§9.2.1Caninius tuus et idem noster cum ad me pervesperi venisset et se postridie mane ad te iturum esse dixisset, dixi ei me daturum litterarum aliquid;
あなたの、そして同時に私たちの友人でもあるカニニウスが、非常に遅い夕方に私のところに来て、翌朝早くにあなたのもとへ行くと私に言ったので、私は彼に手紙をいくつか渡すつもりだと言い、朝にそれを取りに立ち寄るよう頼みました。
mane ut peteret rogavi. conscripsi epistulam noctu;
私は夜の間に手紙を書きました。
nec ille ad me rediit;
しかし彼は私のところに戻ってきませんでした。
oblitum credidi.
忘れてしまったのだと思いました。
ac tamen eam ipsam tibi epistulam misissem per meos, nisi audissem ex eodem postridie te mane e Tusculano exiturum.
それでも、もし翌朝、あなたがトゥスクルムの別荘から出発する予定であることを同じ彼から聞いていなかったなら、自分の使者によってその手紙そのものをあなたに送ったことでしょう。
at tibi repente paucis post diebus, cum minime exspectarem, venit ad me Caninius mane;
ところが驚いたことに、数日後、私が全く予期していなかったとき、朝早くカニニウスが私のところにやって来ました。
proficisci ad te statim dixit.
そしてすぐにあなたのもとへ出発すると言いました。
etsi erat e(/wlos illa epistula, praesertim tantis postea novis rebus adlatis, tamen perire lucubrationem meam nolui et eam ipsam Caninio dedi;
その手紙は、とりわけその後にこれほど多くの新しい事態がもたらされたこともあって、古びてしまっていましたが、それでも私は自分の夜の骨折りが無駄になるのを望まず、その手紙そのものをカニニウスに渡しました。
sed cum eo ut cum homine docto et amantissimo tui locutus ea sum, quae pertulisse illum ad te existimo.
しかし、教養があり、あなたを非常に慕っている人物として彼と話し、彼があなたにそれらのことを伝えてくれたであろうと考えています。
§9.2.2tibi autem idem consili do quod mihimet ipsi, ut vitemus oculos hominum, si linguas minus facile possimus;
あなたに対しては、私自身に与えるのと同じ忠告を与えます。 すなわち、人々の言葉を避けるのがそれほど容易でないとしても、彼らの目を避けようということです。
qui enim victoria se efferunt, quasi victos nos intuentur, qui autem victos nostros moleste ferunt, nos dolent vivere.
というのも、勝利に酔いしれている者たちは私たちをまるで敗者のように見ますし、私たちの敗北を不快に思っている者たちは、私たちが生きていることを嘆いているからです。
quaeres fortasse cur, cum haec in urbe sint, non absim quem ad modum tu.
都会がこのような状況であるのに、なぜあなたのように私が離れていないのかと、あなたはお尋ねになるかもしれません。
tu enim ipse, qui et me et alios prudentia vincis, omnia, credo, vidisti, nihil te omnino fefellit.
というのも、あなたご自身は、賢明さにおいて私や他の人々を凌駕しており、私の信じるところでは、すべてを見通しており、何一つあなたを欺くことはなかったからです。
quis est tam Lynceus qui in tantis tenebris nihil offendat, nusquam incurrat?
これほどの暗闇の中で、何にも躓かず、どこにもぶつからないほどリンクスのような目が利く者が誰かいるでしょうか。
§9.2.3ac mihi quidem iam pridem venit in mentem bellum esse aliquo exire, ut ea, quae agebantur hic quaeque dicebantur, nec viderem nec audirem.
そして私自身、どこかに出て行って、ここでなされていることや言われていることを、見も聞きもしないようにすることは素晴らしいことだと、とうの昔に心に浮かんでいました。
sed calumniabar ipse;
しかし、私は自分自身で屁理屈をこねていました。
putabam, qui obviam mihi venisset, ut cuique commodum esset, suspicaturum aut dicturum, etiam si non suspicaretur: 'hic aut metuit et ea re fugit aut aliquid cogitat et hàbet navem paratam.
私に出会う人が、各自の好都合なように、たとえ実際には疑っていなくても、疑ったり口にしたりするだろうと考えていたのです。 「こいつは恐れてそのために逃げたのだ、さもなくば何かを企んで船を用意しているのだ」と。
' denique, levissime qui suspicaretur et qui fortasse me optime novisset, putaret me idcirco discedere, quod quosdam homines oculi mei ferre non possent.
結局、最も好意的に疑う者や、おそらく私のことを最もよく知っている者でさえ、私が立ち去るのは、一部の人々を私の目が正視できないからだ、と思うだろうと考えたのです。
haec ego suspicans adhuc Romae maneo, et tamen lelhqo/tws consuetudo diurna callum iam obduxit stomacho meo.
私はこれらのことを懸念して今なおローマに留まっていますが、それにもかかわらず、日々の慣れが知らず知らずのうちに私の感情にタコを作ってくれました。
habes rationem mei consili.
これが私の考えの理由です。
§9.2.4tibi igitur hoc censeo, latendum tantisper ibidem, dum effervescit haec gratulatio et simul dum audiamus quem ad modum negotium confectum sit;
したがってあなたには、この祝賀の騒ぎが静まり、同時に、事態がどのように決着したかを私たちが聞くまでは、しばらくの間その場所に隠れていることを勧めます。
confectum enim esse existimo.
実際、すでに決着はついていると私は考えています。
Magni autem intererit qui fuerit victoris animus, qui exitus rerum;
しかし、勝者の意図がどのようなものであったか、事態の結末がどうなるかは、非常に重要となるでしょう。
quamquam quo me coniectura ducat habeo, sed exspecto tamen.
もっとも、私の推測が私をどこへ導くかは分かっていますが、それでも待っています。
§9.2.5te vero nolo, nisi ipse rumor iam raucus erit factus, ad Baias venire;
しかし、噂そのものが静まってしまうまでは、あなたにバイアエに来てほしくはありません。
erit enim nobis honestius, etiam cum hinc discesserimus, videri venisse in illa loca ploratum potius quam natatum.
というのも、私たちがここを出発したときでも、あのような場所には泳ぐためというよりはむしろ嘆くために来たのだと思われる方が、私たちにとってより体面が保てるからです。
sed haec tu melius;
しかし、これらのことはあなたの方がよくご存じでしょう。
modo nobis stet illud, una vivere in studiis nostris, a quibus antea delectationem modo petebamus, nunc vero etiam salutem;
ただ私たちにとって、かつてはそこから楽しみだけを求めていましたが、今や安全をも求めている私たちの学問において共に生きるということが、確固たる方針でありさえすればよいのです。
non deesse, si quis adbibere volet, non modo ut architectos verum etiam ut fabros ad aedificandam rem publicam et potius libenter accurrere;
もし誰かが用いたいとするなら、国家を建設するために建築家としてだけでなく、職人としてでも馳せ参じることを惜しまず、むしろ喜んで駆けつけること。
si nemo utetur opera, tamen et scribere et legere politei/as et, si minus in curia atque in foro, at in litteris et libris, ut doctissimi veteres fecerunt, gnavare rem p. et de moribus ac legibus quaerere.
もし誰も私たちの働きを利用しないとしても、それでも国家体制について書き、読み、元老院や広場で活動できないとしても、最も教養ある古代の人々がしたように、書物と本の中で国家に精勤し、道徳や法律について探求すること。
mihi haec videntur;
私にはこのように思われます。
tu quid sis acturus et quid tibi placeat pergratum erit si ad me scripseris.
あなたが何をなそうとしているのか、何がお気に召すのかを私に書いてくだされば、非常にありがたく存じます。