Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §2.10.1-2.10.4

カエリウスへの軍事的戦果の報告と任期延長の阻止

30 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはカエリウスに手紙が届かない不便さを訴えつつ、アマヌス山での軍事的成功と、現在行っているピンデニッスス包囲戦の進捗を報告し、任期延長の阻止を依頼する。

§2.10.1tu vide, quam ad me litterae non perferantur;
\n手紙がどれほど私に届かないか、考えてみてください。
non enim possim adduci ut abs te, postea quam aedilis es factus, nullas putem datas, praesertim cum esset tanta res tantae gratulationis, de te, quia quod sperabam, de Hillo (balbus enim sum), quod non putaram.
あなたが按察官に選ばれて以来、一通も手紙が送られなかったなどとは信じられないからです。 特に、それほど重大で、これほど祝福すべき事柄、すなわちあなたに関する喜び(私が期待していたことです)や、ヒッルス(私は吃音ですからね)に関する驚き(私が予期していなかったことです)があったのですから。
atqui sic habeto, nullam me epistulam accepisse tuam post comitia ista praeclara, quae me laetitia extulerunt;
しかし、このように考えてください。 あの輝かしい選挙(それは私を大いに喜ばせました)の後、私はあなたからの手紙を一度も受け取っていないのだと。
ex quo vereor ne idem eveniat in meas litteras.
そのため、私の手紙についても同じことが起きているのではないかと恐れています。
equidem numquam domum misi unam epistulam quin esset ad te altera, nec mihi est te iucundius quicquam nec carius.
実際、私は家に一通の手紙を送る際、あなたへのもう一通を添えなかったことはありません。 私にとって、あなた以上に愉快で愛おしい存在はいないのです。
sed (balbi non sumus) ad rem redeamus.
しかし(私たちは吃音ではありませんから)、本題に戻りましょう。
§2.10.2ut optasti, ita est;
\n\nあなたが望んだ通りになっています。
velles enim, ais, tantum modo ut haberem negoti, quod esset ad laureolam satis, Parthos times, quia diffidis copiis nostris.
というのも、あなたは、私が月桂冠を得るのに十分なだけの任務を持ち、パルティア人を恐れている、なぜなら私たちの軍隊を信用していないからだ、と言っています。
ergo ita accidit;
それゆえ、その通りになったのです。
nam Parthico bello nuntiato locorum quibusdam angustiis et natura montium fretus ad Amanum exercitum adduxi satis probe ornatum auxiliis et quadam auctoritate apud eos, qui me non norant, nominis nostri;
というのも、パルティアとの戦争が報じられたとき、私は地勢の険しさや山の自然の守りに依拠して、アマヌス山へと、同盟軍によって十分に整えられた、そして私の名前(私のことを知らない者たちの間でも、ある種の権威を持っている名前)を帯びた軍を率いていきました。
multum est enim in his locis: 'hicine est ille, qui urbem? quem senatus?' nosti cetera.
この地域では『これが、あのローマ市を救った人物か? 元老院が称えた人物か? 』といったことが大いに効果を持つのです。 その他はご存じでしょう。
Cum venissem ad Amanum, qui mons mihi cum Bibulo communis est divisus aquarum divertiis, Cassius noster, quod mihi magnae voluptati fuit, feliciter ab Antiochea hostem re iecerat, Bibulus provinciam acceperat.
私がアマヌス山(この山は分水嶺によって分けられており、私とビブルスで共有しています)に到着したとき、私たちのカッシウスは、私にとって大いなる喜びでしたが、アンティオキアから敵を首尾よく撃退しており、ビブルスが属州を引き継いでいました。
§2.10.3interea cum meis copiis omnibus vexavi Amaniensis, hostis sempiternos;
\n\nその間、私は私の全軍をもって、永遠の敵であるアマヌスの住民たちを悩ませました。
multi occisi, capti, reliqui dissipati;
多くが殺され、捕らえられ、残りは散り散りになりました。
castella munita improviso adventu capta et incensa.
要塞化された城砦は、突然の到来によって奪取され、焼き払われました。
ita victoria iusta imperator appellatus apud Issum, quo in loco, saepe ut ex te audivi, Clitarchus tibi narravit Dareum ab Alexandro esse superatum, abduxi exercitum ad infestissimam Ciliciae partem.
このようにして正規の勝利の後、私はイッスス(この場所は、あなたが語ってくれたのをよく覚えているように、クリタルクスがあなたに、アレクサンドロスによってダレイオスが打ち負かされた場所だと語ったところです)においてインペラトルと歓呼され、キリキアの最も不穏な地域へと軍を率いていきました。
ibi quintum et vicesimum iam diem aggeribus, viniis, turribus oppugnabam oppidum munitissimum, Pindenissum, tantis opibus tantoque negotio, ut mihi ad summam gloriam nihil desit nisi nomen oppidi.
そこで私は、すでに二十五日間にわたり、土塁、動く庇、攻城塔をもって、非常に強固に要塞化された町ピンデニッススを攻囲しています。 これは非常に大きな資力と労力を要するものであり、私に最高の栄光をもたらすために欠けているものは、その町の知名度だけです。
§2.10.4quod si, ut spero, cepero, tum vero litteras publice mittam;
\n\nもし私が、望み通りここを攻略したなら、その時には公式の書簡を送るつもりです。
haec ad te in praesenti scripsi, ut sperares te adsequi id, quod optasses.
現在のところは、あなたが望んだことを達成しつつあると希望を持てるように、あなたへこれらを書き送りました。
sed ut redeam ad Parthos, haec aestas habuit hunc exitum satis felicem;
しかし、パルティアの話に戻ると、この夏は十分に幸福な結末を迎えました。
ea, quae sequitur, magno est in timore.
それに続く来年の夏については、大きな不安があります。
qua re, mi Rufe, vigila, primum ut mihi succedatur;
それゆえ、私のルフスよ、警戒してください。 第一に、私に後任が送られるように。
sin id erit, ut scribis et ut ego arbitror, spissius, illud, quod facile est, ne quid mihi temporis prorogetur.
もし、あなたが書き、私も考えているように、それが遅々として進まないなら、簡単なことですが、私の任期が決して延長されないようにしてください。
de re publica ex tuis litteris, ut antea tibi scripsi, cum praesentia tum etiam futura magis exspecto.
国政については、前に書き送ったように、あなたの手紙から、現在の状況のみならず、将来の状況をさらに期待して待っています。
qua re, ut ad me omnia quam diligentissime perscribas, te vehementer rogo.
ですから、すべてをできる限り念入りに書き送ってくれるよう、あなたに強くお願いします。

語釈・文法注

  1. 2.10.1Hillo (balbus enim sum) — 「Hillus」は、キケロの政敵である「Hirrus」(ヒルルス)の音を、吃音(balbus)を装って「Hillus」と発音した言葉遊び。彼が求職選挙で敗北したことに対する言及である。
  2. 2.10.1balbi non sumus — 「私たちは吃音ではない」。前述のヒルルス(Hillus)に関する言葉遊びを切り上げ、「冗談や遠回しな言い方はやめて、本題(軍事の件)に戻ろう」という移行を示す慣用的な表現。
  3. 2.10.2negoti, quod esset ad laureolam satis — `negoti` は部分属格で `tantum modo`(〜だけ)にかかる。関係節 `quod esset...` は接続法(制限的・描写的一致)で、「月桂冠(凱旋式の栄誉)を得るに十分なほどの(任務・軍事活動)」を意味する。
  4. 2.10.2hicine est ille, qui urbem? quem senatus? — キケロが東方現地で受けている名声を示す表現。動詞が省略されており、`qui urbem [servavit]`(ローマ市を救ったあの人物か?)、`quem senatus [laudavit/consuluit]`(元老院が称えたあの人物か?)のように補って解釈する。
  5. 2.10.3tantis opibus tantoque negotio, ut... — 奪格の句 `tantis opibus tantoque negotio`(これほど多大な資力とこれほど多大な労力をもって)から `ut` 以下の結果節へと続く。包囲戦が非常に本格的であることを強調しつつ、攻略する町(ピンデニッスス)の知名度の低さを自虐的にユーモア交じりに語っている。
  6. 2.10.4spissius — 形容詞 `spissus`(密な、遅い、困難な)の比較級副詞形。ここでは、後任(successor)の決定や派遣のプロセスが「より遅々として進まない場合、難航する場合」を意味する。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §2.10.1-2.10.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:2.10.1-2.10.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。