§6.1.1etsi ea perturbatio est omnium rerum, ut suae quemque fortunae maxime paeniteat nemoque sit quin ubivis quam ibi, ubi sit, esse malit, tamen mihi dubium non est quin hoc tempore bono viro Romae esse miserrimum sit.
あらゆる事柄において、誰もが自分の運命に大いに不満を抱き、自分が今いる場所よりもむしろどこか他の場所にいたいと望まない者は誰もいないほどの混乱があるとはいえ、しかし私にとって、この時代に良き人がローマにいることは最も悲惨であるということは疑いようがない。
nam, etsi, quocumque in loco quisque est, idem est ei sensus et eadem acerbitas ex interitu rerum et publicarum et suarum, tamen oculi augent dolorem, qui ea, quae ceteri audiunt, intueri cogunt nec avertere a miseriis cogitationem sinunt.
というのも、たとえ各人がどこの場所にいようとも、国家の破滅と自己の破滅から生じる感覚は同じであり、苦痛も同じであるとしても、それでも目が苦痛を増大させるからである。 目は、他の人々が聞く事柄を直接見つめるよう強制し、悲惨な事柄から思考をそらすことを許さない。
qua re, etsi multarum rerum desiderio te angi necesse est, tamen illo dolore, quo maxime te confici audio, quod Romae non sis, animum tuum libera.
それゆえ、たとえ多くのものを失ったことへの思慕によってあなたが苦しむことが不可避であるとしても、それでも、あなたがローマにいないということによる、それによってあなたが最も打ちのめされていると私が聞いているあの苦痛から、あなたの心を解放しなさい。
etsi enim cum magna molestia tuos tuaque desideras, tamen illa quidem, quae requiris, suum statum tenent nec melius, si tu adesses, tenerent nec sunt ullo in proprio periculo;
というのも、たとえあなたが大きな苦痛を伴って自分の身内や財産を恋しく思っているとしても、それでもあなたが求めているそれらのものは、自身の状態を維持しているのであり、もしあなたがそこにいたとしてもそれ以上良く維持されることはなかっただろうし、何ら特別な危険にさらされてもいないからである。
nec debes tu, cum de tuis cogitas, aut praecipuam aliquam fortunam postulare aut communem recusare.
また、あなたは自分の身内について考えるとき、何か特別な運命を要求することも、共通の運命を拒絶することもすべきではない。
§6.1.2de te autem ipso, Torquate, est tuum sic agitare animo, ut non adhibeas in consilium cogitationum tuarum desperationem aut timorem.
しかし、トルクァートゥスよ、あなた自身については、あなたの思考の相談相手に絶望や恐れを招き入れないように、心の中で次のように熟考することがあなたの義務である。
nec enim is, qui in te adhuc iniustior quam tua dignitas postulabat fuit, non magna signa dedit animi erga te mitigati, nec tamen is ipse, a quo salus petitur, habet explicatam aut exploratam rationem salutis suae;
というのも、これまであなたの威厳が値した以上にあなたに対して不当であったあの者も、あなたに対して和らいだ心の大きな兆候を示さなかったわけではないし、そうはいっても、救いが求められているその者自身も、自分自身の安全のための確立された、あるいは確実な見通しを持っているわけではないからである。
cumque omnium bellorum exitus incerti sint, ab altera victoria tibi periculum nullum esse perspicio, quod quidem seiunctum sit ab omnium interitu, ab altera te ipsum numquam timuisse certo scio.
そして、すべての戦争の結末は不確実であるので、一方の勝利からは、あなたにとって何の危険もないと私は明確に見抜いている。 もっとも、それがすべての者の破滅から切り離されている限りにおいてであるが。 他方の勝利からは、あなた自身が一度も恐れたことがないことを、私は確かに知っている。
§6.1.3reliquum est ut te id ipsum, quod ego quasi consolationis loco pono, maxime excruciet, commune periculum rei publicae.
あとに残されているのは、私が慰めの代わりに提示しているまさにそのこと、すなわち国家の共通の危機が、あなたを最も苦しめるということである。
cuius tanti mali, quamvis docti viri multa dicant, tamen vereor ne consolatio nulla possit vera reperiri praeter illam, quae tanta est, quantum in cuiusque animo roboris est atque nervorum.
このこれほど大きな災厄について、たとえ賢者たちが多くのことを語るとしても、それでも、各人の心の中にどれほどの強さと活力があるか、それと同等の大きさであるあの慰めを除いては、いかなる真の慰めも見出され得ないのではないかと私は恐れる。
si enim bene sentire recteque facere satis est ad bene beateque vivendum, vereor ne eum, qui se optimorum consiliorum conscientia sustentare possit, miserum esse nefas sit dicere.
というのも、もし善く考え正しく行うことが、善くかつ幸福に生きるために十分であるならば、最善の意図の自覚によって自らを支えることができる人を悲惨であると言うことは、不当であるのではないかと私は恐れるからである。
nec enim nos arbitror victoriae praemiis ductos patriam olim et liberos et fortunas reliquisse;
実に、私は私たちが勝利の報酬に導かれて、かつて祖国や子供たちや財産を去ったとは考えていない。
sed quoddam nobis officium iustum et pium et debitum rei p. nostraeque dignitati videbamur sequi nec, cum id faciebamus, tam eramus amentes, ut explorata nobis
むしろ、私たちは国家と私たちの威厳に対して、正当で、敬虔で、義務づけられた、ある義務に従っているように自分には思われたのであり、それを行っていたとき、私たちは、自分たちにとって確実な……