Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §1.13.1-1.13.6

元老院の発言順序とクロディウス事件を巡る政局

13 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスからの3通の手紙に感謝しつつ、郵便配達人の信頼性不足や、ローマ元老院での発言順序をめぐる不満、そしてクロディウスによるボナ・デア祭儀神聖冒涜事件をめぐる泥沼の政治的混乱と法案審議の現状を報告する。

§1.13.1accepi tuas tris iam epistulas, unam a M. Cornelio quam Tribus Tabernis, ut opinor, ei dedisti, alteram quam mihi Canusinus tuus hospes reddidit, tertiam quam, ut scribis, ancora soluta de phaselo dedisti;
私はすでにあなたの手紙を3通受け取りました。 1通はマルクス・コルネリウスからで、私の考えでは、あなたがトレス・タベルナエで彼に渡したものです。 もう1通はカヌシウム出身のあなたの客主が私に届けてくれたものであり、3通目は、あなたが書いているように、快速船から錨を上げて出航するときに送ってくれたものです。
quae fuerunt omnes, ut rhetorum pueri loquuntur, cum humanitatis sparsae sale tum insignes amoris notis.
それらはすべて、弁論術を学ぶ少年たちが言うように、散りばめられた洗練されたウィットだけでなく、際立った愛の証しに満ちていました。
quibus epistulis sum equidem abs te lacessitus ad rescribendum; sed idcirco sum tardior quod non invenio fidelem tabellarium.
これらの手紙によって、私は確かにあなたから返事を書くよう促されたのですが、私が返事を出すのが遅れているのは、信頼できる郵便配達人が見つからないからです。
quotus enim quisque est qui epistulam paulo graviorem ferre possit nisi eam pellectione relevarit? accedit eo quod mihi non† ut quisque in Epirum proficiscitur.
というのも、手紙を少しでも重い内容のものを、中身を読みもせずに運べる者が、いったいどれほどいるでしょうか。 それに加えて、誰かがエペイロスに出発するたびに[私に好都合というわけではない]という事情もあります。
ego enim te arbitror caesis apud Amaltheam tuam victimis statim esse ad Sicyonem oppugnandum profectum neque tamen id ipsum certum habeo quando ad Antonium proficiscare aut quid in Epiro temporis ponas.
というのも、私はあなたがあなたのアマルテイアで犠牲を捧げた後、すぐにシキョンを攻撃するために出発したと思っていますが、それでもあなたがいつアントニウスのもとに出発するのか、あるいはエペイロスでどれほどの時間を過ごすのかについて、確かなことは何も分かっていないからです。
ita neque Achaicis hominibus neque Epiroticis paulo liberiores litteras committere audeo.
そのため、私はアカイアの人々にもエペイロスの人々にも、少しでも率率な手紙を託す勇気が出ないのです。
§1.13.2sunt autem post discessum a me tuum res dignae litteris nostris, sed non committendae eius modi periculo ut aut interire aut aperiri aut intercipi possint.
しかし、あなたが私のもとを去った後、私たちの手紙に値するような出来事がありましたが、それらは紛失したり、開封されたり、途中で奪われたりするような危険にさらすべきではありません。
primum igitur scito primum me non esse rogatum sententiam praepositumque esse nobis pacificatorem Allobrogum, idque admurmurante senatu neque me invito esse factum.
まず、私は最初に意見を求められず、アッロブロゲス族の和平をもたらした者が私よりも優先されたこと、そしてそれが元老院の不満のつぶやきの中で、しかし私の意に反することなくなされたことを知ってください。
sum enim et ab observando homine perverso liber et ad dignitatem in re publica retinendam contra illius voluntatem solutus, et ille secundus in dicendo locus habet auctoritatem paene principis et voluntatem non nimis devinctam beneficio consulis.
というのも、私はへそ曲がりな男にへつらう義務から解放され、国家における尊厳を彼の意志に反してでも維持する自由を得ており、第二の発言順位というものは、第一人者に等しい権威を持ち、執政官の恩義に縛られすぎない意志を持つことができるからです。
Tertius est Catulus, quartus, si etiam hoc quaeris, Hortensius.
3番目はカトゥルス、4番目は、もしこれもお聞きになりたいなら、ホルテンシウスです。
consul autem ipse parvo animo et pravo tamen cavillator genere illo moroso quod etiam sine dicacitate ridetur, facie magis quam facetiis ridiculus, nihil agens cum re publica, seiunctus ab optimatibus, a quo nihil speres boni rei publicae quia non vult, nihil speres mali quia non audet.
しかし、執政官自身は矮小な精神の持ち主で、それにもかかわらず歪んだ、あの気難しい種類の嘲笑家であり、機知がなくても笑われ、機知に富んでいるからというよりはその容貌ゆえに滑稽であり、国家のことには何もしないで、最良の人々から離れており、彼が国家に良いことをすることは期待できず(それを望まないから)、悪いことをすることも期待できません(それをする勇気がないから)。
eius autem conlega et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bonarum.
しかし、彼の同僚は私に対して極めて敬意を払っており、良き党派の熱心な支持者であり守護者です。
§1.13.3qui nunc leviter inter se dissident.
彼らは現在、わずかに意見を異にしています。
sed vereor ne hoc quod infectum est serpat longius.
しかし、私はこの未解決の問題がさらに広がるのではないかと恐れています。
credo enim te audisse, cum apud Caesarem pro populo fieret, venisse eo muliebri vestitu virum, idque sacrificium cum virgines instaurassent, mentionem a Q. Cornificio in senatu factam (is fuit princeps, ne tu forte aliquem nostrum putes);
というのも、カエサルの家で民のために儀式が行われていたときに、ある男が女装してそこに侵入したこと、そして神聖な処女たちがその儀式をやり直した後に、クイントゥス・コルニフィキウスが元老院でこの件に言及したこと(彼がその急先鋒でした。
postea rem ex senatus consulto ad virgines atque ad pontifices relatam idque ab iis nefas esse decretum; deinde ex senatus consulto consules rogationem promulgasse; uxori Caesarem nuntium remisisse.
あなたが私たちの中の誰かだと思わないように)、その後、元老院の決議に基づいて、この件が処女たちと神官会に諮られ、彼らによってそれが不敬であると決定されたこと、さらに元老院の決議に基づき、執政官たちが法案を公布したこと、そしてカエサルの妻が離縁されたことを、あなたが聞いたと信じているからです。
in hac causa Piso amicitia P. Clodi ductus operam dat ut ea rogatio quam ipse fert et fert ex senatus consulto et de religione antiquetur.
この事件において、ピソはプブリウス・クロディウスとの友情に導かれ、彼自身が提出し、しかも元老院決議に基づいて提出したその法案、すなわち宗教に関する法案が否決されるように努めています。
Messalla vehementer adhuc agit severe.
メッサッラは今のところ、非常に精力的に、厳格に行動しています。
boni viri precibus Clodi removentur a causa, operae comparantur, nosmet ipsi, qui Lycurgei a principio fuissemus, cotidie demitigamur, instat et urget Cato.
良き人々はクロディウスの哀願によってこの事件から離れていき、徒党が組織されています。 最初からリュクルゴスのようであった私自身も、日々態度を和らげられています。 カトは執拗に迫り、急き立てています。
quid multa? vereor ne haec neglecta a bonis, defensa ab improbis magnorum rei publicae malorum causa sit.
手短に言えばどうでしょうか。 私は、良き人々によって放置され、悪しき人々によって弁護されたこの事件が、国家にとって大きな災いの原因になるのではないかと恐れています。
§1.13.4tuus autem ille amicus (scin quem dicam?), de quo tu ad me scripsisti, postea quam non auderet reprehendere, laudare coepisse, nos, ut ostendit, admodum diligit, amplectitur, amat, aperte laudat, occulte sed ita ut perspicuum sit invidet.
ところで、あなたのあの友人(私が誰を言っているか分かりますね? )、あなたが私に書き送ってくれたあの人は、あえて私を非難することができなくなった後、私を褒め始めました。 彼は、見せかけの上では、私を非常に重んじ、抱擁し、愛し、公然と称賛していますが、陰では、しかしそれと分かるように、嫉妬しています。
nihil come, nihil simplex, nihil ἐν τοῖς πολιτικοῖσ inlustre, nihil honestum, nihil forte, nihil liberum.
洗練もなく、率直さもなく、政治における輝かしさもなく、高潔さもなく、勇敢さもなく、自由さもありません。
sed haec ad te scribam alias subtilius;
しかし、これらについては、別の機会にもっと詳しくあなたに書くことにしましょう。
nam neque adhuc mihi satis nota sunt et huic terrae filio nescio cui committere epistulam tantis de rebus non audeo.
なぜなら、私自身まだ十分に把握しておらず、また、どこの誰とも知れぬこの手紙の配達人に、これほど重大な事柄に関する手紙を託す勇気がないからです。
§1.13.5provincias praetores nondum sortiti sunt.
プラエトルたちはまだ属州の割り当てのくじ引きをしていません。
res eodem est loci quo reliquisti.
事態はあなたが残していったのと同じ場所にあります。
τοποθεσίαν quam postulas Miseni et Puteolorum includam orationi meae.
あなたが要求しているミセヌムとプテオリの地形描写は、私の演説の中に挿入することにしましょう。
"A. d. iii Non. Decembr. " mendose fuisse animadverteram.
「12月3日」これが誤りであったことには、私も気づいていました。
quae laudas ex orationibus, mihi crede, valde mihi placebant sed non audebam antea dicere;
あなたが私の演説の中から称賛してくれた部分は、私を信じてほしいのですが、私自身も非常に気に入っていたのですが、以前は言う勇気がありませんでした。
nunc vero quod a te probata sunt, multo mi Ἀττικώτερα videntur.
しかし今や、あなたに認められたことで、それらははるかに「アッティカ風」に見えます。
in illam orationem Metellinam addidi quaedam.
あのメテッルスに関する演説に、私はいくつかの事柄を付け加えました。
Liber tibi mittetur, quoniam te amor nostri φιλορήτορα reddidit.
私への愛があなたを弁論好きにさせたので、その本をあなたに送りましょう。
§1.13.6novi tibi quidnam scribam? quid? etiam. Messalla consul Autronianam domum emit HS † C_X_X_X_I_I_I_I_ZZZ †.
何か新しいことをあなたに書きましょうか。
"quid id ad me?" inquies.
「それが私に何の関係があるのか? 」と。
tantum quod ea emptione et nos bene emisse iudicati sumus et homines intellegere coeperunt licere amicorum facultatibus in emendo ad dignitatem aliquam pervenire.
ええ、あります。 執政官メッサッラが、アウトロニウスの家を134万セステルティウスで購入しました。 「それが私に何の関係があるのか? 」とあなたは言うでしょう。 ただ、この購入によって、私たちが家を安く買ったと判断されたこと、そして、家を買うに当たって友人の財力を利用して何らかの地位に達することが許されているのだと人々が理解し始めたということだけです。
Teucris illa lentum negotium est sed tamen est in spe.
あのテウクリスは遅々として進まない案件ですが、それでもまだ希望はあります。
tu ista confice.
あなたはそちらの用事を済ませてください。
a nobis liberiorem epistulam exspecta.
私からのもっと率直な手紙を待っていてください。
vi Kal. Febr. M. Messalla, M. Pisone coss.
1月27日、マルクス・メッサッラ、マルクス・ピソ執政官の年に。

語釈・文法注

  1. 1.13.1non† ut quisque — 写本に乱れ(短縮か欠落)がある箇所。一般に `non modo ut` や `non semper ut`、あるいは動詞の欠落と解釈されるが、いずれにせよ「誰かがエペイロスに出発するたびに、都合よく手紙を託せるわけではない」という、郵便配達人の確保の難しさを表す文脈である。
  2. 1.13.2me non esse rogatum sententiam — 間接話法の対格不定詞構文。`rogatum` は受動態でありながら、能動態 `rogare aliquem sententiam`(人に意見を求める、二重対格)の構造を引き継ぎ、人(主格となった `me`)のほかに物(対格のままの `sententiam`)を伴っている。
  3. 1.13.3ne tu forte aliquem nostrum putes — 否定の目的節 `ne... putes` が主節の動詞なしに独立して用いられており、「あなたが万一〜と思わないように(言っておくが)」という、話し手の意図やメタコメントを挿入する慣用的な表現。
  4. 1.13.4terrae filio — 「大地の息子」を意味する慣用表現で、ここでは素性や素行が知れず、信頼に値しない卑微な人物(手紙の配達人)を指す比喩として用いられている。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §1.13.1-1.13.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:1.13.1-1.13.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。