§4.13.4reliquum est, ut consoler et adferam rationes, quibus te a molestiis coner abducere.
남은 일은, 내가 당신을 위로하고 당신이 어려움에서 벗어나도록 노력할 이유들을 제시하는 것입니다.
at ea quidem facultas vel tui vel alterius consolandi in te summa est, si umquam in ullo fuit.
하지만 당신 자신이나 타인을 위로하는 그 능력은, 만일 그것이 과거에 누구에게라도 있었다면, 바로 당신 안에 가장 크게 존재하고 있습니다.
itaque eam partem, quae ab exquisita quadam ratione et doctrina proficiscitur, non attingam, tibi totam relinquam.
그러므로 어떤 세련된 이성과 학문에서 비롯되는 그 부분은, 내가 건드리지 않고 모두 당신에게 남겨두겠습니다.
quid sit forti et sapienti homine dignum, quid gravitas, quid altitudo animi, quid acta tua vita, quid studia, quid artes, quibus a pueritia floruisti, a te flagitent, tu videbis;
용감하고 지혜로운 사람에게 걸맞은 것이 무엇인지, 또한 중후함과 정신의 고결함, 당신이 살아온 인생, 당신의 학문, 당신이 어린 시절부터 꽃피웠던 예술들이 당신에게 무엇을 요구하는지는 당신 스스로가 보게 될 것입니다.
ego, quod intellegere et sentire, quia sum Romae et quia curo attendoque, possum, id tibi adfirmo, te in istis molestiis, in quibus es hoc tempore, non diutius futurum, in iis autem, in quibus etiam nos sumus, fortasse semper fore.
나로서는 내가 로마에 있고 관심을 기울여 지켜보고 있기에 이해하고 느낄 수 있는 것을 당신에게 확언합니다. 즉, 당신이 현재 처해 있는 그 어려움 속에는 당신이 더 오래 머물지 않을 것이지만, 우리 역시 처해 있는 그 어려움 속에는 어쩌면 우리가 영원히 머물게 되리라는 것입니다.
§4.13.5videor mihi perspicere primum ipsius animum, qui plurimum potest, propensum ad salutem tuam.
나에게는 우선 가장 큰 권력을 가진 그 사람 자신의 마음이 당신의 안전을 향해 기울어 있는 것이 보입니다.
non scribo hoc temere;
내가 이것을 가벼이 쓰는 것이 아닙니다.
quo minus familiaris sum, hoc sum ad investigandum curiosior.
내가 그와 덜 친밀한 만큼, 그만큼 나는 조사하는 데 더 열성적입니다.
quo facilius, quibus est iratior, respondere tristius possit, hoc est adhuc tardior ad te molestia liberandum;
그가 더 화가 나 있는 사람들에게 더 쉽게 단호하게 거절의 대답을 할 수 있도록 하기 위해, 그분은 현재로서는 당신을 어려움에서 해방시키는 데 그만큼 더 더디게 움직이고 있는 것입니다.
familiares vero eius, et ii quidem, qui illi iucundissimi sunt mirabiliter de te et loquuntur et sentiunt.
실제로 그분의 측근들, 그중에서도 그분에게 가장 환영받는 이들은 당신에 대해 놀라울 정도로 좋게 말하고 또 그렇게 생각하고 있습니다.
accedit eodem vulgi voluntas vel potius consensus omnium.
여기에 일반 민중의 호의, 아니 오히려 모든 이들의 합의가 더해집니다.
etiam illa, quae minimum nunc quidem potest, sed possit necessest, res publica, quascumque viris habebit, ab iis ipsis, a quibus tenetur, de te propediem, mihi crede, impetrabit.
지금은 비록 최소한의 힘만을 가지고 있으나 힘을 가질 수밖에 없는 저 국가 또한, 그것이 어떠한 힘을 가지게 되든 간에, 그것을 쥐고 있는 바로 그 사람들에게서 머지않아 당신을 위해 그것을 얻어낼 것입니다, 나를 믿으십시오.
§4.13.6redeo igitur ad id, ut iam tibi etiam pollicear aliquid, quod primo omiseram.
그러므로 나는 처음에 생략했던 것, 즉 이제 당신에게 무언가를 약속하는 일로 돌아갑니다.
nam et complectar eius familiarissimos, qui me admodum diligunt multumque mecum sunt, et in ipsius consuetudinem, quam adhuc meus pudor mihi clausit, insinuabo et certe omnis vias persequar, quibus putabo ad id, quod volumus, pervenire posse.
나는 나를 매우 아끼고 나와 자주 어울리는 그분의 가장 친밀한 이들과 긴밀히 교유할 것이며, 지금까지는 나의 수줍음 때문에 닫아두었던 그분 자신과의 친교 속으로 들어갈 것이고, 우리가 원하는 것에 도달할 수 있다고 생각하는 모든 경로를 분명히 추구할 것이기 때문입니다.
in hoc toto genere plura faciam quam scribere audeo.
이 모든 영역에서 나는 차마 쓰지 못하는 것보다 더 많은 일을 행할 것입니다.
cetera, quae tibi a multis prompta esse certo scio, a me sunt paratissima.
많은 사람들로부터 당신을 위해 준비되어 있음을 내가 확신하는 다른 일들은, 나에게서도 아주 완벽히 준비되어 있습니다.
nihil in re familiari ni ea est, quod ego meum malim esse quam tuum.
가산에 있어서는, 만일 그것이 존재한다면, 내가 당신의 것보다 내 것이기를 바랄 만한 것은 아무것도 없습니다.
hac de re et de hoc genere toto hoc scribo parcius, quod te id, quod ipse confido, sperare malo, te esse usurum tuis
이 일과 이 모든 종류의 일에 대해 내가 이처럼 조심스럽게 적는 이유는, 나 스스로가 확신하는 바, 즉 당신이 당신 자신의 것을 사용하게 되리라는 것을 당신이 희망하기를 더 바라기 때문입니다.
§4.13.7extremum illud est, ut te orem et obsecrem, animo ut maximo sis nec ea solum memineris, quae ab aliis magnis viris accepisti, sed illa etiam, quae ipse ingenio studioque peperisti.
마지막 일은 내가 당신에게 간곡히 청하고 애원하는 것으로, 당신이 지극히 굳건한 마음을 가지고, 다른 위대한 이들로부터 받은 것뿐만 아니라 당신 자신이 재능과 학구열로 낳은 것 또한 기억해 달라는 것입니다.
quae si conliges, et sperabis omnia optime et quae accident, qualiacumque erunt, sapienter feres.
만일 당신이 그것들을 한데 모은다면, 당신은 모든 일이 최선으로 풀리기를 희망할 것이며, 일어날 일들이 어떤 성격의 것이든 간에 현명하게 견뎌낼 것입니다.
sed haec tu melius vel optime omnium;
하지만 이러한 일들은 당신이 누구보다도 더 잘, 아니 가장 잘 알고 계십니다.
ego, quae pertinere ad te intellegam, studiosissime omnia diligentissimeque curabo tuorumque tristissimo meo tempore meritorum erga me memoriam conservabo.
나로서는 당신에게 관계된다고 생각되는 모든 일을 지극히 열성적이고 꼼꼼하게 돌볼 것이며, 나의 가장 비참했던 시절에 당신이 나에게 베푼 공로에 대한 기억을 소중히 간직할 것입니다.