Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §5.2.1-5.2.6

メテッルス・ケレルへの弁明と友情の確認

75 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは、メテッルス・ケレルからの抗議に対し、自身が元老院でメテッルスに十分な敬意を示し、属州の譲渡や国政の役割分担を通じて友情に尽くしてきたことを詳述する。また、メテッルスの兄弟からの激しい攻撃に対する自己防衛の正当性を主張する。

§5.2.1si tu exercitusque valetis, benest.
あなたと軍隊が健康であれば、何よりです。
scribis ad me 'te existimasse pro mutuo inter nos animo et pro reconciliata gratia numquam te a me ludibrio laesum in.
あなたは私に、「私たちは相互の情愛と、修復された友好関係に照らして、私があなたによって嘲笑の的にされて傷つけられることは決してないだろうと私は考えていた」と書いておられます。
' quod cuius modi sit, satis intellegere non possum, sed tamen suspicor ad te esse adlatum me in senatu, cum disputarem permultos esse qui rem p. a me conservatam dolerent, dixisse a te propinquos tuos, quibus negare non potuisses, impetrasse ut ea, quae statuisses tibi in senatu de mea laude esse dicenda, reticeres.
それがどのような趣旨であるのか、私には十分に理解できません。 しかしながら、私が元老院で、私によって国家が救われたことを嘆く者が非常に多いと論じていた時に、あなたが元老院で私の称賛について自分で語るべきだと決めていた事柄を黙っているようにと、あなたが拒むことのできなかったあなたの親族たちが、あなたを説得したのだと私が述べた、という報告があなたにもたらされたのではないかと推測しています。
quod cum dicerem, illud adiunxi mihi tecum ita dispertitum officium fuisse in rei p.
私がそのことを言ったとき、国家の安全を維持することにおいて、私とあなたの間で役割が以下のように分担されていたのだ、ということを付け加えました。
salute retinenda, ut ego urbem a domesticis insidiis et ab intestino scelere, tu Italiam et ab armatis hostibus et ab occulta coniuratione defenderes, atque hanc nostram tanti et tam praeclari muneris societatem a tuis propinquis labefactatam, qui, cum tu a me rebus amplissimis atque honorificentissimis ornatus esses, timuissent ne quae mihi pars abs te voluntatis mutuae tribueretur.
すなわち、私が国内の陰謀と内なる犯罪から市(ローマ)を守り、あなたが武装した敵と潜む陰謀からイタリアを守る、というようにです。 そして、私たちがこれほど大きく輝かしい任務を共にする関係が、あなたの親族たちによって揺るがされたのだとも付け加えました。 彼らは、あなたが私から極めて寛大で名誉ある数々の厚遇によって飾られていたにもかかわらず、あなたから私に対して相互の好意の何らかの一部が与えられるのを恐れたのです。
§5.2.2hoc in sermone cum a me exponeretur, quae mea exspectatio fuisset orationis tuae quantoque in errore versatus essem, visa est oratio non iniucunda, et mediocris quidam est risus consecutus non in te sed magis in errorem meum, et quod me abs te cupisse laudari aperte atque ingenue confitebar.
この演説の中で、あなたの演説に対する私の期待がどのようなものであったか、そして私がいかに大きな誤解の中にあったかを私が説明していたとき、その演説は不快なものではないと思われたようで、あなたに対してではなく、むしろ私の誤解に対して、そして私があなたから称賛されることを望んでいたと包み隠さず率直に認めていたことに対して、中程度の笑いが起こりました。
iam hoc non potest in te non honorifice esse dictum, me in clarissimis meis atque amplissimis rebus tamen aliquod testimonium tuae vocis habere voluisse.
さらに、このことはあなたに対して敬意を欠いて言われたとはみなされ得ません。 私が、自分の極めて輝かしく壮大な業績においてさえ、あなたの声による何らかの証言を得たいと望んでいたということは。
§5.2.3quod autem ita scribis: 'pro mutuo inter nos animo,' quid tu existimes esse in amicitia mutuum, nescio, equidem hoc arbitror, cum par voluntas accipitur et redditur.
しかし、あなたが「私たちの間の相互の情愛に照らして」と書いていることについて、あなたが友情における「相互の」をどう考えているのか、私は知りません。 私自身は、等しい好意が受け取られ、また返されるときにそう呼ぶのだと考えています。
ego si hoc dicam, me tua causa praetermisisse provinciam tibi ipse levior videar esse;
もし私が、私はあなたのために属州を見送ったのだ、などと言えば、あなた自身にとっても私は軽薄な男に見えるでしょう。
meae enim rationes ita tulerunt, atque eius mei consili maiorem in dies singulos fructum voluptatemque capio;
なぜなら、私自身の事情がそれを求めたのであり、私はその自身の決定から、日ごとに大きくなる果実と喜びを得ているからです。
illud dico, me, ut primum in contione provinciam deposuerim, statim, quem ad modum eam tibi traderem, cogitare coepisse.
しかし私は、民会で属州を辞退するやいなや、すぐさま、どのようにしてそれをあなたに引き渡すかを考え始めた、ということは申し上げます。
nihil dico de sortitione vestra;
あなた方の抽選については何も言いません。
tantum te suspicari volo, nihil in ea re per conlegam meum me insciente esse factum.
ただ、その件において、私の同僚によって、私のあずかり知らぬところでなされたことは何もない、とあなたに察してもらいたいだけです。
recordare cetera, quam cito senatum illo die facta sortitione coegerim, quam multa de te verba fecerim, cum tu ipse mihi dixisti orationem meam non solum in te honorificam sed etiam in conlegas tuos contumeliosam fuisse.
その他のことを思い出しなさい。 その日、抽選が行われた後、私がいかに素早く元老院を招集したか、私がいかに多くの言葉をあなたのことについて費やしたかを。 そのとき、あなた自身が私に、私の演説はあなたに対して名誉あるものであるだけでなく、あなたの同僚たちに対しては侮辱的なものであったと言ったではありませんか。
§5.2.4iam illud senatus consultum, quod eo die factum est, ea praescriptione est, ut, dum id exstabit, officium meum in te obscurum esse non possit.
さらに、その日になされたあの元老院決議は、それが存続する限り、あなたに対する私の尽力が曖昧なままになることはあり得ないような、そのような但し書き(前文)を持っています。
postea vero quam profectus es, velim recordere quae ego de te in senatu egerim, quae in contionibus dixerim, quas ad te litteras miserim.
しかし、あなたが出発した後に、私が元老院であなたについて何を行い、民会で何を語り、あなたにどのような手紙を送ったかを、どうか思い出してほしいのです。
quae cum omnia conlegeris, tu ipse velim iudices, satisne videatur his omnibus rebus tuus adventus, cum proxime Romam venisti, mutue respondisse.
これらすべてを並べてみたときに、あなたが最近ローマに来られた際、あなたの到来が、これらすべての事柄に対して、相互的な形で十分に報いているように見えるかどうか、あなた自身で判断していただきたいのです。
§5.2.5quod scribis de 'reconciliata gratia' nostra, non intellego cur reconciliatam esse dicas, quae numquam imminutast.
私たちの「修復された友好関係」についてあなたが書いておられることに関しては、一度も損なわれたことがないものを、なぜあなたが修復されたと言うのか、私には理解できません。
§5.2.6quod scribis non oportuisse 'Metellum, fratrem tuum, ob dictum a me oppugnari,' primum hoc velim existimes, animum mihi istum tuum vehementer probari et fraternam plenam humanitatis ac pietatis voluntatem;
「あなたの兄弟メテッルスが、その発言のために私から攻撃されるべきではなかった」とあなたが書いていることについて、まず、あなたのその心情と、人間味と家族愛に満ちた兄弟としての好意が、私にとって強く肯定的に捉えられているということを認めていただきたい。
deinde, si qua ego in re fratri tuo rei publicae causa restiterim, ut mihi ignoscas (tam enim sum amicus rei p. quam qui maxime);
次に、もし私が何らかの件で、国家のためにあなたの兄弟に抵抗したのだとしたら、私を許していただきたい(私は、誰よりも強く国家の味方なのですから)。
si vero meam salutem contra illius impetum in me crudelissimum defenderim, satis habeas nihil me etiam tecum de tui fratris iniuria conqueri.
しかし、もし私が、私に対する彼の極めて残酷な攻撃に対して、自分自身の安全を守ったのだとしたら、私があなたの兄弟の不条理な行為について、あなたにさえ何も苦情を述べていないことで、あなたは満足すべきです。
quem ego cum comperissem omnem sui tribunatus conatum in meam perniciem parare atque meditari, egi cum Claudia, uxore tua, et cum vestra sorore Mucia, cuius erga me studium pro Cn. Pompei necessitudine multis in rebus perspexeram, ut eum ab illa iniuria deterrerent.
私は彼が、護民官としてのすべての試みを私の破滅のために準備し、企てていると知ったとき、あなたの妻クラウディア、およびあなた方の姉妹ムキア(彼女の私に対する献身は、グナエウス・ポンペイウスとの親密な関係を通じて、多くの事柄において私が見抜いていたものです)と交渉し、彼女たちが彼をその不条理な行為から思いとどまらせるようにと努めたのです。

語釈・文法注

  1. 5.2.1laesum in — 原文の `laesum in` は、メテッルス・ケレルの前便(5.1.1)における `ludibrio laesum iri` (未来受動不定詞)に対応する引用であるが、写本の誤伝により `iri` が `in` となった、またはキケロが引用した際の変化と考えられる。本訳では、文脈上これを未来受動不定詞(〜傷つけられることになるだろう)として解釈している。
  2. 5.2.1ut ea, quae statuisses tibi in senatu de mea laude esse dicenda, reticeres — 主節 `ad te esse adlatum` から続く間接話法内の `ut` 節(名詞節・目的節)であり、その内部にさらに `quae statuisses` (接続法過去完了)による関係節が入れ子になっている。`statuisses` は伝聞内の主観的判断を示す接続法。また、関係節内の `tibi ... de mea laude esse dicenda` は、動形容詞 `dicenda [esse]` と行為の与格 `tibi` を伴う対格不定詞構文であり、「あなたによって私の称賛について語られるべきこと」を表す。
  3. 5.2.4ea praescriptione est — 指示代名詞 `ea` を伴う奪格句で、性質の奪格 (ablative of quality) として機能し、主語 `senatus consultum` の属性を説明している。「そのような前文(但し書き)を備えたものである」の意。
  4. 5.2.6satis habeas — `satis habeo` は「〜で満足する」「〜を十分とする」という慣用表現。ここでは接続法現在2人称単数(命令・要求の独立接続法)として用いられており、対格不定詞節 `nihil me ... conqueri` を目的語に取って、「私が〜について全く不満を述べていないことで、あなたは満足すべきだ」という強い要求を表している。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §5.2.1-5.2.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:5.2.1-5.2.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。