Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §1.17.1-1.17.5

クイントゥスとアッティクスの不和と和解への願い

20 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、親友アッティクスと自身の兄弟クイントゥスとの間に生じた深刻な不和を憂慮し、双方への愛からその和解を強く懇願するとともに、アッティクスの高潔な人格を称賛して揺るぎない友情を確認する。

§1.17.1magna mihi varietas voluntatis et dissimilitudo opinionis ac iudici Quinti fratris mei demonstrata est ex litteris tuis in quibus ad me epistularum illius exempla misisti.
私の兄弟クイントゥスの好意の大きな揺らぎと、意見や判断の相違が、あなたの手紙によって私に示されました。 その手紙の中で、あなたは彼の書簡の写しを私に送ってくれました。
qua ex re et molestia sum tanta adfectus, quantam mihi meus amor summus erga utrumque vestrum adferre debuit, et admiratione quidnam accidisset quod adferret Quinto fratri meo aut offensionem tam gravem aut commutationem tantam voluntatis.
このことから、私は、お二人それぞれに対する私のこの上ない愛が当然もたらすべきであったほどの大きな苦悩と、私の兄弟クイントゥスにこれほど深刻な怒り、あるいはこれほど大きな好意の変化をもたらすような、一体何が起きたのだろうかという驚きに満たされました。
atque illud a me iam ante intellegebatur, quod te quoque ipsum discedentem a nobis suspicari videbam, subesse nescio quid opinionis incommodae sauciumque esse eius animum et insedisse quasdam odiosas suspiciones.
そして、あなたが私たちのもとを去る際にご自身でも疑っているのが見えたのですが、何か不都合な見解が潜んでおり、彼の心が傷つき、ある種の忌わしい不信感が居座っているのだということが、私にはすでに以前から感づかれていました。
quibus ego mederi cum cuperem antea saepe et vehementius etiam post sortitionem provinciae, nec tantum intellegebam ei esse offensionis quantum litterae tuae declararant nec tantum proficiebam quantum volebam.
私はこれらを治療したいと以前からしばしば、また属州の割り当ての後はさらにはっきりと望んでいましたが、彼の怒りがあなたの手紙の明らかにしたほど大きいとは気づいていませんでしたし、望んでいたほどの成果も上げていませんでした。
§1.17.2sed tamen hoc me ipse consolabar quod non dubitabam quin te ille aut Dyrrachi aut in istis locis uspiam visurus esset;
しかしながら、私は彼がデュッラキウムかあるいはそちらの地域のどこかであなたに会うであろうことを疑っていなかったという点によって、自分自身を慰めていました。
quod cum accidisset, confidebam ac mihi persuaseram fore ut omnia placarentur inter vos non modo sermone ac disputatione sed conspectu ipso congressuque vestro.
それが実現したなら、言葉による話し合いだけでなく、お互いの目見えと出会いそのものによって、お二人の間ですべてが和らぐであろうと私は確信し、自らに言い聞かせていました。
nam quanta sit in Quinto fratre meo comitas, quanta iucunditas, quam mollis animus et ad accipiendam et ad deponendam offensionem, nihil attinet me ad te qui ea nosti scribere.
というのも、私の兄弟クイントゥスの礼儀正しさがどれほど大きく、愛想の良さがどれほどであり、怒りを受け入れるのも和らげるのも彼の心がどれほど柔軟であるかについては、それらを知っているあなたに私が書くには及ばないからです。
sed accidit perincommode quod eum nusquam vidisti.
しかし、あなたが彼にどこでも会わなかったことは、非常に不都合なことでした。
valuit enim plus quod erat illi non nullorum artificiis inculcatum quam aut officium aut necessitudo aut amor vester ille pristinus, qui plurimum valere debuit.
というのも、いくつかの人々の小細工によって彼に吹き込まれていた事柄のほうが、本来最も力を持つべきであった義務や絆、あるいはあなた方のあの昔日の愛よりも、大きな力を持ってしまったからです。
§1.17.3atque huius incommodi culpa ubi resideat facilius possum existimare quam scribere;
そして、この不都合の罪がどこにあるのかについては、書くことよりも推し量ることのほうが私には容易です。
vereor enim ne dum defendam meos non parcam tuis.
というのも、身内を庇うあまり、あなたの身内に対して容赦を欠くことにならないかと恐れるからです。
nam sic intellego ut nihil a domesticis vulneris factum sit, illud quidem quod erat eos certe sanare potuisse.
すなわち、私の理解するところでは、家族の者たちによって傷が作られなかったとしても、少なくともすでにあった傷を彼らが癒すことは確かに可能であったはずだからです。
sed huiusce rei totius vitium, quod aliquanto etiam latius patet quam videtur, praesenti tibi commodius exponam.
しかし、この件全体の欠陥は、見かけよりもいくらか広く及んでいるのですが、あなたと直接会ったときに詳しく説明するほうが好都合でしょう。
§1.17.4de iis litteris quas ad te Thessalonica misit et de sermonibus quos ab illo et Romae apud amicos tuos et in itinere habitos putas, ecquid tantum causae sit ignoro, sed omnis in tua posita est humanitate mihi spes huius levandae molestiae.
彼がテサロニカからあなたに送ったあの手紙や、ローマであなたの友人たちの間で、また旅の途上で彼によってなされたとあなたが考えている会話について、それほど大きな理由が何かあるのかどうか私は知りませんが、この苦悩が和らげられるという私の希望のすべては、あなたの人間味にかかっています。
nam si ita statueris, et inritabilis animos esse optimorum saepe hominum et eosdem placabilis et esse hanc agilitatem, ut ita dicam, mollitiamque naturae plerumque bonitatis et, id quod caput est, nobis inter nos nostra sive incommoda sive vitia sive iniurias esse tolerandas, facile haec, quem ad modum spero, mitigabuntur;
というのも、もしあなたが、最善の人々の心もしばしば刺激されやすい一方で和解しやすくもあり、いわば気質のこうした機敏さや柔軟さは大抵において善良さの証であり、そして最も重要なこととして、私たちの間ではお互いに、不都合や欠点や傷つけ合うことを耐え忍ばねばならないのだと考えてくれるなら、これらのことは、私の望み通り、容易に和らぐでしょう。
quod ego ut facias te oro.
私はあなたにそうしてくれるよう懇願します。
nam ad me qui te unice diligo maxime pertinet neminem esse meorum qui aut te non amet aut abs te non ametur.
なぜなら、あなたをこの上なく愛している私にとって、私の身内のうちの誰一人として、あなたを愛さない者も、あなたから愛されない者もいないようにすることは、極めて重要なことだからです。
§1.17.5illa pars epistulae tuae minime fuit necessaria in qua exponis quas facultates aut provincialium aut urbanorum commodorum et aliis temporibus et me ipso consule praetermiseris.
あなたの手紙の、他の時期においても、また他ならぬ私の執政官期においても、属州あるいは都市のいかなる利益の機会をあなたが見送ったかを説明しているあの部分は、全く不要なものでした。
mihi enim perspecta est et ingenuitas et magnitudo animi tui;
なぜなら、あなたの率直さと心の偉大さは私には十分わかっているからです。
neque ego inter me atque te quicquam interesse umquam duxi praeter voluntatem institutae vitae, quod me ambitio quaedam ad honorum studium, te autem alia minime reprehendenda ratio ad honestum otium duxit.
そして、私は自分とあなたの間に、選んだ生き方の志向の違い以外に何らかの隔たりがあるとは決して考えたことがありません。 それは、ある種の野心が私を名誉への追求へと導き、他方で全く非難されるべきでない別の理性があなたを高潔な閑暇へと導いたという違いです。
vera quidem laude probitatis, diligentiae, religionis neque me tibi neque quemquam antepono, amoris vero erga me, cum a fraterno amore domesticoque discessi, tibi primas defero.
誠実さ、勤勉さ、敬神の真の称賛においては、私は自分をも、他の誰をもあなたより上に置くことはありません。 また私に対する愛に関しては、兄弟の愛や家族の愛を除けば、あなたに第一の地位を譲ります。

語釈・文法注

  1. 1.17.1quantam mihi meus amor summus erga utrumque vestrum adferre debuit — quantamは関係代名詞で、先行詞は直前のtanta molestia(その一部であるmolestia)を指します。amor summusが主語、adferre debuitが述語動詞句で、「お二人に対する私のこの上ない愛が当然もたらすべきであったほどの(大きな苦悩)」という比喩を構成します。
  2. 1.17.3nam sic intellego ut nihil a domesticis vulneris factum sit, illud quidem quod erat eos certe sanare potuisse. — 「sic... ut...」の構文で、ut節は結果あるいは説明の節です。utに続く部分では、対格不定詞句(illud quidem... eos certe sanare potuisse)が主節的な働きを補完しています。「たとえ家族(特にクイントゥスの妻ポンピア、アッティクスの姉妹)によって傷が作られなかった(nihil vulneris factum sit)としても、少なくとも既にあった傷(illud quod erat)を彼らが癒すことは確実にできたはずだ(sanare potuisse)」という譲歩的・限定的な解釈になります。
  3. 1.17.4nam si ita statueris, et inritabilis animos esse... facile haec... mitigabuntur — 条件文の帰結節(mitigabuntur)に対して、条件節(si ita statueris)の内容を説明する形で、名詞節(対格不定詞句)が4つ並列されています((1) inritabilis animos esse..., (2) eosdem placabilis [esse], (3) esse hanc agilitatem..., (4) nobis... tolerandas [esse])。「もしあなたが、〜であると(ita)心に決めるなら」という意味になります。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §1.17.1-1.17.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:1.17.1-1.17.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。