§1.13.1accepi tuas tris iam epistulas, unam a M. Cornelio quam Tribus Tabernis, ut opinor, ei dedisti, alteram quam mihi Canusinus tuus hospes reddidit, tertiam quam, ut scribis, ancora soluta de phaselo dedisti;
나는 이미 자네의 편지 세 통을 받았네. 한 통은 마르쿠스 코르넬리우스에게서 온 것으로, 내 생각에 자네가 트레스 타베르나이에서 그에게 준 것이네. 다른 한 통은 카누시움 출신의 자네 객주가 나에게 전해준 것이며, 세 번째 한 통은 자네가 쓴 것처럼 쾌속선에서 닻을 올리고 출발할 때 보낸 것이네.
quae fuerunt omnes, ut rhetorum pueri loquuntur, cum humanitatis sparsae sale tum insignes amoris notis.
이 편지들은 모두, 수사학 교사의 어린 제자들이 말하듯이, 흩뿌려진 교양의 위트뿐만 아니라 두드러진 사랑의 징표로 가득 차 있었네.
quibus epistulis sum equidem abs te lacessitus ad rescribendum; sed idcirco sum tardior quod non invenio fidelem tabellarium.
이 편지들로 나는 참으로 자네로부터 답장을 쓰라는 재촉을 받았네만, 내가 답장을 보내는 것이 다소 늦어지는 것은 신뢰할 만한 편지 배달부를 찾지 못하기 때문이네.
quotus enim quisque est qui epistulam paulo graviorem ferre possit nisi eam pellectione relevarit? accedit eo quod mihi non† ut quisque in Epirum proficiscitur.
조금이라도 중요한 내용이 담긴 편지를, 도중에 읽어보며 지루함을 달래지 않고 온전히 배달할 수 있는 자가 대체 몇 명이나 되겠는가? 게다가 에페이로스로 누군가 출발할 때마다 [내게 매번 편리한 것은 아니다]라는 점도 더해지네.
ego enim te arbitror caesis apud Amaltheam tuam victimis statim esse ad Sicyonem oppugnandum profectum neque tamen id ipsum certum habeo quando ad Antonium proficiscare aut quid in Epiro temporis ponas.
나는 자네가 자네의 아말테움에서 희생양을 바친 후 곧바로 시키온을 공격하러 출발했을 것이라 생각하네만, 자네가 언제 안토니우스에게 가는지, 또는 에페이로스에서 얼마 동안 시간을 보내는지에 대해서는 나 역시 확실히 알지 못하네.
ita neque Achaicis hominibus neque Epiroticis paulo liberiores litteras committere audeo.
그러니 나는 아카이아 사람들에게도 에페이로스 사람들에게도 조금이라도 솔직한 편지를 맡길 용기가 나지 않네.
§1.13.2sunt autem post discessum a me tuum res dignae litteris nostris, sed non committendae eius modi periculo ut aut interire aut aperiri aut intercipi possint.
하지만 자네가 나를 떠난 후, 우리의 편지에 걸맞은 일들이 일어났으나, 그것들은 분실되거나, 개봉되거나, 도중에 가로채일 수 있는 그러한 위험에 노출되어서는 안 되네.
primum igitur scito primum me non esse rogatum sententiam praepositumque esse nobis pacificatorem Allobrogum, idque admurmurante senatu neque me invito esse factum.
그러니 우선, 내가 가장 먼저 의견 표명을 요구받지 못했고, 아를로브로게스족의 평화 중재자가 내 앞에 놓였다는 것을 알게. 그리고 그것이 원로원의 불만 섞인 웅성거림 속에서, 그러나 나의 뜻에 어긋나지 않게 행해졌다는 것도 말이네.
sum enim et ab observando homine perverso liber et ad dignitatem in re publica retinendam contra illius voluntatem solutus, et ille secundus in dicendo locus habet auctoritatem paene principis et voluntatem non nimis devinctam beneficio consulis.
왜냐하면 나는 심술궂은 사람의 비위를 맞추어야 하는 의무로부터 벗어났고, 그의 뜻에 반해서도 국가 내에서의 존엄을 유지하는 데 자유로워졌으며, 두 번째 발언 순서라는 것은 거의 최고 지도자에 필적하는 권위를 가지면서도 집정관의 은혜에 너무 얽매이지 않는 의지를 가질 수 있기 때문이네.
Tertius est Catulus, quartus, si etiam hoc quaeris, Hortensius.
세 번째는 카툴루스이고, 네 번째는—만약 이것도 묻는다면—호르텐시우스라네.
consul autem ipse parvo animo et pravo tamen cavillator genere illo moroso quod etiam sine dicacitate ridetur, facie magis quam facetiis ridiculus, nihil agens cum re publica, seiunctus ab optimatibus, a quo nihil speres boni rei publicae quia non vult, nihil speres mali quia non audet.
그러나 집정관 자신은 마음이 옹졸하고 비뚤어졌으면서도, 기지 없이도 비웃음을 사는 저 까다로운 종류의 조롱꾼이며, 재치보다는 그 용모 때문에 더 우스꽝스럽고, 국가 정치에는 전혀 관여하지 않으며, 최선인들(옵티마테스)로부터 떨어져 있어서, 그가 원하지 않기에 국가에 어떤 선한 일도 기대할 수 없고, 그가 감히 하지 못하기에 어떤 악한 일도 기대할 수 없는 자라네.
eius autem conlega et in me perhonorificus et partium studiosus ac defensor bonarum.
반면 그의 동료는 나에게 극히 공손하며, 훌륭한 당파의 열렬한 지지자이자 옹호자이네.
§1.13.3qui nunc leviter inter se dissident.
그들은 현재 서로 약간의 의견 차이를 보이고 있네.
sed vereor ne hoc quod infectum est serpat longius.
하지만 나는 이 아직 해결되지 않은 일이 더 널리 번질까 두렵네.
credo enim te audisse, cum apud Caesarem pro populo fieret, venisse eo muliebri vestitu virum, idque sacrificium cum virgines instaurassent, mentionem a Q. Cornificio in senatu factam (is fuit princeps, ne tu forte aliquem nostrum putes); postea rem ex senatus consulto ad virgines atque ad pontifices relatam idque ab iis nefas esse decretum; deinde ex senatus consulto consules rogationem promulgasse; uxori Caesarem nuntium remisisse.
왜냐하면 카이사르의 집에서 백성을 위해 제의가 치러지고 있을 때, 어떤 남자가 여장 차림으로 그곳에 들어왔고, 성스러운 처녀들이 그 제의를 다시 치른 후에 퀸투스 코르니피키우스가 원로원에서 이 일을 제기했으며(그가 선봉이었네, 자네가 혹시 우리 중 누군가라고 생각하지 않도록 말이네), 그 후 원로원 결의에 따라 이 일이 처녀들과 신관회에 회부되어 그들에 의해 신성모독으로 결정되었다는 것, 그리고 원로원 결의에 따라 집정관들이 법안을 공포했으며, 카이사르가 그의 아내에게 이혼을 통보했다는 사실을 자네도 들었으리라 믿기 때문이네.
in hac causa Piso amicitia P. Clodi ductus operam dat ut ea rogatio quam ipse fert et fert ex senatus consulto et de religione antiquetur.
이 사건에서 피소는 푸블리우스 클로디우스와의 친분에 이끌려, 자신이 직접 발의하고 그것도 원로원 결의에 따라 발의한 그 법안, 즉 종교에 관한 법안이 부결되도록 힘쓰고 있네.
Messalla vehementer adhuc agit severe.
메살라는 지금까지 매우 정력적이고 엄격하게 행동하고 있네.
boni viri precibus Clodi removentur a causa, operae comparantur, nosmet ipsi, qui Lycurgei a principio fuissemus, cotidie demitigamur, instat et urget Cato.
훌륭한 사람들은 클로디우스의 애원에 의해 이 사건에서 멀어지고 있고, 패거리들이 조직되고 있으며, 처음부터 리쿠르고스 같았던 나 자신도 매일 태도가 누그러지고 있고, 카토는 끈질기게 다그치며 밀어붙이고 있네.
quid multa? vereor ne haec neglecta a bonis, defensa ab improbis magnorum rei publicae malorum causa sit.
길게 말해 무엇하겠는가? 나는 훌륭한 사람들에게 방치되고 악한 사람들에 의해 옹호된 이 사건이 국가에 큰 재앙의 원인이 되지 않을까 두렵네.
§1.13.4tuus autem ille amicus (scin quem dicam?), de quo tu ad me scripsisti, postea quam non auderet reprehendere, laudare coepisse, nos, ut ostendit, admodum diligit, amplectitur, amat, aperte laudat, occulte sed ita ut perspicuum sit invidet.
그런데 자네의 그 친구(내가 누구를 말하는지 알겠는가?), 자네가 나에게 편지로 써 보냈던 그 사람은, 감히 나를 비난하지 못하게 된 후에 나를 칭찬하기 시작했네. 그가 보여주는 바로는, 우리를 매우 아끼고 포옹하고 사랑하며 공개적으로 칭찬하지만, 속으로는—그러나 뻔히 드러나도록—질투하고 있네.
nihil come, nihil simplex, nihil ἐν τοῖς πολιτικοῖσ inlustre, nihil honestum, nihil forte, nihil liberum.
세련됨도 없고, 솔직함도 없으며, 정치에 있어서의 어떤 눈부심도 없고, 고결함도, 용맹함도, 자유로움도 없네.
sed haec ad te scribam alias subtilius;
하지만 이것들에 대해서는 다른 기회에 더 자세히 써 보내겠네.
nam neque adhuc mihi satis nota sunt et huic terrae filio nescio cui committere epistulam tantis de rebus non audeo.
나 역시 아직 충분히 파악하지 못했고, 이 신원 미상의 '대지의 아들'에게 이토록 중대한 일들에 관한 편지를 맡길 용기가 나지 않기 때문이네.
§1.13.5provincias praetores nondum sortiti sunt.
법무관들은 아직 속주를 추첨으로 나누지 않았네.
res eodem est loci quo reliquisti.
상황은 자네가 남겨두고 떠난 곳과 같은 자리에 있네.
τοποθεσίαν quam postulas Miseni et Puteolorum includam orationi meae.
자네가 요청한 미세눔과 푸테올리의 지형 묘사는 내 연설에 포함하겠네.
"A. d. iii Non. Decembr. "
mendose fuisse animadverteram.
"12월 노나스일 전 제3일" 이것이 잘못되었음은 나도 알아차렸었네.
quae laudas ex orationibus, mihi crede, valde mihi placebant sed non audebam antea dicere;
자네가 내 연설들 중에서 칭찬해 준 부분들은, 나를 믿어주게나, 나 자신도 매우 마음에 들어 했지만 이전에는 감히 말하지 못했던 것이라네.
nunc vero quod a te probata sunt, multo mi Ἀττικώτερα videntur.
하지만 이제 자네에게 인정을 받았으니, 그것들이 훨씬 더 '아티카풍'으로 보이네.
in illam orationem Metellinam addidi quaedam.
메텔루스에 대한 저 연설에 나는 몇 가지를 추가했네.
Liber tibi mittetur, quoniam te amor nostri φιλορήτορα reddidit.
우리에 대한 자네의 사랑이 자네를 수사학 애호가로 만들었으니, 그 책을 자네에게 보내겠네.
§1.13.6novi tibi quidnam scribam? quid? etiam.
자네에게 무슨 새로운 소식을 써 보내야 하겠는가? 무엇을? 그래, 있네.
Messalla consul Autronianam domum emit HS † C_X_X_X_I_I_I_I_ZZZ †.
집정관 메살라가 아우트로니우스의 집을 134만 세스테르티우스에 샀네.
"quid id ad me?"
inquies.
"그것이 나와 무슨 상관인가?" 라고 자네는 묻겠지.
tantum quod ea emptione et nos bene emisse iudicati sumus et homines intellegere coeperunt licere amicorum facultatibus in emendo ad dignitatem aliquam pervenire.
다만 이 구매 덕분에 우리 역시 집을 잘 샀다고 판정받았고, 집을 살 때 친구들의 재력을 이용해 어떤 품격에 도달하는 것이 허용되어 있음을 사람들이 이해하기 시작했다는 것뿐이네.
Teucris illa lentum negotium est sed tamen est in spe.
그 테우크리스는 지지부진한 일이지만 그래도 희망은 있네.
tu ista confice.
자네는 그곳의 일들을 잘 마무리하게나.
a nobis liberiorem epistulam exspecta.
우리에게서 더 솔직한 편지가 오기를 기다리게.
vi Kal. Febr. M. Messalla, M. Pisone coss.
1월 27일, 마르쿠스 메살라, 마르쿠스 피소 집정관 시절에.