Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §15.6.1-15.6.2

カトの称賛への感謝と凱旋式への望み

375 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはカトーに対し、その称賛が最大の喜びであると述べつつ、自身が求める凱旋式の栄誉について、元老院から授与されるのであれば拒絶すべきではないという考えを説明し、理解を求めている。

§15.6.1'laetus sum laudari me,' inquit Hector, opinor, apud Naevium 'abs te, pater, a laudato viro.
「『父よ、称賛された人であるあなたから、私が称賛されることは嬉しい』と、ネウィウスの作品の中でヘクトルが言っていると思います。
' ea est enim profecto iucunda laus, quae ab iis proficiscitur qui ipsi in laude vixerunt.
なぜなら、それこそが確かに、自ら称賛の中に生きてきた人々から発せられる心地よい称賛だからです。
ego vero vel gratulatione litterarum tuarum vel testimoniis sententiae dictae nihil est quod me non adsecutum putem, idque mihi cum amplissimum tum gratissimum est, te libenter amicitiae dedisse quod liquido veritati dares.
私自身は、あなたの手紙による祝意によっても、あるいは表明された意見という証言によっても、自分が手に入れられなかったものは何もないと思っている。 そして、あなたが真実に対して明白に与えるであろうものを、友情のために喜んで与えてくれたことは、私にとってこの上なく名誉であり、またこの上なく嬉しいことです。
et, si non modo omnes verum etiam multi Catones essent in civitate nostra, in qua unum exstitisse mirabile est, quem ego currum aut quam lauream cum tua laudatione conferrem? nam ad meum sensum et ad illud sincerum ac subtile iudicium nihil potest esse laudabilius quam ea tua oratio, quae est ad me perscripta a meis necessariis.
そして、もし私たちの国家の中に、ただ一人存在したことさえ驚異的であるカトーのような人物が、全員とは言わずとも多く存在したならば、私はどのような戦車を、あるいはどのような月桂冠を、あなたの称賛と比較するでしょうか。 なぜなら、私の感覚において、そしてあのような誠実で繊細な判断において、私の親しい人々によって私に書き送られたあなたのあの演説ほど称賛に値するものはあり得ないからです。
§15.6.2sed causam meae voluntatis, non enim dicam 'cupiditatis,' exposui tibi superioribus litteris;
しかし、私の望みの――『熱望』とは言いませんが――理由は、以前の手紙であなたに説明しました。
quae etiam si parum iusta tibi visa est, hanc tamen habet 0rationem, non ut nimis concupiscendus honos sed tamen, si deferatur a senatu, minime aspernandus esse videatur.
それがたとえあなたにとって十分に正当なものとは思えなかったとしても、しかし、それは次のような理屈を持っています。 すなわち、その栄誉が過度に切望されるべきものとは思われないにしても、元老院から授与されるのであれば、決して拒絶されるべきではないと思われる、という理屈です。
spero autem illum ordinem pro meis ob rem p. susceptis laboribus me non indignum honore, usitato praesertim, existimaturum.
そして私は、あの階級が、国家のために私が引き受けた労苦に対して、私が栄誉に、それも特に慣例的な栄誉に、値しないとはみなさないだろうと期待しています。
quod si ita erit, tantum ex te peto, quod amicissime scribis, ut, cum tuo iudicio quod amplissimum esse arbitraris mihi tribueris, si id quod maluero acciderit, gaudeas.
もしそうなれば、あなたが極めて友友好に書いてくれているように、あなた自身が最も名誉であるとみなすものをあなたの判断で私に授けてくれた上で、もし私がより好むことが起きたなら、喜んでほしいということ、それだけを私はあなたに求めます。
sic enim fecisse te et sensisse et scripsisse video, resque ipsa declarat tibi illum honorem nostrum supplicationis iucundum fuisse, quod scribendo adfuisti;
というのも、あなたがそのように行動し、感じ、書いたことを私は知っていますし、あなたが起草に立ち会ったという事実そのものが、私たちのあの感謝祭という栄誉があなたにとって喜ばしいものであったことを明らかにしているからです。
haec enim senatus consulta non ignoro ab amicissimis eius, cuius de honore agitur, scribi solere.
なぜなら、これら元老院の決議は、その栄誉が問題になっている人物の最も親しい人々によって起草されるのが通例であることを、私は知っているからです。
ego, ut spero, te propediem videbo, atque utinam re p. meliore quam timeo!
私は、願わくば近いうちにあなたに会えるでしょう。 そして、私が恐れているよりも良い状態の国家において会えんことを! 」

語釈・文法注

  1. 15.6.1quod liquido veritati dares — 先行詞が省略された関係代名詞節で、不定詞 `dedisse` の直接目的語(名詞的)として機能している。接続法未完了過去 `dares` は、カトーが「仮に真実のみに即して評価を下すとしても与えるであろう(仮定的・一般化された)判断」を指し、条件的なニュアンスを伴っている。
  2. 15.6.1si non modo omnes verum etiam multi Catones essent — 現在の事実に反対の仮定を表す条件文(条件節 `essent`、帰結節 `conferrem`)。「カトー」という固有名詞の複数形 `Catones` は、「カトーのような高潔な人物たち」という普通名詞的な比喩表現として用いられている。
  3. 15.6.2hanc tamen habet rationem, non ut nimis — `rationem` の内容を説明する `ut` 節(同格または結果節)。`non ut... sed tamen... videatur` という構造をとり、「栄誉が過度に切望されるべきものと思われるためではなく、拒絶されるべきではないと思われる、という理屈」を示す。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §15.6.1-15.6.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:15.6.1-15.6.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。