§9.16.5sed quae est 'invidia,' aut quid mihi nunc invideri potest? verum fa,c esse omnia;
しかし、「妬み」とは何でしょうか、あるいは今、私に何が妬まれ得るでしょうか。 しかし、すべて[妬む理由]が存在すると仮定しましょう。
sic video philosophis placuisse iis, qui mihi soli videntur vim virtutis tenere, nihil esse sapientis praestare nisi culpam.
そのようにして、私は、徳の力を唯一保持していると私に思われるあの哲学者たちに、知者にとっては自分の過失以外には何も保証すべきではないという見解が支持されてきたのを見ています。
qua mihi videor dupliciter carere, et quod ea senserim quae rectissima fuerunt, et quod, cum viderem praesidi non satis esse ad ea obtinenda, viribus certandum cum valentioribus non putarim.
その過失が私には二重に欠けていると思われます。 すなわち、私が最も正しいと考えたことを意図していたこと、そして、それを維持するための十分な防護がないことを見て取ったときに、より強力な者たちと力で争うべきではないと考えたこと、この二点においてです。
ergo in officio boni civis certe non sum reprehendendus.
したがって、良き市民の義務において、私は確かに非難されるべきではありません。
reliquum est ne quid stulte, ne quid temere dicam aut faciam contra potentis.
残されていることは、権力者たちに対して愚かにも、あるいは無謀にも、何かを言ったり行ったりしないようにすることです。
id quoque puto esse sapientis.
それもまた知者のなすべきことだと私は考えます。
cetera vero, quid quisque me dixisse dicat, aut quo modo ille accipiat, aut qua fide mecum vivant ii qui me assidue colunt et observant, praestare non possum.
しかしその他のこと、すなわち、誰が私を何と言ったと主張するか、あるいはあの人がそれをどのように受け止めるか、あるいは私を絶えず敬い尊重している人々がどのような誠実さをもって私と共に生きているかについては、私は保証することができません。
§9.16.6ita fit ut et consiliorum superiorum conscientia et praesentis temporis moderatione me consoler et illam Acci similitudinem non iam ad 'invidiam,' sed ad fortunam transferam, quam existimo levem et imbecillam ab animo firmo et gravi 'tamquam fluctum a saxo frangi' oportere.
このようになって、私は過去の計画に対する自覚によっても、現在の時期における節度によっても自分を慰め、アッキウスのあの比喩を、もはや「妬み」にではなく運命へと適用するようになります。 運命というものは、軽薄で脆弱なものであり、毅然とした重みのある精神によって「あたかも岩によって波が砕かれるように」砕かれるべきだと私は考えているからです。
etenim cum plena sint monumenta Graecorum quem ad modum sapientissimi viri regna tulerint vel Athenis vel Syracusis, cum servientibus suis civitatibus fuerint ipsi quodam modo liberi, ego me non putem tueri meum statum sic posse ut neque offendam animum cuiusquam nec frangam dignitatem meam?
実際、ギリシア人の記録には、いかにして極めて賢明な人々がアテナイやシュラクサイにおいて支配者に耐えたか、彼らの国家が隷属していたときに彼ら自身はある意味でいかに自由であったかで満ちていますが、私は、他人の心を害することもなく自らの尊厳を損なうこともないようにして、自らの立場を守ることができると考えないでしょうか。
§9.16.7nunc venio ad iocationes tuas, quoniam tu secundum Oenomaum Acci non, ut olim solebat, Atellanam sed, ut nunc fit, mimum introduxisti.
さて、あなたの冗談に移りましょう。 あなたはアッキウスの『オイノマオス』に続いて、昔よく行われていたようなアテッラナ劇ではなく、現在行われているようなミモス劇を導入したからです。
quem tu mihi †popillium, quem †denarium narras, quam tyrotarichi patinam? facilitate mea ista ferebantur antea;
あなたは私に、何のポピッリウスだの、何のデナリウスだの、どんなチーズと塩魚の皿のことを語っているのですか。 以前は私の寛大さによってそれらのものは我慢されていました。
nunc mutata res est.
しかし今は状況が変わりました。
Hirtium ego et Dolabellam dicendi discipulos habeo, cenandi magistros;
私はヒルティウスとドラベッラを雄弁術の弟子とし、食事の師としています。
puto enim te audisse, si forte ad vos omnia perferuntur, illos apud me declamitare, me apud illos cenitare.
というのも、もし万事あなた方のところへ届いているなら、あなたが耳にしたであろうと私は思うのですが、彼らは私のところで弁論の練習をし、私は彼らのところで食事をしているからです。
tu autem quod mihi bonam copiam eiures nihil est;
ところで、あなたが私に対して支払い不能を誓い立てるのには及びません。
tum enim, cum rem habebas, quaesticulis te faciebat attentiorem, nunc, cum tam aequo animo bona perdas, † non eo sis consilio, ut, cum me bospitio recipias, aestimationem te aliquam putes accipere;
かつてあなたが財産を持っていたときには、その宣誓はあなたをわずかな利益により執着させていましたが、今、あなたがこれほど平然と財産を失っているときには、あなたが私を宿に迎える際、何らかの代物弁済を受け取ると考えるような意図を持ってはならないからです。
etiam haec levior est plaga ab amico quam a debitore.
友人から受けるこの損害さえ、債務者から受けるものよりは軽いのです。
§9.16.8nec tamen eas cenas quaero, ut magnae reliquiae fiant;
とはいえ、私は大量の食べ残しが出るような晩餐を求めているわけではありません。
quod erit, magnificum sit et lautum.
供されるものが豪華で上等なものであればよいのです。
memini te mihi Phameae cenam narrare.
あなたが私にファメアの晩餐について語ってくれたのを覚えています。
Temperius' fiat, cetera eodem modo.
「より早く」行われ、その他は同様であるように。
quod si perseveras me ad matris tuae cenam revocare, feram id quoque;
しかし、もしあなたが私をあなたの母親の晩餐に招待し続けるなら、私はそれも耐えましょう。
volo enim videre animum qui mihi audeat ista, quae scribis, apponere aut etiam polypum miniati Iovis similem.
というのも、あなたが書いているようなあの食べ物や、あるいは朱色に塗られたユピテルの像に似たタコを、私に勇気をもって供するような精神を見てみたいからです。
mihi crede, non audebis;
私を信じなさい、あなたはそんな勇気はないでしょう。
ante meum adventum fama ad te de mea nova lautitia veniet; eam tu extimesces.
私の到来の前に、私の新たな美食についての噂があなたのところへ届き、あなたはそれを恐れることになるでしょうから。
neque est quod in promulside spei ponas aliquid;
前菜に何らかの期待をかける理由もありません。
quam totam sustuli;
私はそれを完全に排除しました。
solebam enim antea debilitari oleis et lucanicis tuis.
以前の私は、あなたのオリーブやルカニア風ソーセージによって腹を満たし、衰えさせられていたものですが。
§9.16.9sed quid haec loquimur? liceat modo isto venire.
しかし、なぜ私たちはこのようなことを語っているのでしょう。 ただ、そちらへ行くことが許されますように。
tu vero (volo enim abstergere animi tui metum) ad tyrotarichum antiquum redi.
しかしあなたは(あなたの心の恐れを拭い去りたいですから)、昔のあのチーズと塩魚の料理に戻りなさい。
ego tibi unum sumptum adferam, quod balneum calfacias oportebit;
私はあなたに一つの出費だけをもたらすでしょう。 あなたが風呂を温める必要がある、ということです。
cetera more nostro.
その他は私たちのいつもの流儀で。
superiora illa lusimus.
先ほどのあれらのことは、冗談で言ったのです。
§9.16.10de villa Seliciana et curasti diligenter et scripsisti facetissime;
セリキウスの別荘については、入念に手配し、非常に面白く書いてくれました。
itaque puto me praetermissurum;
したがって、私はそれを見送るつもりです。
salis enim satis est, sannionum parum.
というのも、「塩」は十分ですが、「おどけ者」が不足しているからです。