Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §3.8.4-3.8.6

辩护行省法令并驳斥阿庇乌斯的不当指责

第 48 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗申辩其法令是基于前例、税吏请求和城邦困境而非针对阿庇乌斯的敌意,并驳斥了阿庇乌斯的不合理指责与不配合的行为。

§3.8.4Romae composui edictum; nihil addidi, nisi quod publicani me rogarunt, cum Samum ad me venissent, ut de tuo edicto totidem verbis transferrem in meum.
我是在罗马起草了这份法令;我什么也没有添加,除了税吏们在萨摩斯来见我时,请求我将你的法令中的内容一字不差地转录到我的法令中。
diligentissime scriptum caput est, quod pertinet ad minuendos sumptus civitatum.
涉及削减各城邦开支的那个章节是写得最用心的。
quo in capite sunt quaedam nova salutaria civitatibus, quibus ego magno opere delector; hoc vero, ex quo suspicio nata est me exquisisse aliquid in quo te offenderem, tralaticium est.
在该章节中,有一些对各城邦有益的新规定,我对此感到非常高兴;然而,正是由此产生了怀疑,认为我故意寻找了某种会得罪你的内容,而这一部分其实是惯例性的。
neque enim eram tam desipiens, ut privatae rei causa legari putarem, qui et tibi non privato et pro re non privata sua, sed publica, non in privato, sed in publico orbis terrae consilio, id est in senatu, ut gratias agerent, mittebantur; neque, cum edixi ne quis iniussu meo proficisceretur, exclusi eos, qui me in castra et qui trans Taurum persequi non possent.
因为我还不至于愚蠢到认为,那些被派遣去向你——你并非普通私人——并且不是为了他们自己的私事,而是为了公事,不是在私人场所,而是在天下公认的议会(即元老院)中表示感谢的人,会是由于私事而被派任使节的;而且,当我颁布法令禁止任何人在未经我允许的情况下出发时,我并没有排除那些无法追随我到军营或越过托鲁斯山脉的人。
nam id est maxime in tuis litteris inridendum.
因为这正是你的来信中最滑稽可笑的一点。
quid enim erat, quod me persequerentur in castra Taurumve transirent, cum ego Laudicea usque ad Iconium iter ita fecerim, ut me omnium illarum dioecesium, quae eis Taurum sunt, omniumque carum civitatum magistratus legationesque convenirent?
因为,当我从老底嘉前往以哥念,并一路上让托鲁斯山脉这边的所有辖区以及所有那些城邦的官吏和使节团都能与我面会时,他们又有什么必要追随我到军营,或者越过托鲁斯山脉呢?
§3.8.5nisi forte postea coeperunt legare quam ego Taurum transgressus sum; quod certe non ita est.
除非他们恰好是在我越过托鲁斯山脉之后才开始派遣使节的;但这绝非事实。
Cum enim Laudiceae, cum Apameae, cum Synnadis, cum Philomeli, cum Iconi essem, quibus in oppidis omnibus commoratus sum, omnes iam istius generis legationes crant constitutae.
因为当我在老底嘉、阿帕梅亚、辛纳达、菲洛梅利乌姆、以哥念时——在所有这些城镇我都曾作停留——那类使节团全都已经组建完毕了。
atque hoc tamen te scire volo, me de isto sumptu legationum aut minuendo aut remittendo decrevisse nil nisi quod principes civitatum a me postulassent, ne in venditionem tributorum et illam acerbissimam exactionem, quam tu non ignoras, capitum atque ostiorum inducerentur sumptus minime necessarii.
然而,我还是希望你了解这一点:关于削减或免除那些使节团费用的问题,我除了各城邦首脑向我提出的请求之外,没有做过任何决定,为的是不让那些毫无必要的费用被纳入税收竞卖以及你所深知的针对人头和门户的那种极其残酷的强征中。
ego autem, cum hoc suscepissem non solum iustitia, sed etiam misericordia adductus, ut levarem miseriis perditas civitates et perditas maxime per magistratus suos, non potui in illo sumptu non necessario neglegens esse.
而我,不仅出于公正,更是由于怜悯,为了将那些陷入痛苦、濒毁灭的城邦(尤其是因它们自己的官吏而毁灭的城邦)从苦难中解救出来而承担起这一责任,自然不能对那些不必要的开支袖手旁观。
tu, si istius modi sermones ad te delati de me sunt, non debuisti credere; si autem hoc genere delectaris, ut, quae tibi in mentem veniant, aliis attribuas, genus sermonis inducis in amicitiam minime liberale.
如果你听到了关于我的这类言论,你本不该相信;但如果你乐于用这种方式,把自己脑子里想的事情归咎于他人,那么你便是在我们的友谊中引入了一种极不宽厚的谈话方式。
ego, si in provincia de tua fama detrahere umquam cogitassem, non tuum libertum Brundisi neque ad praefectum fabrum Corcyrae, quem in locum me venire velles, rettulissem.
我若是曾在行省里动过败坏你名声的念头,便不会在布林迪西向你的释放奴隶、或在科尔库拉向你的工兵长,传达你希望我前去的地方了。
qua re potes doctissimis hominibus auctoribus, quorum sunt de amicitia gerenda praeclarissime scripti libri, genus hoc totum orationis tollere: 'disputabant, ego contra disserebam; dicebant, ego negabam.
因此,以那些写下了关于如何维系友谊的极优秀著作的博学之士为典范,你可以完全省去这一整套说辞:“他们议论,我起而反驳;他们声称,我予以否认。
' §3.8.6an mihi de te nihil esse dictum umquam putas? ne hoc quidem, quod, cum me Laudiceam venire voluisses, Taurum ipse transisti? quod isdem diebus meus conventus crat Apameae, Synnade, Philomeli, tuus Tarsi? non dicam plura, ne, in quo te obiurgem, id ipsum videar imitari; illud dicam ut sentio: si ista, quae alios loqui dicis, ipse sentis, tua summa culpa est; sin autem alii tecum haec loquuntur, tua tamen, quod audis, culpa non nulla est.
” 难道你以为从来没有人向我提起过关于你的事情吗? 难道连这件事也没提过:尽管你曾希望我前往老底嘉,你自己却越过了托鲁斯山脉? 在完全相同的日子里,我的巡回法庭在阿帕梅亚、辛纳达、菲洛梅利乌姆开庭,而你的却在塔尔苏斯开庭? 我不打算再说更多,免得我似乎在模仿我所指责你的那种行为;但我会如实说出我的感受:如果你自己确实也有着你口中别人所说的那种想法,那完全是你的过错;但如果是别人对你讲这些话,而你居然听信,你的过错也同样不可推卸。
mea ratio in tota amicitia nostra constans et gravis reperietur.
我们整个友谊中我的态度将被证明是一贯而真诚的。
quod si qui me astutiorem fingit, quid potest esse callidius quam, cum te absentem semper defenderem, cum praesertim mihi usu venturum non arbitrarer, ut ego quoque a te absens defendendus essem, nunc committere, ut tu iure optimo me absentem deserere posses?
但如果有人把我塑造成一个过于狡黠的人,那么,既然我过去总是在你不在场时为你辩护,尤其是当时我根本没想到在实际中我自己也会遇到需要你来为不在场的我辩护的情况,如今却犯下过错、让你得以有最充分的理由抛弃不在场的我,还有什么比这更“狡黠”的呢?

词汇与语法注释

  1. 3.8.4qui et tibi non privato et pro re non privata sua, sed publica, non in privato, sed in publico orbis terrae consilio, id est in senatu, ut gratias agerent, mittebantur — 关系从句 `qui ... mittebantur` 的先行词是省略的 `eos`(作不定式 `legari` 的逻辑主语)。西塞罗通过重叠“私人”与“公共”的对比(`tibi non privato` / `re non privata ... sed publica` / `non in privato, sed in publico ... consilio`),以此来强调指责的荒谬性。
  2. 3.8.4quid enim erat, quod me persequerentur — 由 `quid erat, quod` 引导的从句中的动词 `persequerentur` 和 `transirent` 使用了特征虚拟式(或在否定/疑问原因表达后的虚拟式),表示“有什么理由让它们……”。
  3. 3.8.5ne in venditionem tributorum et illam acerbissimam exactionem... inducerentur sumptus minime necessarii — 在否定目的从句 `ne ... inducerentur` 中,主语是 `sumptus minime necessarii`(毫无必要的开支),动词 `inducerentur` 是被动语态,意为“以免最无必要的开支被纳入……”。
  4. 3.8.6quid potest esse callidius quam... nunc committere — `callidius`(更狡黠的)在此处具有反讽意味,实际上表示“没有什么比……更愚蠢/自取灭亡的了”。比较级 `quam` 后面接不定式 `committere`。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §3.8.4-3.8.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:3.8.4-3.8.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。