Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §4.13.4-4.13.7

尼吉迪乌斯归来的希望与相助的承诺

第 71 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗敦促流亡中的尼吉迪乌斯凭借其精神的高洁和学识进行坚守。同时,他根据在罗马的观察,向对方透露了获释归来的乐观前景,并承诺动用自己的一切资源和人脉为实现这一目标而奔走。

§4.13.4reliquum est, ut consoler et adferam rationes, quibus te a molestiis coner abducere.
剩下的便是来慰问你,并提出道理,以设法使你摆脱忧伤。
at ea quidem facultas vel tui vel alterius consolandi in te summa est, si umquam in ullo fuit.
然而,无论是慰藉你自己还是他人,这种能力若曾存在于任何人身上,那在你身上确是最大的。
itaque eam partem, quae ab exquisita quadam ratione et doctrina proficiscitur, non attingam, tibi totam relinquam.
因此,对于源自某种精深道理和学术的那一部分,我将不予触及,全部留给你自己。
quid sit forti et sapienti homine dignum, quid gravitas, quid altitudo animi, quid acta tua vita, quid studia, quid artes, quibus a pueritia floruisti, a te flagitent, tu videbis; ego, quod intellegere et sentire, quia sum Romae et quia curo attendoque, possum, id tibi adfirmo, te in istis molestiis, in quibus es hoc tempore, non diutius futurum, in iis autem, in quibus etiam nos sumus, fortasse semper fore.
什么是配得上勇敢和智慧之人的,以及庄重、心灵的高度、你度过的一生、你的研究、你从小就大放异彩的那些才艺对你的要求,你自己将会明白;至于我,由于我身在罗马,且在关心和注视,因而能够理解和感受到这一点,并向你保证:你目前所处的那种困境,你不会在其中待得太久;但至于我们同样也处在其中的那种困境,我们或许将永远身处其中。
§4.13.5videor mihi perspicere primum ipsius animum, qui plurimum potest, propensum ad salutem tuam.
在我看来,首先可以看清的是,拥有最大权力的他本人的心意正倾向于使你安全返回。
non scribo hoc temere; quo minus familiaris sum, hoc sum ad investigandum curiosior.
我写下这话并非轻率;我与他越不亲近,在探查这件事上就越是好奇和用心。
quo facilius, quibus est iratior, respondere tristius possit, hoc est adhuc tardior ad te molestia liberandum; familiares vero eius, et ii quidem, qui illi iucundissimi sunt mirabiliter de te et loquuntur et sentiunt.
为了能够更容易地向那些他更愤怒的人给出冷酷的回答,到目前为止,他在将你从困境中解脱出来这件事上便显得更为迟缓;然而他的亲信们,特别是那些最得他欢心的人,对你的言谈和看法都令人惊叹地好。
accedit eodem vulgi voluntas vel potius consensus omnium.
此外还有民众的意愿,或者更确切地说是所有人的共识。
etiam illa, quae minimum nunc quidem potest, sed possit necessest, res publica, quascumque viris habebit, ab iis ipsis, a quibus tenetur, de te propediem, mihi crede, impetrabit.
即使是那个如今权力最小、但必然会有权力的共和国,无论它将拥有怎样的力量,相信我,它很快就会从掌控它的那些人手中,为你争取到安全返回。
§4.13.6redeo igitur ad id, ut iam tibi etiam pollicear aliquid, quod primo omiseram.
因此,我回到了这一点,即现在我也向你承诺一些我起初省略了的事情。
nam et complectar eius familiarissimos, qui me admodum diligunt multumque mecum sunt, et in ipsius consuetudinem, quam adhuc meus pudor mihi clausit, insinuabo et certe omnis vias persequar, quibus putabo ad id, quod volumus, pervenire posse.
因为我既要拉拢他的那些非常喜爱我并经常与我在一起的亲信,也要融入与他本人的交往之中(此前我的羞怯使我对这种交往敬而远之),并且我肯定会寻求一切我认为能够达到我们所期望之目标的途径。
in hoc toto genere plura faciam quam scribere audeo.
在这整件事中,我实际所做的将多于我敢于写出来的。
cetera, quae tibi a multis prompta esse certo scio, a me sunt paratissima.
至于其他我知道许多人都确信已为你准备好的事物,我这边也已准备得极为充分。
nihil in re familiari ni ea est, quod ego meum malim esse quam tuum.
在我的家产中(如果还有财产的话),没有任何东西是我更希望属于我而不是属于你的。
hac de re et de hoc genere toto hoc scribo parcius, quod te id, quod ipse confido, sperare malo, te esse usurum tuis
关于这件事以及这整类事情,我写得较为简省,因为我更希望你企盼我自己所深信的事,即你将会使用属于你自己的东西。
§4.13.7extremum illud est, ut te orem et obsecrem, animo ut maximo sis nec ea solum memineris, quae ab aliis magnis viris accepisti, sed illa etiam, quae ipse ingenio studioque peperisti.
最后的一点是,我祈求并恳请你,要保持极大的勇气,不仅要记住你从其他伟人那里学到的东西,还要记住你自己凭借天赋和钻研所创造出来的那些东西。
quae si conliges, et sperabis omnia optime et quae accident, qualiacumque erunt, sapienter feres.
如果你把这些收集起来,你不仅会对一切抱最好的希望,而且对于将要发生的事情,无论它们是什么样,你都能贤明地承受。
sed haec tu melius vel optime omnium; ego, quae pertinere ad te intellegam, studiosissime omnia diligentissimeque curabo tuorumque tristissimo meo tempore meritorum erga me memoriam conservabo.
但是这些道理你比所有人都更懂,或者说是懂得到极致;至于我,只要是我能理解到与你有关的事情,我都会极其热诚和细心地照料,并且我将永远保留在我的最悲伤时期里、你对我的那些恩德的记忆。

词汇与语法注释

  1. §4.13.4vel tui vel alterius consolandi — tui 是第二人称代词的单数属格,作为动形容词 consolandi 的宾语。在拉丁语语法中,当人称代词或反身代词的属格(mei, tui, sui, nostri, vestri)与动形容词结合时,无论该代词实际的阴阳性和单复数如何,动形容词均一律采用以 -i 结尾的中性单数属格形式(consolandi)。
  2. §4.13.4quid sit forti et sapienti homine dignum ... a te flagitent, tu videbis — 多个间接疑问从句并列作为主句动词及主语 tu videbis(你将会明白)的宾语。在第一个从句 quid sit forti et sapienti homine dignum 中,homine 是形容词 dignum(配得上)所支配的夺格。在第二个从句 quid gravitas... a te flagitent 中,quid 是及物动词 flagitent(要求)的直接宾语(宾格),而 gravitas, altitudo animi, acta tua vita, studia, artes 则是该动词的主语。
  3. §4.13.5quo facilius, quibus est iratior, respondere tristius possit, hoc est adhuc tardior ad te molestia liberandum — 关系词 quo(引导带虚拟语气目的从句)与 hoc(修饰主句中的比较级)构成相关结构,表示“为了能够更容易……,因此他便更为……”。quibus est iratior 是关系从句,其中被 respondere(回答)所支配的与格先行词(如 eis)被省略。ad te molestia liberandum 是动形容词结构,其中 liberandum 与宾格的 te 一致,molestia 则是表示分离的夺格。
  4. §4.13.6nihil in re familiari ni ea est, quod ego meum malim esse quam tuum — 从句 ni ea est 意为 nisi ea [res familiaris] est(如果家产还存在的话),这是一个插入条件句,暗示西塞罗自身家道中落、财产所剩无几的现状。quod ... malim 使用了虚拟语气(特征或限制性虚拟语气),与主句的否定词 nihil 呼应,表示“没有任何东西是那种……我更希望属于我的”。
  5. §4.13.7animo ut maximo sis — ut animo maximo sis 的语序因将 animo maximo 至于连词 ut 之前而发生了倒装(hyperbaton)。animo maximo 是“性质夺格”,作为系动词 sis(esse 的第二人称单数现在时虚拟语气)的表语,构成了表达请求内容的名词性从句,意为“愿你拥有极大的勇气”。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §4.13.4-4.13.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:4.13.4-4.13.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。