§4.4.1accipio excusationem tuam, qua usus es, cur saepius ad me litteras uno exemplo dedisses, sed accipio ex ea parte, quatenus aut neglegentia aut improbitate eorum, qui epistulas accipiant, fieri scribis ne ad nos perferantur;
私は、あなたが私に同じ文面で何度も手紙を送った理由として用いた言い訳を受け入れます。 しかしそれを受け入れるのは、手紙を受け取る者たちの怠慢や不誠実によって、手紙がこちらに届かない事態が生じているとあなたが書いている、その部分においてだけです。
illam partem excusationis, qua te scribis orationis paupertate' (sic enim appellas) isdem verbis epistulas saepius mittere, nec nosco nec probo, et ego ipse, quem tu per iocum (sic enim accipio) divitias orationis ' habere dicis, me non esse verborum admodum inopem agnosco (ei)rwneu/esqai enim non necesse est),.
自分が「言葉の貧しさ」(あなたがそう呼んでいるように)のために同じ言葉で何度も手紙を送っているのだと書いている、言い訳のその部分については、私は認めもしないし同意もしません。 そして、あなたが冗談で(私はそう受け取っていますが)「言葉の富」を持っていると言う私自身、自分が言葉にそれほど窮しているわけではないことは認めます(というのも、アイロニーを用いる(εἰρωνεύεσθαι)必要はないからです)。
sed tamen idem (nec hoc ei)rwneuo/menos facile cedo tuorum scriptorum subtilitati et elegantiae.
しかしながら、同じ私は(これもまたアイロニーを用いて(εἰρωνευόμενος)言うのではありませんが)、あなたの文章の緻密さと優雅さには容易に譲歩します。
§4.4.2consilium tuum, quo te usum scribis hoc Achaicum negotium non recusavisse, cum semper probavissem, tum multo magis probavi lectis tuis proximis litteris;
このアカイアでの任務を拒まなかったという、あなたが実行したと書いている決定について、私は常に賛成していましたが、あなたの最近の手紙を読んで、はるかにいっそう賛成するようになりました。
omnes enim causae, quas commemoras, iustissimae sunt tuaque et auctoritate et prudentia dignissimae.
なぜなら、あなたが挙げているすべての理由は極めて正当であり、あなたの権威と良識に極めてふさわしいものだからです。
quod aliter cecidisse rem existimas atque opinatus sis, id tibi nullo modo adsentior;
事態があなたの予想とは異なった結果になったとあなたが考えていることについては、私はあなたに全く同意できません。
sed quia tanta perturbatio et confusio est rerum ita perculsa et prostrata foedissimo bello iacent omnia ut is cuique locus, ubi ipse sit, et sibi quisque miserrimus esse videatur, propterea et tui consili paenitet te, et nos, qui domi sumus, tibi beati videmur, at contra nobis non tu quidem vacuus molestiis, sed prae nobis beatus.
しかし、あまりにも大きな混乱と事態の錯綜があり、極めて忌まわしい戦争によってすべてが打撃を受け、打ちひしがれて横たわっているため、誰もが自分のいる場所を、そして自分自身を最も惨めであると見なすほどです。 そのために、あなたも自分の決定を後悔しており、故郷にいる私たちがあなたには恵まれているように見えますが、逆に私たちには、あなたは確かに苦悩がないわけではないにしても、私たちに比べれば恵まれているように見えます。
atque hoc ipso melior est tua quam nostra condicio, quod tu, quid doleat, scribere audes, nos ne id quidem tuto possumus, nec id victoris vitio, quo nihil moderatius, sed ipsius victoriae, quae civilibus bellis semper est insolens.
そして、まさにこの点において、あなたの状況は私たちの状況よりも優れています。 すなわち、あなたは自分が何に苦しんでいるかをあえて書くことができますが、私たちはそれさえ安全に行うことができません。 そしてそれは、これ以上なく穏健な勝者の落ち度ではなく、内乱においては常に傲慢になる勝利そのものの性質によるものなのです。
§4.4.3uno te vicimus, quod de Marcelli, conlegae tui, salute paulo ante quam tu cognovimus, etiam me hercule quod, quem ad modum ea res ageretur, vidimus.
私たちが一つだけあなたに勝っているのは、あなたの同僚であるマルケッルスの赦免について、あなたより少し前に知ったこと、そして、いやまったく、その事柄がどのように執り行われたかを私たちは目撃したことです。
nam sic fac existimes, post has miserias, id est postquam armis disceptari coeptum sit de iure publico, nihil esse actum aliud cum dignitate.
というのも、これらの不幸の後、すなわち、武器によって公法について争われ始めて以来、尊厳をもって行われたことは他には何もないと、あなたにそのように考えてほしいからです。
nam et ipse Caesar accusata 'acerbitate' Maricelli (sic enim appellabat) laudataque honorificentissime et aequitate tua et prudentia repente praeter spem dixit se senatui roganti de Marcello ne ominis quidem causa negaturum.
実際、カエサル自身、マルケッルスの「気難しさ」(彼はそう呼んでいました)を非難し、あなたの公平さと賢明さを極めて名誉ある形で称賛したのち、突然、予想に反して、マルケッルスの件について懇願する元老院に対して、縁起の点からさえも拒絶はしないと言ったのです。
fecerat autem hoc senatus, ut, cum a L. Pisone mentio esset facta de M. Marcello et C. Marcellus se ad Caesaris pedes abiecisset, cunctus consurgeret et ad Caesarem supplex accederet.
しかも、元老院はこのように行動しました。 すなわち、L. ピソによって M. マルケッルスについての言及がなされ、C. マルケッルスがカエサルの足元に身を投げ出したとき、全員が立ち上がり、嘆願者としてカエサルのもとに歩み寄ったのです。
noli quaerere;
多くは聞かないでください。
ita mihi pulcher hic dies visus est, ut speciem aliquam viderer videre quasi reviviscentis rei publicae.
この日は私にとって非常に美しく思われ、まるで国家が蘇りつつあるかのような姿を垣間見たように思われました。
§4.4.4itaque, cum omnes ante me rogati gratias Caesari egissent praeter Volcacium (is enim, si eo loco esset, negavit se facturum fuisse), ego rogatus mutavi meum consilium.
そのため、私より前に発言を求められた全員が、ウォルカキウス(彼は、もし自分がその立場にあったとしても、そうはしなかっただろうと言いましたが)を除いてカエサルに感謝を述べたとき、私は求められて、自分の計画を変更しました。
nam statueram non me hercule inertia, sed desiderio pristinae dignitatis in perpetuum tacere.
というのも、私は、いやまったく怠惰からではなく、かつての尊厳への憧憬から、永久に沈黙していようと決めていたからです。
fregit hoc meum consilium et Caesaris magnitudo animi et senatus officium;
この私の決意を、カエサルの心の広さと元老院の義務が打ち砕きました。
itaque pluribus verbis egi Caesari gratias, meque metuo ne etiam in ceteris rebus honesto otio privarim, quod erat unum solacium in malis.
そのため、私は多くの言葉を尽くしてカエサルに感謝を述べました。 そして、不幸の中での唯一の慰めであった、名誉ある閑暇を、他の事柄においても失ってしまったのではないかと恐れています。
sed tamen, quoniam effugi eius offensionem, qui fortasse arbitraretur me hanc rem publicam non putare, si perpetuo tacerem, modice hoc faciam aut etiam intra modum, ut et illius voluntati et meis studiis serviam.
しかしながら、もし私が永遠に沈黙を守っていたら、私がいまの国家を国家と見なしていないのだと判断したかもしれない人物の不興を免れたからには、私は彼の意志と私の学問の双方に仕えるために、これを控えめに行うか、あるいは控えめすぎるほどに行うつもりです。
nam, etsi a prima aetate me omnis ars et doctrina liberalis et maxime philosophia delectavit, tamen hoc studium cotidie ingravescit, credo, et aetatis maturitate ad prudentiam et iis temporum vitiis, ut nulla res alia levare animum molestiis possit.
というのも、若い頃からあらゆる自由学芸や学問、とりわけ哲学が私を喜ばせてくれましたが、この情熱は日々深まっており、それは思慮深さに至る年齢の円熟によるものでもあり、また、他の何ものも私の心を苦悩から和らげることができないという、この時代の悪弊によるものでもあると信じているからです。
§4.4.5A quo studio te abduci negotiis intellego ex tuis litteris, sed tamen aliquid iam noctes te adiuvabunt.
あなた自身が公務のためにこの探究から遠ざけられていることはあなたの手紙から理解していますが、それでも今や、夜の時間があなたをいくらか助けてくれるでしょう。
Servius tuus vel potius noster summa me observantia colit;
あなたの、いやむしろ私たちのセルウィウスは、最高の敬意をもって私を慕ってくれています。
cuius ego cum omni probitate summaque virtute tum studiis doctrinaque delector.
私は彼のあらゆる誠実さと最高の美徳のみならず、その勉学と学識にも喜んでいます。
is mecum saepe de tua mansione aut decessione communicat.
彼は私と、あなたの滞在や帰還についてしばしば話し合っています。
adhuc in hac sum sententia, nihil ut faciamus nisi quod maxime Caesar velle videatur.
私は今でも、カエサルが最も望んでいると思われること以外は何もしない、という考えを持っています。
res sunt eius modi, ut, si Romae sis, nihil praeter tuos delectare possit.
状況は、もしあなたがローマにいたとしても、あなたの身内以外にはあなたを喜ばせ得るものは何もないという状態です。
de reliquis nihil melius ipso est Caesare, cetera sunt eius modi, ut, si alterum utrum necesse sit, audire ea malis quam videre.
残りのものについて言えば、カエサル自身より優れたものは何もなく、それ以外の事柄は、もしどちらか一方が避けられないのであれば、それらを見るよりも聞く方を望むような状態です。
hoc nostrum consilium nobis minime iucundum est, qui te videre cupimus, sed consulimus tibi.
この私たちの提案は、あなたに会いたいと願っている私たちにとっては決して愉快なものではありませんが、あなたのために助言しているのです。
vale.
お元気で。