§3.11.1Cum essem in castris ad fluvium Pyramum, redditae mihi sunt uno tempore a te epistulae duae, quas ad me Q. Servilius Tarso miserat.
私がピラムス川沿いの陣営にいた時、あなたが私に送ってくれた2通の手紙が同時に届けられました。 それらはクィントゥス・セルウィリウスがタルススで私に送ってくれたものです。
earum in altera dies erat ascripta Nonarum Aprilium, in altera, quae mihi recentior videbatur, dies non erat.
それらのうちの一方には4月5日の日付が記入されていましたが、より新しいと思われるもう一方には日付がありませんでした。
respondebo igitur superiori prius, in qua scribis ad me de absolutione maiestatis.
したがって、まず先の手紙、すなわちあなたが大逆罪の無罪判決について私に書いている方に返事をしましょう。
de qua etsi permulto ante certior factus eram litteris, nuntiis, fama denique ipsa (nihil enim fuit clarius;
それについては、手紙や使者、さらには噂そのもの(これほど明白なことはありませんでしたから。
non quo quisquam aliter putasset, sed nihil de insignibus ad laudem viris obscure nuntiari solet), tamen eadem illa laetiora fecerunt mihi tuae litterae, non solum quia planius loquebantur et uberius quam vulgi sermo, sed etiam quia magis videbar tibi gratulari, cum de te ex te ipso audiebam.
誰かが違った風に考えたからではなく、称賛に値する顕著な人々についてのことは、曖昧に報じられないのが常だからです)によってずっと前に知らされていましたが、それでもあなたの手紙はそれらと同じことを、私にとってより喜ばしいものにしてくれました。 それは、一般の噂話よりも詳細かつ豊かに語ってくれていたからだけでなく、あなた自身からあなたについて聞くとき、私があなたをより一層祝福しているように思われたからです。
§3.11.2complexus igitur sum cogitatione te absentem, epistulam vero osculatus etiam ipse mihi gratulatus sum;
そこで私は不在のあなたを思念の中で抱きしめ、手紙に口づけして、私自身をも祝福しました。
quae enim a cuncto populo, a senatu, a iudicibus ingenio, industriae, virtuti tribuuntur, quia mihi ipse adsentor fortasse, cum ea esse in me fingo, mihi quoque ipsi tribui puto.
というのも、全人民、元老院、裁判官たちによって、才能や勤勉、徳に与えられるものは、おそらく私が自惚れて、それらが自分の中にあると思い描くとき、私自身にも与えられているように思われるからです。
nec tam gloriosum exitum tui iudici exstitisse, sed tam pravam inimicorum tuorum mentem fuisse mirabar.
私は、あなたの裁判の結末がこれほど栄光に満ちたものであったことではなく、あなたの敵たちの心がこれほど歪んでいたことに驚いていました。
'de ambitu vero quid interest,' inquies, 'an de maiestate?' ad rem nihil;
「ところで、選挙買収か、それとも大逆罪か、何の違いがあるのか」とあなたは言うでしょう。 事態にとっては何も。
alterum enim non attigisti, alteram auxisti.
というのも、あなたは一方(選挙買収)には手を触れず、他方(国家の尊厳)を高めたからです。
†verum tamen est maiestas, etsi Sulla voluit, ne in quemvis impune declamari liceret;
しかしながら、スッラが誰に対しても罰せられることなく非難されることが許されないようにと望んだとしても、大逆罪というものは厳然と存在します。
ambitus vero ita apertam vim habet, ut aut accusetur improbe aut defendatur.
これに対して選挙買収は、不当に告発されるか、あるいは弁護されるか、そのどちらかであるほど明白な影響を持っています。
quid enim? facta necne facta largitio, ignorari potest? tuorum autem honorum cursus cui suspectus umquam fuit?
なぜなら、買収が行われたか否かは、知られずにいることができるでしょうか。 しかし、あなたの官職の経歴が、かつて誰かに疑われたことがあったでしょうか。
§3.11.3me miserum, qui non, adfuerim! quos ego risus excitassem! sed de maiestatis iudicio duo mihi illa ex tuis litteris iucundissima fuerunt, unum, quod te ab ipsa re publica defensum scribis, quae quidem etiam in summa bonorum et fortium civium copia tueri talis viros deberet, nunc vero eo magis, quod tanta penuria est in omni vel honoris vel aetatis gradu, ut tam orba civitas talis tutores complecti debeat;
ああ、そこに立ち会えなかった私は何と哀れなことか! 私はどれほどの笑いを引き起こしたことでしょう! しかし、大逆罪の裁判に関して、あなたの手紙から私にとって最も愉快だったのは二つのことです。 一つ目は、あなたが国家自身によって弁護されたと書いていることです。 国家は、善良で勇敢な市民が豊富にいる時でさえ、そのような人々を守るべきですが、あらゆる名誉や年齢の段階においてこれほど深刻な不足がある現在においては、これほど身寄りのない国家は、そのような後見人たちを抱きしめるべきであるから、なおさら守るべきなのです。
alterum, quod Pompei et Bruti fidem benevolentiamque mirifice laudas.
二つ目は、ポンペイウスとブルートゥスの忠実さと好意を、あなたが素晴らしく称賛していることです。
laetor virtute et officio quom tuorum necessariorum, meorum amicissimorum, tum alterius omnium saeculorum et gentium principis, alterius iam pridem iuventutis, celeriter, ut spero, civitatis.
私は、あなたの親族であり私の最も親しい友人たちの、また、一方はあらゆる時代と諸国民の第一人者の、他方はすでに久しく青年の、そして私の望むところでは近いうちに国家の第一人者となるべき者の徳と義務の遂行を喜んでいます。
de mercennariis testibus a suis civitatibus notandis nisi iam factum aliquid est per Flaccum, fiet a me, cum per Asiam decedam.
買収された証人たちをその出身都市によって告発することについては、すでにフラックスによって何かがなされていない限り、私がアジアを通って帰国する際に行うつもりです。
§3.11.4nunc ad alteram epistulam venio.
さて、もう一通の手紙に移ります。
quod ad me quasi formam communium temporum et totius rei publicae misisti expressam, prudentia litterarum tuarum valde mihi est grata;
あなたが、共通の時代の、そして国家全体のいわば明確な姿を私に送ってくれたことについて、あなたの手紙の思慮深さは私にとって非常にありがたいものです。
video enim et pericula leviora, quam timebam, et maiora praesidia, siquidem, ut scribis, omnes vires civitatis se ad Pompei ductum applicaverunt;
というのも、あなたが書いている通り、もし国家のすべての力がポンペイウスの指導のもとに身を寄せているならば、危険は私が恐れていたよりも軽く、また防御はより大きいことを見るからです。
tuumque simul promptum animum et alacrem perspexi ad defendendam rem publicam mirificamque cepi voluptatem ex hac tua diligentia, quod in summis tuis occupationibus mihi tamen rei publicae statum per te notum esse voluisti.
そして同時に、国家を防衛するためのあなたの迅速で熱心な精神を見て取り、あなたが極めて多忙であるにもかかわらず、あなたを通じて私に国家の現状を知らせたいと望んでくれたという、このあなたの懇切さから素晴らしい喜びを得ました。
nam auguralis libros ad commune utriusque nostrum otium serva.
鳥卜官の書物は、私たち双方に共通の余暇のために取っておいてください。
ego enim, a te cum tua promissa per litteras flagitabam, ad urbem te otiosissimum esse arbitrabar;
実際、私が手紙であなたに約束の履行を強く求めていたとき、私はあなたが都市で非常に暇にしていると思っていました。
nunc tamen, ut ipse polliceris, pro auguralibus libris orationes tuas confectas omnis exspectabo.
しかし今は、あなた自身が約束している通り、鳥卜官の書物の代わりに、あなたの完成したすべての演説を待つことにします。
§3.11.5D. Tullius, cui mandata ad me dedisti, non convenerat me;
あなたが私への言伝を託したデキムス・トゥッリウスは、私に会いに来ませんでした。
nec erat iam quisquam mecum tuorum praeter omnis meos, qui sunt omnes tui.
また、私の身内の者たち全員――彼らは全員あなたの身内でもありますが――を除いては、あなたの身内の者は誰も私のもとに残っていませんでした。
'stomachosiores' meas litteras quas dicas esse, non intellego.
私の手紙が「少し腹を立てている」とあなたが言うのは、どういうことか分かりません。
Bis ad te scripsi me purgans diligenter, te leviter accusans in eo, quod de me cito credidisses.
私は二度、あなたに手紙を書き、私自身の身の潔白を入念に説明し、あなたが私についてすぐに信じてしまったことについて、あなたを軽く非難しました。
quod genus querelae mihi quidem videbatur esse amici; sin tibi displicet, non utar eo posthac.
このような種類の苦情は、私にとっては友人のものと思われたのですが、もしあなたのお気に召さないならば、今後はこれを用いないことにします。
sed si, ut scribis, eae litterae non fuerunt 'disertae,' scito meas non fuisse.
しかし、もしあなたが書いているように、その手紙が「雄弁」でなかったならば、それが私の手紙ではなかったと知ってください。
ut enim Aristarchus Homeri versum negat, quem non probat, sic tu (libet enim mihi iocari), quod disertum non erit, ne putaris meum.
というのも、アリスタルコスが自分が認めないホメロスの詩行を否定するように、あなたも(冗談を言いたい気分ですので)、雄弁でないものは私のものと思わないでください。
vale et in censura, si iam es censor, ut spero, de proavo multum cogitato tuo.
お元気で。 そして、もし私の望み通りすでにあなたが監察官であるならば、監察官職においては、あなたの曾祖父のことを大いに考えなさい。