Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §1.17.6-1.17.11

アッティクスへの友愛と政情の報告

21 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスとの深い友情を再確認し、元老院と騎士身分との間で行った仲介や、迫る執政官選挙の展望など、ローマの最新の政治情勢を詳しく報告する。

§1.17.6vidi enim, vidi penitusque perspexi in meis variis temporibus et sollicitudines et laetitias tuas.
なぜなら私は、私の様々な境遇において、あなたの気遣いも喜びも目の当たりにし、心底見届けてきたからです。
fuit mihi saepe et laudis nostrae gratulatio tua iucunda et timoris consolatio grata.
私にとって、私たちの名誉に対するあなたの祝意はしばしば快く、また私の恐怖に対するあなたの慰めはありがたいものでした。
quin mihi nunc te absente non solum consilium quo tu excellis, sed etiam sermonis communicatio quae mihi suavissima tecum solet esse, maxime deest—quid dicam? in publicane re, quo in genere mihi neglegenti esse non licet, an in forensi labore, quem antea propter ambitionem sustinebam, nunc ut dignitatem tueri gratia possim, an in ipsis domesticis negotiis, in quibus ego cum antea tum vero post discessum fratris te sermonesque nostros desidero? postremo non labor meus, non requies, non negotium, non otium, non forenses res, non domesticae, non publicae, non privatae carere diutius tuo suavissimo atque amantissimo consilio ac sermone possunt.
それどころか、今あなたが不在であるなか、あなたが優れている助言だけでなく、あなたとの間でいつも私にとって極めて甘美である会話の交わしも、私には最も欠けています。 何と言いましょうか。 公務においてでしょうか、その分野では私は怠慢であってはならないのですが。 それとも、以前は野心のために耐えており、今は好意によって威厳を維持できるようにするための法廷の労苦においてでしょうか。 それともまさに、以前もそうでしたが、とりわけ兄弟の出発の後に私があなたと私たちの会話を待ち望んでいる、あの家庭内の用事においてでしょうか。 最後に、私の労働も休息も、仕事も余暇も、法廷の事柄も家庭の事柄も、公的なことも私的なことも、これ以上あなたの極めて甘美で深い愛に満ちた助言と会話を欠いていることはできないのです。
§1.17.7atque harum rerum commemorationem verecundia saepe impedivit utriusque nostrum;
そして、これらのことを口にすることを、私たちお互いの遠慮がしばしば妨げてきました。
nunc autem ea fuit necessaria propter eam partem epistulae tuae, per quam te ac mores tuos mihi purgatos ac probatos esse voluisti.
しかし今や、それはあなたの手紙のあの部分、すなわちあなたが自分自身とその品性を私に対して弁明し、認められたものにしたいと望んだあの部分のために、必要となったのです。
atque in ista incommoditate alienati illius animi et offensi illud inest tamen commodi, quod et mihi et ceteris amicis tuis nota fuit et abs te aliquanto ante testificata tua voluntas omittendae provinciae, ut quod una non estis non dissensione ac discidio vestro sed voluntate ac iudicio tuo factum esse videatur.
そして、あの心が離れて怒っているという不都合の中にも、しかし次のような都合の良い点が含まれています。 すなわち、属州(への同行)を辞退するというあなたの意志が、私にもあなたの他の友人たちにも知られており、あなた自身によっていくらか前に表明されていたということです。 その結果、あなた方が一緒にいないということは、あなた方の不和や分裂によるものではなく、あなたの意志と判断によってなされたことのように見えるのです。
qua re et illa quae violata expiabuntur, et haec nostra quae sunt sanctissime conservata suam religionem obtinebunt.
それゆえ、侵害されたあちらのことは償われるでしょうし、神聖なまでに維持されてきた私たちのこの絆は、その神聖さを保ち続けるでしょう。
§1.17.8nos hic in re publica infirma misera commutabilique versamur.
私たちはここローマで、脆弱で、惨めで、流動的な国政の中に置かれています。
credo enim te audisse nostros equites paene a senatu esse diiunctos;
なぜなら、私たちの騎士身分が元老院からほとんど切り離されてしまったことを、あなたは聞いたと私は信じるからです。
qui primum illud valde graviter tulerunt, promulgatum ex senatus consulto fuisse ut de eis qui ob iudicandum accepissent quaereretur.
彼らはまず第一に、裁判のために賄賂を受け取った者たちについて査問を行うべきであるということが、元老院決議に基づいて公示されたことを、極めて重く受け止めました。
qua in re decernenda cum ego casu non adfuissem sensissemque id equestrem ordinem ferre moleste neque aperte dicere, obiurgavi senatum, ut mihi visus sum, summa cum auctoritate et in causa non verecunda admodum gravis et copiosus fui.
この件が決議される際に、私は偶然その場に居合わせていなかったのですが、騎士身分がそれを不満に思っており、しかもそれを公然とは口にしていないことを察知したので、私自身の見解では極めて大きな威厳をもって元老院を非難し、大手を振って主張できるわけではないこの大義において、極めて重々しく、かつ雄弁に振る舞いました。
§1.17.9ecce aliae deliciae equitum vix ferendae! quas ego non solum tuli sed etiam ornavi.
ほら、騎士身分の別の、到底容認しがたいわがままです! これを私は容認しただけでなく、擁護しさえしました。
Asiam qui de censoribus conduxerunt questi sunt in senatu se cupiditate prolapsos nimium magno conduxisse, ut induceretur locatio postulaverunt.
監察官からアシア(の税収請負)を請け負った者たちが、自分たちは欲に目がくらんであまりにも高額で請け負ってしまったと元老院で不満を述べ、請負契約が取り消されるよう要求したのです。
ego princeps in adiutoribus atque adeo secundus;
私は援助者たちのうちで主要な者、いやむしろ第二の者でした。
nam ut illi auderent hoc postulare Crassus eos impulit.
というのも、彼らがこのような要求をする勇気を持つよう促したのはクラッススだったからです。
invidiosa res, turpis postulatio et confessio temeritatis.
反感を買う事柄であり、不名誉な要求であり、また無謀さの告白です。
summum erat periculum ne, si nihil impetrassent, plane alienarentur a senatu.
もし彼らが何も勝ち取れなかった場合、元老院から完全に離反してしまうという極めて大きな危険がありました。
huic quoque rei subventum est maxime a nobis perfectumque ut frequentissimo senatu et liberalissimo uterentur, multaque a me de ordinum dignitate et concordia dicta sunt Kal. Decembr. et postridie.
この件に対しても、主に私によって救いの手が差し伸べられ、彼らが極めて多数の、そして極めて寛大な元老院に臨むことができるよう取り計らわれました。 そして、身分の威厳と調和について、12月1日とその翌日に私によって多くのことが語られました。
neque adhuc res confecta est, sed voluntas senatus perspecta;
事態はまだ解決していませんが、元老院の意向は明らかになりました。
unus enim contra dixerat Metellus consul designatus, atque erat dicturus, ad quem propter diei brevitatem perventum non est, heros ille noster Cato.
というのも、反対を唱えたのは次期執政官メテッルスただ一人であり、また、一日の短さのために順番が回ってこなかったのですが、私たちのあの英雄カトも反対意見を述べようとしていたからです。
§1.17.10sic ego conservans rationem institutionemque nostram tueor, ut possum, illam a me conglutinatam concordiam.
このようにして、私は自分の(政治的)方針と計画を維持しながら、私が固く結び合わせたあの(身分の)調和を、私にできる限り守っています。
sed tamen quoniam ista sunt tam infirma, munitur quaedam nobis ad retinendas opes nostras tuta, ut spero, via;
しかしながら、それらの事柄がこれほどまでに脆弱であるため、私たちの力を維持するために、安全であると私が期待するある道が、私たちのために築かれつつあります。
quam tibi litteris satis explicare non possum, significatione parva ostendam tamen.
それを私は手紙で十分に説明することはできませんが、わずかな暗示によって示すことにしましょう。
utor Pompeio familiarissime.
私はポンペイウスと極めて親しく交際しています。
video quid dicas.
あなたが何と言うかはわかっています。
cavebo quae sunt cavenda, ac scribam alias ad te de meis consiliis capessendae rei publicae plura.
私は警戒すべきことを警戒するつもりであり、国政を率いるための私の計画については、いずれ別の機会にあなたにもっと多くのことを書くつもりです。
§1.17.11Lucceium scito consulatum habere in animo statim petere.
ルッケイウスが直ちに執政官職に立候補する意図を持っていることを知っておいてください。
duo enim soli dicuntur petituri;
なぜなら、立候補する者は二人だけと言われているからです。
Caesar cum eo coire per Arrium cogitat et Bibulus cum hoc se putat per C. Pisonem posse coniungi.
カエサルはアリウスを介して彼と提携することを考えており、ビブルスはガイウス・ピソを介してこの男と結託できると考えています。
rides? non sunt haec ridicula, mihi crede.
笑っていますか。 これらは笑い事ではないのです、私を信じてください。
quid aliud scribam ad te, quid? multa sunt, sed in aliud tempus.
他にあなたに何を書こうか、何を。 多くのことがありますが、別の機会に。
†exspectare velis, cures ut sciam.
[もしあなたが待つつもりなら]、私がそれを知るように取り計らってください。
iam illud modeste rogo, quod maxime cupio, ut quam primum venias.
今、私が最も強く望んでいるあのことを控えめに頼みます。 それは、あなたが一日も早く来てくれることです。
Nonis Decembribus.
12月5日に。

語釈・文法注

  1. 1.17.6quo in genere — 関係代名詞 `quo` の先行詞は、直前の `in publicane re`(公的事務、国政)であり、`genere` は「分野、領域」を意味する。「その分野(国政)においては、私が怠慢であることは許されない」という構造。
  2. 1.17.7quod una non estis — `quod` は「〜という事実」を表す名詞節を導き、主節の主語である `factum esse`(対格不定詞構文における対格主語)を同格で説明している。全体として「あなた方が一緒にいないという事実が、あなた方の不和によるものではなく…と見えるように」という意味になる。
  3. 1.17.8promulgatum ex senatus consulto fuisse — 接続詞的役割を持つ先取りの指示代名詞 `illud` の内容を説明する対格不定詞句。`promulgatum fuisse` は非人称の受動態不定詞完了であり、実質的な主語は `ut... quaereretur` 節(「〜について査問が行われること」)である。
  4. 1.17.9ut induceretur locatio — 動詞 `postulaverunt` の目的語となる名詞節。動詞 `inducere` は、この文脈では(元帳などに書き込まれた)「請負(`locatio`)契約を抹消する、取り消す」という法律上の専門用語として使われている。
  5. 1.17.11cum eo... cum hoc — 代名詞 `eo` と `hoc` は、どちらも文頭に登場する「ルッケイウス(`Lucceium`)」を指す。カエサルもビブルスも、それぞれ対立する陣営として、同じルッケイウスとの執政官選挙における選挙協力(連合)を画策していた状況を説明している。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §1.17.6-1.17.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:1.17.6-1.17.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。