Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §3.1.1-3.1.3

アッピウスへの親愛の表明と法学者ワレリウスの推薦

40 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッピウスに対し、自身の好意を強調しつつ、解放奴隷ファニアスやキリクスを通じてローマの現況を伝えると言い、また知人の法学者ワレリウスを推薦している。

§3.1.1si ipsa res p. tibi narrare posset, quo modo sese haberet, non facilius ex ea cognoscere posses quam ex liberto tuo Phania;
もし国家そのものが、自分がどのような状態にあるかをあなたに語ることができるとしても、あなたの解放奴隷ファニアスから知る以上に容易に国家自身から知ることはできないでしょう。
ita est homo non modo prudens, verum etiam, quod iuvet; curiosus.
彼は聡明であるだけでなく、さらに(役立つことですが)詮索好きな人物だからです。
quapropter ille tibi omnia explanabit;
それゆえ、彼があなたにすべてを説明するでしょう。
id enim mihi et ad brevitatem est aptius et ad reliquas res providentius.
そのことは私にとっても簡潔にするのにより適しており、またその他の事柄にとってもより安全だからです。
de mea autem benevolentia erga te etsi potes ex eodem Phania cognoscere, tamen videntur etiam aliquae meae partes;
しかし、あなたに対する私の好意については、同じファニアスから知ることができるとしても、やはり私自身が果たすべき役割もあるように思われます。
sic enim tibi persuade, carissimum te mihi esse cum propter multas suavitates ingeni, offici, humanitatis tuae, tum quod ex tuis litteris et ex multorum sermonibus intellego omnia, quae a me profecta sunt in te, tibi accidisse gratissima.
というのも、あなたの才能、義務感、思いやりの多くの魅力のゆえに、また同時に、私からあなたに向けられたすべての事柄があなたにとってきわめて喜ばしいものであったと、あなたの手紙や多くの人々の話から私が理解しているがゆえに、あなたが私にとってきわめてかけがえのない存在であることを、どうか確信してください。
quod cum ita sit, perficiam profecto, ut longi temporis usuram, qua caruimus intermissa nostra consuetudine, et gratia et crebritate et magnitudine officiorum meorum sarciam, idque me, quoniam tu ita vis, puto non invita Minerva esse facturum;
このようであるので、私たちの交際が途絶えたことで私たちが失っていた、あの長い時間の果実を、私の尽力の好意と頻繁さと大きさによって必ずや補うようにいたします。 そして、あなたがそれを望んでおられるので、私はこれをミネルウァの意に反することなく(喜んで)行うだろうと思っています。
quam quidem ego, si forte de tuis sumpsero, non solum *polia/da, sed etiam *)appia/da nominabo.
もし私がたまたまあなたの持ち物からそのミネルウァ(の像)を手に入れるなら、私は彼女をポリアス(都市の守護神)としてだけでなく、アッピアスとも呼ぶことにしましょう。
§3.1.2Cilix, libertus tuus, antea mihi minus fuit notus;
あなたの解放奴隷キリクスは、以前は私にはあまり知られていませんでした。
sed, ut mihi reddidit a te litteras plenas et amoris et offici, mirifice ipse suo sermone subsecutus est humanitatem litterarum tuarum.
しかし、彼が私に愛と義務感に満ちたあなたからの手紙を届けてくれたとき、彼自身がその語り口によって、あなたの手紙の温かさに実に見事に従いました。
iucunda mihi eius oratio fuit, cum de animo tuo, de sermonibus, quos de me haberes cotidie, mihi narraret;
彼があなたの気持ちについて、またあなたが毎日私についてなしている対話について私に語ってくれたとき、彼の言葉は私にとって愉快なものでした。
quid quaeris? biduo factus est mihi familiaris, ita tamen, ut Phaniam valde sim desideraturus.
要するに、二日のうちに彼は私にとって親しい友人となりましたが、それでもなお、私がファニアスをひどく必要とすることに変わりはありません。
quem cum Romam remittes, quod, ut putabamus, celeriter eras facturus, omnibus ei de rebus, quas agi, quas curari a me voles, mandata des velim.
彼をあなたがローマへ送り返すとき(私たちが思っていたように、あなたがすぐにそうするつもりであったことですが)、私があなたのために進め、配慮することをあなたが望む、すべての事柄についての指示を、彼に与えていただきたい。
§3.1.3L. Valerium iureconsultum valde tibi commendo, sed ita etiam, si non est iure consultus;
法学者ルキウス・ワレリウスを私はあなたに強く推薦します。 しかし、たとえ彼が法学者でないとしても、そのように強く推薦します。
melius enim ei cavere volo quam ipse aliis solet.
というのも、私は彼が自分で他人のために法的な保証をするよりも、より良く彼のために万全を期したいと思うからです。
valde hominem diligo;
私はこの男を非常に愛しています。
est ex meis domesticis atque intimis familiaribus.
彼は私の身内であり、またきわめて親密な友人たちの一人です。
omnino tibi agit gratias, sed idem scribit meas litteras maximum apud te pondus habituras.
彼は確かにあなたに感謝していますが、同時に、私の手紙があなたのところで最大の重みを持つだろうとも書いています。
id eum ne fallat, etiam atque etiam rogo.
その期待が彼を裏切ることのないよう、繰り返しあなたにお願いします。
vale.
お元気で。

語釈・文法注

  1. 3.1.1quod iuvet — 関係代名詞 quod と接続法現在 iuvet(iuvo, 「役立つ、喜ばせる」)の結合。「それが(話を聞く上で)役に立つことであるが」という話し手の制限的・評価的なニュアンスを伴う関係節を形成している。
  2. 3.1.1non invita Minerva — 名詞 Minerva と形容詞 invita(「気の進まない」)による独立奪格。「ミネルウァが嫌がることなく」、すなわち「自身の天分や能力に逆らわずに(喜んで)」物事を行うというラテン語の有名な慣用表現。
  3. 3.1.3melius enim ei cavere volo quam ipse aliis solet — 法学者(iureconsultus)の専門的職務である「法的な防衛手段を講じる、保証・警戒する」という意味の cavere と、キケロがワレリウスに対して「万全を期す、便宜を図る」という意味の cavere をかけた言葉遊び。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §3.1.1-3.1.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:3.1.1-3.1.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。