Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §15.2.6-15.2.8

アリオバルザネス王への陰謀とキリキアへの進軍

369 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

アリオバルザネス王が自らに向けられた陰謀の証拠をキケロに提示し、キケロは王に自衛を促しつつ軍の派遣は保留し、元老院の決議による権威を背景に王を勇気づけ、キリキアへと行軍を再開したことを元老院に報告します。

§15.2.6postero autem die cum Ariarathe, fratre suo, et cum paternis amicis maioribus natu ad me in castra venit perturbatusque et flens, cum idem et frater faceret et amici, meam fidem, vestram commendationem implorare coepit.
しかし翌日、彼は弟のアリアラテス、および父の年長の友人たちとともに、私の陣営へとやって来ました。 そして彼が取り乱し、涙を流しながら、弟や友人たちも同様にしている中で、私の誠実さとあなたがたの勧告を懇願し始めました。
Cum admirarer quid accidisset novi dixit ad se indicia manifestarum insidiarum esse delata, quae essent ante adventum meum occultata, quod ii, qui ea patefacere possent, propter metum reticuissent.
私が何が新しく起こったのかと訝しんでいると、彼は、自分に対して明白な陰謀の証拠がもたらされたが、それらは私の到着前には隠されていたのだと語りました。 というのも、それを明らかにすることができた者たちが、恐怖のために沈黙していたからです。
eo autem tempore spe mei praesidi compluris ea quae scirent audacter ad se detulisse;
しかしその時には、私の後ろ盾を期待して、多くの人々が自分たちの知っていることを勇敢にも彼に報告しました。
in iis amantissimum sui, summa pietate praeditum fratrem dicere (ea quae is me quoque audiente dicebat) se sollicitatum esse ut regnare vellet; id vivo fratre suo accipere non potuisse; se tamen ante illud tempus eam rem numquam in medium propter periculi metum protulisse.
その中には、彼を最も愛し、最高の敬虔さを備えた弟も、自分が王位を望むようにと唆されたが(これは弟自身が私も聞いている前で語っていたことですが)、兄が生存している間はそれを受け入れることができなかったこと、しかしその時より前には、危険への恐れからそのことを決して公に明かさなかったと言っているとのことでした。
quae cum esset locutus, monui regem ut omnem diligentiam ad se conservandum adhiberet, amicosque patris eius atque avi iudicio probatos hortatus sum regis sui vitam docti casu acerbissimo patris eius omni cura custodiaque defenderent.
彼がこれらのことを語り終えたとき、私は王に対し、自己を守るためにあらゆる細心の注意を払うよう勧め、また、審査によって証明された彼の父および祖父の友人たちに対しては、彼の父の極めて過酷な死という出来事から教訓を得たのだから、自らの王の命をあらゆる配慮と警戒をもって守るようにと促しました。
§15.2.7Cum rex a me equitatum cohortisque de exercitu meo postularet, etsi intellegebam vestro senatus consulto non modo posse me id facere sed etiam debere, tamen, cum res p. postularet propter cotidianos ex Syria nuntios ut quam primum, exercitum ad Ciliciae finis adducerem, cumque mihi rex patefactis iam insidiis non egere exercitu p. R. sed posse se suis opibus defendere videretur, illum cohortatus sum ut in sua vita conservanda primum regnare disceret;
王が私に対し、私の軍隊から騎兵と歩兵大隊を要求したとき、私はあなたがたの元老院決議によって私がそうすること(兵を貸すこと)ができるだけでなく、そうすべき義務さえあると理解していましたが、それでも、シリアからの日々の報告のために、国家が私に対し、軍隊をできるだけ早くキリキアの国境へと率いていくことを要求していたこと、また、陰謀がすでに暴かれた以上、王はローマ人民の軍隊を必要としておらず、自身の資源によって自らを防衛できるように思われたことから、私は彼に対し、まず自らの命を守るにあたって統治することを学ぶようにと促しました。
a quibus perspexisset sibi insidias paratas, in eos uteretur iure regio; poena adficeret eos quos necesse esset, reliquos metu liberaret; praesidio exercitus mei ad eorum qui in culpa essent timorem potius quam ad contentionem uteretur; fore autem ut omnes, quoniam senatus consultum nossent, intellegerent me regi, si opus esset, ex auctoritate vestra praesidio futurum.
そして、自分に対する陰謀が企てられたことを看破した相手に対しては、王としての権利を行使し、必要な者たちには処罰を科し、残りの者たちは恐怖から解放するように、また、私の軍隊の保護については、対立のためではなく、むしろ罪ある者たちに恐れを与えるために利用するように、さらに、すべての者が元老院決議を知っている以上、もし必要であれば、私があなたがたの権威に基づいて王の守りとなるであろうことを、誰もが理解するようになるだろうと告げました。
§15.2.8ita confirmato illo ex eo loco castra movi;
このようにして彼を勇気づけた後、私はその場所から陣を動かし、キリキアへの行軍を開始しました。
iter in Ciliciam facere institui, cum hac opinione e Cappadocia discederem, ut consilio vestro, casu incredibili ac paene divino regem, quem vos honorificentissime appellassetis nullo postulante quemque meae fidei commendassetis et cuius salutem magnae vobis curae esse decressetis, meus adventus praesentibus insidiis liberarit.
カッパドキアを去るにあたって私が抱いていた考えは、あなたがたの計画によって、また信じがたい、ほとんど神業とも言える偶然によって、あなたがたが誰の要求もなく極めて名誉ある形で王と呼び、私の誠実さに委ね、その安全があなたがたにとって大きな関心事であると決議されたあの王を、私の到着が差し迫った陰謀から救い出したのだ、というものでした。
quod ad vos a me scribi non alienum putavi, ut intellegeretis ex iis, quae paene acciderunt, vos multo ante ne ea acciderent providisse, eoque vos studiosius feci certiores, quod in rege Ariobarzane ea mihi signa videor virtutis, ingeni, fidei benevolentiaeque erga vos perspexisse, ut non sine causa tantam curam in eius vos salutem diligentiamque videamini contulisse.
このことを私があなたがたに書き送ることは不適切ではないと考えました。 それは、危うく起こる契機であった事柄から、あなたがたがそれらが起こらないようずっと前に先見の明を持って備えていたことを理解していただくためであり、また、私が王アリオバルザネスの中に、徳、才能、誠実さ、そしてあなたがたへの好意という、以下のような兆候をはっきりと見出したように思われるからこそ、ますます熱意を込めてあなたがたにお知らせしたのです。 すなわち、あなたがたが彼の安全のためにそれほどの配慮と勤勉さを注がれたことが、決して理由のないことではなかったと思われるほどの兆候を。

語釈・文法注

  1. §15.2.6fratrem dicere ... se sollicitatum esse — 間接話法(oratio obliqua)において、主動詞 dixit に依存する対格不定詞(A.C.I.)構文。dicere の主語が fratrem であり、さらにその dicere の目的語として se sollicitatum esse(se は弟自身を指す)という別の対格不定詞構文が入れ子になっています。
  2. §15.2.6docti casu acerbissimo patris eius — docti は完了受動分詞 doceo の男性複数主格で、主節の対格 amicos ではなく、従属節 defenderent(utが省略された接続法)の意味上の主語(友人たち)に一致しています。
  3. §15.2.7fore autem ut omnes ... intellegerent — fore ut + 接続法(ここでは時制の一致により未完了過去 intellegerent)は、未来不定詞に代わる周辺的表現(periphrasis)であり、間接話法において「〜することになるだろう」という未来の含意を表現します。
  4. §15.2.8meus adventus praesentibus insidiis liberarit — liberarit は完了否定式ではなく、接続法完了 liberaverit の縮約形。同格の ut 節(opinione ... ut)において、実際に起こった過去の事実を際立たせるために、接続法未完了(liberaret)ではなく完了が用いられています。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §15.2.6-15.2.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:15.2.6-15.2.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。