Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §1.5.1-1.5.8

従兄ルキウスの追悼と弟夫妻の不和の調停

5 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは従兄ルキウスの死に哀悼を表し、弟クィントゥス夫妻の不和への介入、手紙の不発送に対する弁明、アクティリウスとの紛争解決、さらに時効取得をめぐる法律上の注意や、アッティクスが仲介した土地購入といった実務的案件を報告している。

§1.5.1quantum dolorem acceperim et quanto fructu sim privatus et forensi et domestico Luci fratris nostri morte in primis pro nostra consuetudine tu existimare potes.
従兄ルキウスの死によって、私がどれほど大きな悲しみを受け、公私両面においてどれほど大きな実りを奪われたか、君は私たちの親密な交際に照らして、何よりもよく推し量ることができるだろう。
nam mihi omnia quae iucunda ex humanitate alterius et moribus homini accidere possunt ex illo accidebant.
というのも、他人の人間味や品性から人間に生じうるすべての心地よいことが、彼を通じて私に生じていたからだ。
qua re non dubito quin tibi quoque id molestum sit, cum et meo dolore moveare et ipse omni virtute officioque ornatissimum tuique et sua sponte et meo sermone amantem adfinem amicumque amiseris.
したがって、君にとってもそれが辛いことであるのを私は疑わない。 君が私の悲しみに心を動かされているだけでなく、君自身も、あらゆる徳と義務に満ちあふれ、自発的にも私の話を通じても君を愛していた姻戚であり友人である人を失ったのだから。
§1.5.2quod ad me scribis de sorore tua, testis erit tibi ipsa quantae mihi curae fuerit ut Quinti fratris animus in eam esset is qui esse deberet.
君が君の妹について私に書いていることに関しては、彼女自身が君に対して、私の弟クィントゥスの彼女に対する気持ちが、そうあるべきものであるようにすることが、私にとってどれほどの配慮であったかの証人となるだろう。
quem cum esse offensiorem arbitrarer, eas litteras ad eum misi quibus et placarem ut fratrem et monerem ut minorem et obiurgarem ut errantem.
彼の気持ちが少々へだたっていると私が思ったので、私は彼に、兄弟としてなだめ、年少者として諭し、過ちを犯している者として叱責するような手紙を送った。
itaque ex iis quae postea saepe ab eo ad me scripta sunt confido ita esse omnia ut et oporteat et velimus.
それゆえ、その後彼から私に度々書かれた手紙から、すべてがそうあるべきであり、私たちが望むような状態になっていると確信している。
§1.5.3de litterarum missione sine causa abs te accusor.
手紙の発送について、私は君から理由なく非難されている。
numquam enim a Pomponia nostra certior sum factus esse cui dare litteras possem, porro autem neque mihi accidit ut haberem qui in Epirum proficisceretur nequedum te Athenis esse audiebamus.
というのも、私たちのポンポニアから、私が手紙を託すことができる相手があるということを知らされたことは一度もなかったし、さらにまた、エペイロスへ出発する者がいるということも私には生じなかったし、また君がアテナイにいるとはまだ聞いていなかったからだ。
§1.5.4de Acutiliano autem negotio quod mihi mandaras, ut primum a tuo digressu Romam veni, confeceram;
しかし、君が私に委託したアクティリウスの件については、君との別れのあと、私がローマに来てすぐに解決していた。
sed accidit ut et contentione nihil opus esset et ut ego, qui in te satis consili statuerim esse, mallem Peducaeum tibi consilium per litteras quam me dare.
しかし、争う必要が全くなかったこと、そして、君の中には十分な思慮があると考えていた私が、私よりもペドゥカエウスが手紙で君に助言を与えることを好んだということが重なった。
etenim cum multos dies auris meas Acutilio dedissem, cuius sermonis genus tibi notum esse arbitror, non mihi grave duxi scribere ad te de illius querimoniis, cum eas audire, quod erat subodiosum, leve putassem.
実際、何日も私の耳をアクティリウスに貸した時――彼の話しぶりは君にも知られていると思うが――彼が愚痴をこぼすのを聴くことは、いくらか不快なことではあったが、私はそれを大したことではないと考えていたので、彼の苦情について君に書くことを重荷だとは思わなかった。
sed abs te ipso qui me accusas unas mihi scito litteras redditas esse, cum et oti ad scribendum plus et facultatem dandi maiorem habueris.
だが、私を非難する君自身からは、たった1通の手紙しか私に届けられていないということを知ってほしい。 君のほうが書くための余暇もより多く、手紙を託す機会もより多く持っていたというのに。
§1.5.5quod scribis, etiam si cuius animus in te esset offensior, a me recolligi oportere, teneo quid dicas neque id neglexi, sed est miro quodam modo adfectus.
たとえ誰かの心が君に対して少々へだたっていても、私によって和らげられるべきだと君が書いていることについては、君が何を言っているか理解しているし、それを怠ったわけでもない。 しかし、彼は奇妙な具合に影響を受けている。
ego autem quae dicenda fuerunt de te non praeterii;
だが、私は君について言うべきであったことを看過しなかった。
quid autem contendendum esset ex tua putabam voluntate me statuere oportere.
しかし、どこまで強く主張すべきかについては、君の意向に基づいて私が決定すべきだと考えていた。
quam si ad me perscripseris, intelleges me neque diligentiorem esse voluisse quam tu esses neque neglegentiorem fore quam tu velis.
もし君がそれを私に詳しく書いてくれるなら、君は、私が君自身がそうであった以上に熱心でありたいと思ったわけでもなく、君が望む以上に不熱心になるつもりもないことを理解するだろう。
§1.5.6de Tadiana re mecum Tadius locutus est te ita scripsisse, nihil esse iam quod laboraretur, quoniam hereditas usu capta esset.
タディウスの件について、タディウスは私に、君が次のように書いたと話した。 遺産が時効取得されたので、もはや心配する必要は全くないと。
id mirabamur te ignorare, de tutela legitima, in qua dicitur esse puella, nihil usu capi posse.
私たちは、君が次のことを知らないのを不思議に思った。 すなわち、法定後見(その下にあの少女は置かれていると言われているが)に関しては、時効によって取得されるものは何もないということを。
§1.5.7Epiroticam emptionem gaudeo tibi placere.
エペイロスでの購入が君の気に入っていることを私は嬉しく思う。
quae tibi mandavi et quae tu intelleges convenire nostro Tusculano velim, ut scribis, cures, quod sine molestia tua facere poteris.
私が君に委託したこと、そして、私たちのトゥスクルムの別荘にふさわしいと君が判断するであろうものを、君が書いているように、君に負担のない範囲で手配してほしい。
nam nos ex omnibus molestiis et laboribus uno illo in loco conquiescemus.
というのも、私たちはすべての苦労や骨折りから、あの場所においてのみ休息するだろうからだ。
§1.5.8Quintum fratrem cotidie exspectamus.
弟クィントゥスを私たちは毎日待っている。
Terentia magnos articulorum dolores habet.
テレンティアは関節の激しい痛みを患っている。
et te et sororem tuam et matrem maxime diligit salutemque tibi plurimam ascribit et Tulliola deliciae nostrae.
彼女は君と君の妹、そしてお母様をこの上なく慕っており、私たちの愛しいトゥッリオーラとともに、君に多大なる挨拶を送っている。
cura ut valeas et nos ames et tibi persuadeas te a me fraterne amari.
健康に気をつけて、私たちを愛し、君が私から兄弟のように愛されていると確信してほしい。

語釈・文法注

  1. 1.5.1Luci fratris nostri morte — frater は「兄弟」の意だが、ここではキケロの父方の従兄(ルキウス・トゥッリウス・キケロ)を指す。ラテン語では父方の従兄弟(frater patruelis)を単に frater と呼ぶ慣行がある。
  2. 1.5.2quantae mihi curae fuerit ut — quantae... curae は述語の与格、mihi は利害(所有)の与格による「二重与格」構文。全体は testis erit の補語となる間接疑問節を形成し、fuerit は接続法完了形。ut 節は curae の内容を説明する名詞節。
  3. 1.5.2quibus et placarem — 関係代名詞 quibus は先行詞 eas litteras を指す。関係代名詞+接続法(placarem, monerem, obiurgarem)は、手紙が果たすべき目的やその手紙の特質(「~するような手紙」)を示す。
  4. 1.5.4non mihi grave duxi — duxi(ducere「見なす」の完了)は対格不定詞を伴い、「〜することを重荷とは思わなかった」という構造。scribere が名詞的用法の不定詞として目的語(または主語)の役割を果たしている。
  5. 1.5.6nihil usu capi posse — mirabamur te ignorare の補語となる対格不定詞(A.C.I.)構文。usu capi は usucapi(時効取得される)の分離表記。法定後見(tutela legitima)下にある者の財産は時効取得できないというローマ法の原則に言及している。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §1.5.1-1.5.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:1.5.1-1.5.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。