Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §6.10.1-6.10.6

トレビアヌスへの激励と尽力の約束

110 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはトレビアヌスに対し、彼の不運を心配し、彼を助けるために尽力する決意を語る。また、カエサルの態度が軟化していることから希望を保つよう励ます。

§6.10.1ego quanti te faciam semperque fecerim quantique me a te fieri intellexerim, sum mihi ipse testis.
私があなたをどれほど重んじており、また常に重んじてきたか、そして私があなたからどれほど重んじられていると理解しているかについては、私自身が私への証人です。
nam et consilium tuum vel casus potius diutius in armis civilibus commorandi semper mihi magno dolori fuit, et hic eventus, quod tardius quam est aequum et quam ego vellem reciperas fortunam et dignitatem tuam, mihi non minori curae est quam tibi semper fuerunt casus mei.
というのも、内戦中により長く留まり続けたというあなたの決断、あるいはむしろ不運は、常に私にとって大きな苦痛でしたし、また、あなたがご自身の財産と地位を取り戻すのが、公正であるよりも、また私が望んだよりも遅れているというこの結末は、あなたにとって私の不運が常にそうであったのと劣らず、私にとって大きな心配事だからです。
itaque et Postumuleno et Sestio et saepissime Attico nostro proximeque Theudae, liberto tuo, totum me patefeci et haec iis singulis saepe dixi, quacumque re possem, me tibi et liberis tuis satis facere cupere, idque tu ad tuos velim scribas, haec quidem certe, quae in potestate mea sunt, ut operam, consilium, rem, fidem meam sibi ad omnis res paratam putent.
それゆえ、私はポストゥムレヌスにも、セスティウスにも、そして非常にしばしば私たちの親しいアッティクスにも、そして最近ではあなたの解放奴隷テウダスにも、私のすべてを打ち明け、彼ら一人一人にしばしば、私ができるいかなる手段によっても、あなたとあなたのお子様たちのために尽くしたいと願っていることを語りました。 そして、あなたがご家族にそのことを書き送ってくださるよう望みます。 少なくとも、私の権能の中にあるこれらのことについて、彼らが、私の尽力、助言、財産、誠実さが、あらゆる事柄に対して自分たちのために準備されていると見なすように。
§6.10.2si auctoritate et gratia tantum possem quantum in ea re p. , de qua ita meritus sum, posse deberem, tu quoque is esses, qui fuisti, cum omni gradu amplissimo dignissimus tum certe ordinis tui facile princeps.
もし私が、これほど尽くしてきたあの国家において、持つべきであるのと同じほど大きな影響力と人望を持っていたなら、あなたもまたかつての通りの人物、すなわち、あらゆる最も栄誉ある地位にふさわしいだけでなく、確かにあなたの階級において容易に第一人者であったことでしょう。
sed quoniam eodem tempore eademque de causa nostrum uterque cecidit, tibi et illa polliceor quae supra scripsi, quae sunt adhuc mea, et ea quae praeterea videor mihi ex aliqua parte retinere tamquam ex reliquiis pristinae dignitatis.
しかし、同じ時期に、同じ原因によって、私たち二人がともに失脚した以上、私はあなたに、上に書いたこと、すなわち今なお私のものであることと、さらに、かつての尊厳の残骸からある程度は私自身が保持しているように思われることの両方を約束します。
neque enim ipse Caesar, ut multis rebus intellegere potui, est alienus a nobis et omnes fere familiarissimi eius casu devincti magnis meis veteribus officiis me diligenter observant et colunt.
というのも、カエサル自身も、多くのことから私が理解できたように、私たちを嫌ってはおらず、また、彼の極めて親しい人々のほぼ全員が、私の過去の多大な親切によって幸いにも結びつけられており、私を注意深く尊重し、敬ってくれています。
itaque, si qui mihi erit aditus de tuis fortunis, id est de tua incolumitate, in qua sunt omnia, agendi, quod quidem cotidie magis ex eorum sermonibus adducor ut sperem, agam per me ipse et moliar.
したがって、もしあなたの財産、すなわちすべてがかかっているあなたの安全について行動する何らかの接近の機会が私にあれば——このことは確かに、彼らの対話から毎日より一層期待するように促されているのですが——、私自身で行動し、努力するつもりです。
§6.10.3singula persequi non est necesse;
個々のことを細かく述べる必要はありません。
universum studium meum et benevolentiam ad te defero.
私の全面的な尽力と善意をあなたに捧げます。
sed magni mea interest hoc tuos omnis scire, quod tuis litteris fieri potest ut intellegant, omnia Ciceronis patere Trebiano.
しかし、あなたの家族全員がこのことを知ることが私にとって非常に重要であり、それは、あなたが手紙を書くことによって、彼らが「キケロのすべてのものがトレビアヌスに対して開かれている」と理解するようになり得ることです。
hoc eo pertinet, ut nihil existiment esse tam difficile quod non pro te mihi susceptum iucundum sit futurum.
このことは次のことを目的としています。 すなわち、あなたのために私が引き受けることで、喜ばしいものとならないほど困難なことは何もないと、彼らが考えるようにすることです。
§6.10.4antea misissem ad te litteras si genus scribendi invenirem;
もし書くべき口実が見つかっていたならば、以前にあなたに手紙を送ったであろうに。
tali enim tempore aut consolari amicorum est aut polliceri.
というのも、このような時には、慰めるか、あるいは約束するのが友人の務めだからです。
consolatione non utebar, quod ex multis audiebam quam fortiter sapienterque ferres iniuriam temporum quamque te vehementer consolaretur conscientia factorum et consiliorum tuorum.
私は慰めを用いませんでした。 なぜなら、あなたが時代の不運をいかに勇敢に、かつ賢明に耐えているか、またあなた自身の行動と決断の自覚がどれほど強くあなたを慰めているかを、多くの人々から聞いていたからです。
quod quidem si facis, magnum fructum studiorum optimorum capis, in quibus te semper scio esse versatum, idque ut facias etiam atque etiam te hortor.
そして、もしあなたが実際にそうしているなら、あなたは、常に身を置いていると私が知っている最善の学問の大きな果実を受け取っていることになります。 そして、そうし続けるよう、私はあなたを幾度も幾度も励まします。
§6.10.5simul et illud tibi, homini peritissimo rerum et exemplorum et omnis vetustatis, ne ipse quidem rudis, sed in studio minus fortasse quam vellem, in rebus atque usu plus etiam quam vellem versatus spondeo, tibi istam acerbitatem et iniuriam non diuturnam fore.
同時に、出来事や先例、そしてあらゆる歴史に極めて精通した人物であるあなたに対して、私自身も無知ではないものの、学問においてはあるいは望むより少なく、実際の経験においては望むよりもさらに多く携わってきた者として、私は次のことを約束します。 すなわち、あなたにとってその過酷さと不当な扱いは長続きしないであろうということです。
nam et ipse, qui plurimum potest, cotidie mihi delabi ad aequitatem et ad rerum naturam videtur, et ipsa causa ea est, ut iam simul cum re p. quae in perpetuum iacere non potest, necessario revivescat atque recreetur cotidieque aliquid fit lenius et liberalius quam timebamus.
というのも、最も力を持っているあの人自身も、日々、公正さと物事の本性に傾いていっているように私には思われますし、また、大義そのものが、永遠に倒れたままでいることはあり得ない国家とともに、今や必然的に蘇り、再興されるべきものであるため、また、私たちが恐れていたよりも穏やかで寛大なことが、日々行われているからです。
quae quoniam in temporum inclinationibus saepe parvis posita sunt, omnia momenta observabimus neque ullum praetermittemus tui iuvandi et levandi locum.
これらのことは、時代のしばしば小さな変化にかかっているため、私たちはあらゆる機会を注視し、あなたを助け、その苦痛を和らげるいかなる機会も逃さないようにします。
§6.10.6itaque illud alterum, quod dixi, litterarum genus cotidie mihi, ut spero, fiet proclivius, ut etiam polliceri possim.
したがって、私が言ったもう一つの手紙の種類は、日々、私が望むように、私にとって容易になり、ついには約束することさえできるようになるでしょう。
id re quam verbis faciam libentius.
私はそれを、言葉よりも実際に行動で喜んで行いたいと思います。
tu velim existimes et pluris te amicos habere quam qui in isto casu sint ac fuerint, quantum quidem ego intellegere potuerim, et me concedere eorum nemini.
私は、あなたが、そのような境遇にある、あるいはあった人々が持っているよりも、多くの友を持っていること(私が理解できた限りにおいて)、そして、私が彼らの誰にも劣らない(道を譲らない)ということを、あなた自身が考えるように望みます。
fortem fac animum habeas et magnum, quod est in uno te;
あなたが強く、また偉大な精神を保つようにしなさい。 それはひとえにあなた自身にかかっていることです。
quae sunt in fortuna, temporibus regentur et consiliis nostris providebuntur.
運命に属することは、時勢によって支配されるでしょうし、私たちの計画によって備えられるでしょう。

語釈・文法注

  1. §6.10.1quanti te faciam semperque fecerim quantique me a te fieri — 価値の属格 quanti。非定型間接疑問節を形成している。
  2. §6.10.1magno dolori — 目的の与格。mihi(関心の与格)とともに二重与格構文を構成する。
  3. §6.10.3magni mea interest — interest 構文において重要度の度合いを表す属格 magni と、代名詞的所有格の女性単数奪格 mea が用いられている。
  4. §6.10.4antea misissem ad te litteras si genus scribendi invenirem — 混合条件文。帰結節 misissim(接続法過去完了)は過去の事実に反する帰結(「送ったであろうに」)を表し、条件節 invenirem(接続法未完了過去)は過去における継続的な状態、あるいは「見出していたなら」という当時の不成立の前提を表す。
  5. §6.10.5simul et illud tibi... — 主節の動詞 spondeo から tibi(与格)と tibi... non diuturnam fore(対格不定詞句、直接目的語)が大きく離れて懸かる。主語のキケロを修飾する ne ipse quidem rudis... versatus と、宛先を修飾する homini peritissimo... の二つの挿入部が骨格を隔てている。
  6. §6.10.6fortem fac animum habeas — fac(facere の命令形)の後に接続法 habeas が、接続詞 ut を伴わずに直接結びつく使役・督励の構文(「〜するようにせよ」)。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §6.10.1-6.10.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:6.10.1-6.10.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。