていささか厳しく書くのが常でした。
at ille perpauca locutus hanc summam habuit orationis ut sibi ignoscerem; se rebus suis impeditum nobiscum ire non posse.
ところが彼は、ほんの数言話しただけで、その話の要旨は、自分を許してほしいということ、自分は私的な用事に妨げられて私たちと一緒に行くことはできないということでした。
pauca respondi, magnum accepi dolorem, intellexi fortunam ab eo nostram despectam esse.
私は一言二言答え、大きな苦痛を感じ、私たちの運命が彼から見下されているのだと悟りました。
quid quaeris? (fortasse miraberis) in maximis horum temporum doloribus hunc mihi scito esse.
これ以上何を聞く必要がありますか(おそらく君は驚くでしょうが)。 この時代の最大の苦痛の中で、この件が私にとって最大の苦痛の一つであると知ってください。
velim ut tibi amicus sit.
彼が君の友人であってほしいと思います。
hoc cum tibi opto, opto ut beatus sis;
私が君にこれを願う時、私は君が幸福であることを願っています。
erit enim tam diu.
というのも、彼は君が幸福である間だけ、君の友人であり続けるでしょうから。
§10.16.2consilium nostrum spero vacuum periculo fore.
私たちの計画には危険がないことを望んでいます。
nam et dissimulavimus et, ut opinor, non acerrime adservabimur.
というのも、私たちは本意を隠してきましたし、思うに、それほど厳しくは監視されないでしょうから。
navigatio modo sit qualem opto, cetera, quae quidem consilio provideri poterunt, cavebuntur.
航海さえ私の望み通りであれば、計画によって予見できるその他のことは、すべて回避されるでしょう。
tu, dum adsumus, non modo quae scies audierisve sed etiam quae futura providebis scribas velim.
君は、私たちがまだここにいる間に、君が知るかあるいは聞くであろうことだけでなく、将来起こるだろうと予見することをも書いてほしいと思います。
§10.16.3Cato, qui Siciliam tenere nullo negotio potuit (et, si tenuisset, omnes boni ad eum se contulissent), Syracusis profectus est ante diem viii K. Mai. , ut ad me Curio scripsit.
カトは、何の苦もなくシキリアを保持できたはずなのに(そして、もし保持していたなら、すべての善き人々が彼のところに集まったでしょうに)、4月24日にシュラクサイから出発した、とキュリオが私に書いてきました。
utinam, quod aiunt, Cotta Sardiniam teneat! est enim rumor.
ことわざに言うように、コッタがサルディニアを保持してくれればよいのですが! 実際、そのような噂があります。
o, si id fuerit, turpem Catonem!
おお、もしそうなったら、カトのなんと不名誉なことか!
§10.16.4ego ut minuerem suspicionem profectionis aut cogitationis meae, profectus sum in Pompeianum a. d.
私は出発や考えについての疑いを和らげるために、5月13日にポンペイイの別荘へと出発しました。
iii Idus ut ibi essem dum quae ad navigandum opus essent pararentur.
航海に必要なものが準備される間、そこに滞在するためです。
cum ad villam venissem, ventum est ad me: "centuriones trium cohortium, quae Pompeiis sunt, me velle postridie convenire" —haec mecum Ninnius noster,— "velle eos mihi se et oppidum tradere.
別荘に到着した時、私のところに人がやって来てこう言いました。 「ポンペイイにいる3つのコホルスの百人隊長たちが、明日あなたに会いたがっています」 ――これは私たちのニンニウスが私に伝えたことですが―― 「彼らは自分たち自身と町をあなたに引き渡したいのだそうです」と。
" at ego abii postridie a villa ante lucem, ut me omnino illi ne viderent.
しかし私は、翌日、夜明け前に別荘を立ち去りました。 彼らが私をまったく見ないようにするためです。
quid enim erat in tribus cohortibus? quid si plures? quo apparatu? cogitavi eadem illa Caeliana quae legi in epistula tua quam accepi simul et in Cumanum veni eodem die, et fieri poterat ut temptaremur.
というのも、3つのコホルスに何ができるというのでしょう。 仮にもっと多かったら? どのような装備で? 私は、同じ日にクマエの別荘に着いた時にちょうど受け取った、君の手紙の中で読んだ、あのカエリウスに関する件と同じことを考えました。 それに、私たちが罠にかけられている可能性もあったのです。
omnem igitur suspicionem sustuli.
したがって、私はすべての疑念を払拭しました。
§10.16.5sed, dum redeo, Hortensius venerat et ad me Terentiam salutatum deverterat.
しかし、私が戻る途中で、ホルテンシウスがやって来て、テレンティアに挨拶するために私の家に立ち寄っていました。
sermone erat usus honorifico erga me.
彼は私に対して敬意に満ちた言葉を使っていました。
iam eum, ut puto, videbo;
もうすぐ、思うに、彼に会うでしょう。
misit enim puerum se ad me venire.
というのも、彼は自分のところへ来ると伝えるために奴隷を遣わしてきたからです。
hoc quidem melius quam conlega noster Antonius, cuius inter lictores lectica mima portatur.
これは、私たちの鳥卜官の同僚であるアントニウスに比べれば、確かにずっとましです。 アントニウスのほうは、護衛の兵たちの間で、女優を乗せた輿が運ばれているのですから。
§10.16.6tu quoniam quartana cares et novum morbum removisti sed etiam gravedinem, teque vegetum nobis in Graecia siste et litterarum aliquid interea.
君は四日熱が治まり、新しい病気だけでなく風邪も追い払ったのですから、ギリシアにおいて健康な姿を私たちに示してください。 そしてその間にも、手紙をいくらか送ってください。

語釈・文法注

  1. 10.16.1commodum ad te dederam litteras ... cum ad me ... fuit — 「ちょうど私が〜した時、〜した」という、同時性を表す cum 逆転(cum inversum)の構文。主節に大過去(dederam)、cum 節に完了(fuit)を用いて、ある動作の完了直後に別の出来事が突発したことを示す。
  2. 10.16.1quoi quidem ego non modo placabilem me praebuissem sed totum remisissem, si advenisset — 過去における事実と反対の仮定を表す接続法過去完了(praebuissem, remisissem, advenisset)を用いた条件文。関係代名詞の与格形 quoi は cui の古風な表記で、Dionysius を先行詞とする関係代名詞の連結である。
  3. 10.16.1hoc cum tibi opto, opto ut beatus sis — 同時的 cum(cum coincidens)の用法で、「君にこれを願う時(=願うことによって)、私は君が幸福であることを願っている」と、二つの動作が実質的に同一であることを示す。
  4. 10.16.1erit enim tam diu — amicus tibi の省略。tam diu は「(君が幸福である)その間だけ」という意味で、直前の ut beatus sis を受けている。すなわち「彼が君の友人であるのは、君が裕福・幸福である間だけである」という皮肉。
  5. 10.16.3qui Siciliam tenere nullo negotio potuit — 能力や可能性を表す動詞(possum 等)が過去の反実仮想の帰結節で用いられる場合、接続法ではなく直説法(完了形の potuit)が標準的に用いられる。「(実際には保持しなかったが)保持できたはずであったのに」の意。
  6. 10.16.4centuriones trium cohortium, quae Pompeiis sunt, me velle postridie convenire — 間接話法における対格不定詞構文(ACI)。"centuriones" が不定詞 "velle" の主語対格であり、"me" は従属する不定詞 "convenire" の目的格(「百人隊長たちが私に会うことを望んでいる」)である。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §10.16.1-10.16.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:10.16.1-10.16.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。