§3.8.4Romae composui edictum;
私はローマで布告を起草しました。
nihil addidi, nisi quod publicani me rogarunt, cum Samum ad me venissent, ut de tuo edicto totidem verbis transferrem in meum.
徴税請負人たちがサモスで私のところへ来て、あなたの布告から同じ言葉遣いで私の布告へ移し入れてほしいと私に要請した箇所を除いては、何も付け加えませんでした。
diligentissime scriptum caput est, quod pertinet ad minuendos sumptus civitatum.
諸都市の費用を削減することに関する章は、きわめて細心の注意を払って執筆されています。
quo in capite sunt quaedam nova salutaria civitatibus, quibus ego magno opere delector;
その章には、諸都市にとって有益な幾つかの新しい規定があり、私はそれを大いに喜んでいます。
hoc vero, ex quo suspicio nata est me exquisisse aliquid in quo te offenderem, tralaticium est.
しかし、私があなたを怒らせるような何かを意図的に捜し出したという疑念を生じさせたその箇所は、引き継がれたものにすぎません。
neque enim eram tam desipiens, ut privatae rei causa legari putarem, qui et tibi non privato et pro re non privata sua, sed publica, non in privato, sed in publico orbis terrae consilio, id est in senatu, ut gratias agerent, mittebantur;
というのも、私は、彼らが私的な目的のために使節として送られていると考えるほど愚かではなかったからです。 彼らは、私人ではないあなたに対して、彼ら自身の私的な事柄のためではなく公的な事柄のために、私的な場所ではなく世界の公的な評議会、すなわち元老院において、感謝を捧げるために送られていたのですから。
neque, cum edixi ne quis iniussu meo proficisceretur, exclusi eos, qui me in castra et qui trans Taurum persequi non possent.
また、私の許可なしに誰も出発してはならないと布告した際にも、陣営にいる私を追いかけたり、タウルス山脈を越えて追いかけたりすることができない人々を除外したわけではありません。
nam id est maxime in tuis litteris inridendum.
なぜなら、その点があなたの手紙の中で最も物笑いの種になるべきことだからです。
quid enim erat, quod me persequerentur in castra Taurumve transirent, cum ego Laudicea usque ad Iconium iter ita fecerim, ut me omnium illarum dioecesium, quae eis Taurum sunt, omniumque carum civitatum magistratus legationesque convenirent?
なぜなら、私がラオディキアからイコニウムまで旅をした際、タウルス山脈のこちら側にあるすべての管区およびそれらのすべての都市の政務官や使節団が私と会談できるように旅程を組んだというのに、彼らが陣営まで私を追いかけたり、タウルス山脈を越えたりする必要が一体どこにあったでしょうか。
§3.8.5nisi forte postea coeperunt legare quam ego Taurum transgressus sum;
もしかして、私がタウルス山脈を越えた後に、彼らが使節を派遣し始めたとでも言うのでしょうか。
quod certe non ita est.
そのようなことは決してありません。
Cum enim Laudiceae, cum Apameae, cum Synnadis, cum Philomeli, cum Iconi essem, quibus in oppidis omnibus commoratus sum, omnes iam istius generis legationes crant constitutae.
なぜなら、私がラオディキア、アパメア、シンナダ、ピロメリウム、イコニウムにいたとき(私はこれらすべての町に滞在しましたが)、そのような種類の使節団はすべてすでに組織されていたからです。
atque hoc tamen te scire volo, me de isto sumptu legationum aut minuendo aut remittendo decrevisse nil nisi quod principes civitatum a me postulassent, ne in venditionem tributorum et illam acerbissimam exactionem, quam tu non ignoras, capitum atque ostiorum inducerentur sumptus minime necessarii.
それでも私は、あなたが次のことを知るよう望みます。 すなわち、私がその使節団の費用の削減あるいは免除に関して決定したことは、諸都市の有力者たちが私に求めたこと以外には何もないということです。 それは、あなたもご存じの、人頭税や戸口税というあの極めて過酷な取り立てや税収の競売において、全く不必要な費用が導入されないようにするためでした。
ego autem, cum hoc suscepissem non solum iustitia, sed etiam misericordia adductus, ut levarem miseriis perditas civitates et perditas maxime per magistratus suos, non potui in illo sumptu non necessario neglegens esse.
そして私は、単に正義からだけでなく、憐れみの情にも駆られて、悲惨な境遇にある破滅しかけた諸都市(とりわけ彼ら自身の政務官たちによって破滅しかけた都市)をその苦難から救い出すためにこの仕事を引き受けたからには、その不必要な費用に対して無関心でいることはできませんでした。
tu, si istius modi sermones ad te delati de me sunt, non debuisti credere;
もし私に関するその種の話があなたに報告されたのであれば、あなたは信じるべきではありませんでした。
si autem hoc genere delectaris, ut, quae tibi in mentem veniant, aliis attribuas, genus sermonis inducis in amicitiam minime liberale.
しかし、もしあなたが、自分の頭に浮かんだことを他人に帰すという、この種のやり方を喜んでいるのであれば、あなたは友情において極めて不誠実な対話のやり方を導入していることになります。
ego, si in provincia de tua fama detrahere umquam cogitassem, non tuum libertum Brundisi neque ad praefectum fabrum Corcyrae, quem in locum me venire velles, rettulissem.
もし私が属州においてあなたの評判を傷つけようと一度でも考えたなら、ブルンディシウムであなたの解放奴隷に対しても、またコルキュラであなたの工兵隊長に対しても、あなたが私に来てほしいと望んだ場所について報告することはなかったでしょう。
qua re potes doctissimis hominibus auctoribus, quorum sunt de amicitia gerenda praeclarissime scripti libri, genus hoc totum orationis tollere: 'disputabant, ego contra disserebam;
したがって、友情の維持について極めて優れた書物を著した最も学識ある人々を根拠として、あなたは次のような対話のあり方すべてを完全に排除することができます。 「彼らは論じ、私は反対を唱えた。
dicebant, ego negabam. '
彼らは言い、私は否定した」と。
§3.8.6an mihi de te nihil esse dictum umquam putas? ne hoc quidem, quod, cum me Laudiceam venire voluisses, Taurum ipse transisti? quod isdem diebus meus conventus crat Apameae, Synnade, Philomeli, tuus Tarsi? non dicam plura, ne, in quo te obiurgem, id ipsum videar imitari;
それとも、私に対してあなたについて何も語られなかったとでもお思いですか。 あなたが私にラオディキアに来ることを望んでおきながら、ご自身はタウルス山脈を越えて行かれたことさえもですか。 同じ数日間に、私の地方裁判がアパメア、シンナダ、ピロメリウムで執り行われ、あなたのはタルススで行われていたことについてもですか。 これ以上は言いません。 私があなたを非難していることそのものを、私自身が模倣しているように見えないためです。 ただ、私が感じている通りに次のことだけは言いましょう。
illud dicam ut sentio: si ista, quae alios loqui dicis, ipse sentis, tua summa culpa est;
もし他人が口にしているとあなたが言うその事柄を、あなた自身が感じているのであれば、それは全面的にあなたの非です。
sin autem alii tecum haec loquuntur, tua tamen, quod audis, culpa non nulla est.
しかし、もし他人があなたに対してこれらのことを語っているのだとしても、それを聴いているという点で、やはりあなたに少なからぬ非があります。
mea ratio in tota amicitia nostra constans et gravis reperietur.
私たちの友情全体における私の姿勢は、一貫しており、誠実なものであることが判明するでしょう。
quod si qui me astutiorem fingit, quid potest esse callidius quam, cum te absentem semper defenderem, cum praesertim mihi usu venturum non arbitrarer, ut ego quoque a te absens defendendus essem, nunc committere, ut tu iure optimo me absentem deserere posses?
しかし、もし誰かが私をずる賢い者として描くなら、私が不在のあなたを常に擁護していた際、とりわけ自分自身も不在のときにあなたから擁護される必要がある事態など訪れはしないと考えていたのに、今になって、あなたが不在の私をきわめて正当な理由をもって見捨てることができるような過ちを犯すこと以上に、狡猾であり得る何かがあるでしょうか。