Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §15.4.1-15.4.7

カトへの報告とパルティア軍の撃退

371 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはカトに対し、キリキア属州総督としての軍事・内政の初動、カッパドキアでの陰謀の阻止と調停、そしてパルティア軍の侵入に備えた迅速な行軍と敵撃退の顛末を報告している。

§15.4.1summa tua auctoritas fecit meumque perpetuum de tua singulari virtute iudicium ut magni mea interesse putarem et res eas quas gessissem tibi notas esse et non ignorari a te qua aequitate et continentia tuerer socios provinciamque administrarem.
あなたの比類なき徳行に対する私の絶えざる評価と、あなたの最高の権威は、私が成し遂げた事柄があなたに知られていること、そして私がどのような公平さと自制をもって同盟者を保護し属州を統治しているかが、あなたに無視されないことを、私にとって非常に重要であると私が考えるようにさせました。
Iis enim a te cognitis arbitrabar facilius me tibi quae vellem probaturum.
これらがあなたに知られたなら、私が望むことをより容易にあなたに認めさせることができるだろうと私は考えていたからです。
§15.4.2Cum in provinciam pr. K. Sext. venissem et propter anni tempus ad exercitum mihi confestim esse eundum viderem, biduum Laudiceae fui, deinde Apameae quadriduum, triduum Synnadis, totidem dies Philomeli.
私が7月31日に属州に到着し、季節ゆえに直ちに軍隊のもとへ行かねばならないとわかったとき、私はラオディケイアに2日間、次いでアパメイアに4日間、シンナダに3日間、フィロメリウムに同日数滞在しました。
quibus in oppidis cum magni conventus fuissent, multas civitates acerbissimis tributis et gravissimis usuris et falso aere alieno liberavi.
これらの町々で大規模な地方会議が開かれたとき、私は多くの都市を、極めて過酷な貢納、極めて重い利息、そして不当な債務から解放しました。
Cumque ante adventum meum seditione quadam exercitus esset dissipatus, quinque cohortes sine legato, sine tribuno militum, denique etiam sine centurione ullo apud Philo melium consedissent, reliquus exercitus esset in Lycaonia, M. Anneio legato imperavi ut eas quinque cohortis ad reliquum exercitum duceret coactoque in unum locum a exercitu castra in Lycaonia apud Iconium faceret.
そして、私の到着以前に、ある反乱によって軍隊が離散しており、5つのコホルスが、副官も、軍事トリブヌスも、ついには百人隊長さえ一人もいない状態でフィロメリウムに駐屯しており、残りの軍隊はリュカオニアにあったので、私は副官のマルクス・アンネイウスに、これら5つのコホルスを残りの軍隊のもとへ率いていくよう命じ、軍隊を1か所に集めた上で、リュカオニアのイコニウムの近くに陣営を設営するように命じました。
§15.4.3quod cum ab illo diligenter esset factum, ego in castra a. d. vii K. Sept. veni, cum interea superioribus diebus ex.
このことが彼によって熱心に実行されたとき、私は8月26日に陣営に到着しました。
s. c. et evocatorum firmam manum et equitatum sane idoneum et populorum liberorum regumque sociorum auxilia voluntaria comparavissem.
その間、それ以前の数日間に、元老院決議に基づき、退役志願兵の強固な部隊と、十分に適切な騎兵、そして自由な諸民族や同盟関係にある王たちからの自発的な補助兵を整えておきました。
interim cum exercitu lustrato iter in Ciliciam facere coepissem iii K. Sept. legati a rege Commageno ad me missi pertumultuose neque tamen non vere Parthos in Syriam transisse nuntiaverunt;
そうして、軍隊の清めを終えた上で、8月30日にキリキアへの進軍を開始したとき、コマゲネの王から私に派遣された使節たちが、極めて慌ただしく、しかし嘘偽りなく、パルティア軍がシリアに渡ったと報告しました。
§15.4.4quo audito vehementer sum commotus cum de Syria tum de mea provincia, de reliqua denique Asia.
それを聞いて、私はシリアについても、私の属州についても、そしてついには残りのアジアのことも非常に強く懸念しました。
itaque exercitum mihi ducendum per Cappadociae regionem eam quae Ciliciam attingeret is putavi.
そのため、私はキリキアに隣接するカッパドキアの地域を通って軍隊を率いていくべきだと考えました。
nam si me in Ciliciam demisissem, Ciliciam quidem ipsam propter montis Amani naturam facile tenuissem (duo sunt enim aditus in Ciliciam ex Syria, quorum uterque parvis praesidiis propter angustias intercludi potest, nec est quicquam Cilicia contra Syriam munitius), sed me Cappadocia movebat, quae patet a Syria regesque habet finitimos, qui etiam si sunt clam amici nobis, tamen aperte Parthis inimici esse non audent.
なぜなら、もし私がキリキアに下っていったなら、キリキア自体はアマヌス山の自然の地形によって容易に保持できたでしょうが(シリアからキリキアへの入り口は二つあり、その両方とも、道幅の狭さゆえに小規模な守備隊によって遮断することができ、シリアに対抗する上でキリキアほど防備の堅い場所はないからです)、しかし私を不安にさせたのはカッパドキアであり、そこはシリアから開かれており、隣接する王たちを擁していますが、彼らは、たとえ密かに私たちの友人であるとしても、公然とパルティア人の敵となる勇気はないからです。
itaque in Cappadocia extrema non longe a Tauro apud oppidum Cybistra castra feci, ut et Ciliciam tuerer et Cappadociam tenens nova finitimorum consilia impedirem.
それゆえ、私はキリキアを保護すると同時に、カッパドキアを保持することで隣接する者たちの新たな企てを阻むために、カッパドキアの端、タウロス山脈から遠くないキュビストラという町の近くに陣営を設営しました。
§15.4.5interea in hoc tanto motu tantaque exspectatione maximi belli rex Deiotarus, cui non sine causa plurimum semper et meo et tuo et senatus iudicio tributum est, vir cum benevolentia et fide erga populum R. singulari tum praestanti magnitudine et animi et consili, legatos ad me misit se cum omnibus suis copiis in mea castra esse venturum.
その間、このような大きな動揺と、極めて大きな戦争への大きな予期の中で、デイオタルス王(彼には理由なしではなく、常に私とあなたと元老院の評価によって極めて大きな敬意が払われてきました。 ローマ人民に対する卓越した好意と忠誠、そして精神と知謀の際立った偉大さを備えた人物です)が、私のもとに使節を派遣し、自身が全軍を率いて私の陣営にやって来るつもりであると伝えてきました。
cuius ego studio officioque commotus egi ei per litteras gratias idque ut maturaret hortatus sum.
私は彼の熱意と忠実な義務感に深く動かされ、書簡を通じて彼に感謝の意を表し、それを急ぐよう促しました。
§15.4.6Cum autem ad Cybistra propter rationem belli quinque dies essem moratus, regem Ariobarzanem, cuius salutem a senatu te auctore commendatam habebam, praesentibus insidiis nec opinantem liberavi neque solum ei saluti fui sed etiam curavi ut cum auctoritate regnaret.
しかし、戦争の計画上の理由から私がキュビストラに5日間滞在したとき、アリオバルザネス王(私は元老院から、あなたの勧告によって彼の安全を委ねられていたのですが)を、現に存在していた陰謀から、彼が予期せぬうちに救い出しました。 そして、彼を救っただけでなく、彼が権威をもって統治できるように手配しました。
Metram et eum quem tu mihi diligenter commendaras, Athenaeum, importunitate Athenaidis exsilio multatos in maxima apud regem auctoritate gratiaque constitui, cumque magnum bellum in Cappadocia concitaretur, si sacerdos armis se, quod facturus putabatur, defenderet, adulescens et equitatu et peditatu et pecunia paratus †et toto iis, qui novari aliquid volebant, perfeci ut e regno ille discederet rexque sine tumultu ac sine armis omni auctoritate aulae communita regnum cum dignitate obtineret.
アテナイスの非道によって追放に処されていたメトラスと、あなたが私に入念に推薦してくれたアテナイオスを、王のもとで最大の権威と寵愛を受ける地位に据えました。 また、もし神官が武装して身を守るならば(彼はそうするだろうと考えられていたのですが)、カッパドキアで大きな戦争が引き起こされるところでしたが、その若者は騎兵も歩兵も資金も用意しており、政変を望む者たちと完全に結託していたものの、私は彼が王国から退去するように取り計らいました。 そして、王が騒乱も武器もなしに、宮廷のすべての権威を固めた上で、尊厳をもって王位を保持できるようにしました。
§15.4.7interea cognovi multorum litteris atque nuntiis Hagnas Parthorum copias et Arabum ad oppidum Antiocheam accessisse magnumque eorum equitatum, qui in Ciliciam transisset, ab equitum meorum turmis et a cohorte praetoria, quae erat Epiphaneae praesidi causa, occidione occisum.
その間、多くの人からの書簡や報告によって、パルティアとアラビアの大軍勢がアンティオキアの町に接近したこと、そしてキリキアに侵入していた彼らの大騎兵部隊が、私の騎兵大隊と、守備のためにエピファネイアにいた総督護衛コホルスによって徹底的に殲滅されたことを知りました。
qua re cum viderem a Cappadocia Parthorum copias aversas non longe a finibus esse Ciliciae, quam potui maximis itineribus ad Amanum exercitum duxi.
このことによって、パルティアの軍勢がカッパドキアから遠ざかり、キリキアの国境から遠くないところにいるのを見たとき、私はできる限りの強行軍でアマヌス山へと軍隊を率いました。
quo ut veni, hostem ab Antiochea recessisse, Bibulum Antiocheae esse cognovi.
そこへ到着したとき、敵がアンティオキアから退却したこと、そしてビブルスがアンティオキアにいることを知りました。
Deiotarum confestim iam ad me venientem cum magno et firmo equitatu et peditatu et cum omnibus suis copiis certiorem feci non videri esse causam cur abesset a regno meque ad eum, si quid novi forte accidisset, statim litteras nuntiosque missurum esse.
大規模で強固な騎兵・歩兵およびその全軍を率いて、すでに私のもとへ向かいつつあったデイオタルスに、彼が自身の王国を離れる理由はないと思われると直ちに知らせ、もし何か新しい事態が起きた場合には、直ちに彼に使者と書簡を送るつもりであると伝えました。

語釈・文法注

  1. §15.4.1summa tua auctoritas fecit meumque perpetuum de tua singulari virtute iudicium ut magni mea interesse putarem — 動詞 fecit の主語は前半の二つの名詞句(auctoritas と iudicium)であり、これが ut 節(結果名詞節)を導いている。また、magni は価値の属格、mea は非人称動詞 interest に伴って用いられる所有形容詞(女性単数奪格形に由来)であり、「私にとって大いに重要である」という意味を表す。
  2. §15.4.2pr. K. Sext. — pridie Kalendas Sextiles の略語。8月のカレンダエ(1日)の前日、すなわち7月31日を指す。
  3. §15.4.3a. d. vii K. Sept. — ante diem septimum Kalendas Septembres の略語。起算日を含めて9月1日の7日前、すなわち8月26日を指す。
  4. §15.4.4si me in Ciliciam demisissem, Ciliciam quidem ipsam propter montis Amani naturam facile tenuissem — 条件節(demisissem)と帰結節(tenuissem)の双方が接続法過去完了形であり、過去の事実に対する反実仮想条件文(「もし私が〜下っていたなら、〜保持していただろう」)を形成している。
  5. §15.4.6salutem a senatu te auctore commendatam habebam — habeo +完了分詞(commendatam)の構成。単なる完了時制(commendaverat)と異なり、「委ねられた状態を(私が)保持し続けていた」という、特定の基準時点における持続的な状態を強調する表現である。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §15.4.1-15.4.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:15.4.1-15.4.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。