Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §13.7.1-13.7.5

アテッラ自治市の租税対象地に関する決定保留の依頼

305 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはガリアへと出発する宛先に対し、アテッラ自治市がガリアに所有する租税対象地の件について、カエサルが最終判断を下すまで決定を保留し、現状を維持するよう懇願する。

§13.7.1Cum in Galliam proficiscens pro nostra necessitudine tuaque summa in me observantia ad me domum venisses, locutus sum tecum de agro vectigali municipi Atellani qui esset in Gallia, quantoque opere eius municipi causa laborarem tibi ostendi.
あなたがガリアへと出発するに際して、私たちの親密な関係と私に対するあなたのこの上ない敬意に基づき、私の家へ来られたとき、私はあなたとガリアにあるアテッラ自治市の租税対象地について話し、私がその自治市のためにいかに苦心しているかを示しました。
post tuam autem profectionem is cum et maxima res municipi honestissimi mihique coniunctissimi et summum meum officium ageretur, pro tuo animo in me singulari existimavi me oportere ad te accuratius scribere, etsi non sum nescius et quae temporum ratio et quae tua potestas sit, tibique negotium datum esse a C. Caesare, non iudicium, praeclare intellego.
しかし、あなたの出発の後、その土地に関わる問題が、極めて名誉あり私と最も密接な自治市の極めて重大な関心事であり、また私の最大の義務でもあるという状況のもとで扱われていたため、私に対するあなたの並々ならぬ好意にふさわしく、あなたにより詳細に書くべきだと考えました。 もっとも、時代の状況がどのようなものであるか、またあなたの権限がどのようなものであるかを私が知らないわけではありませんし、ガイウス・カエサルからあなたに与えられたのが任務であって、裁量権ではないということを、私は実によく理解しています。
qua re a te tantum peto, quantum et te facere posse et libenter mea causa facturum esse arbitror.
それゆえ、私はあなたに、あなたが実行可能であり、かつ私のために喜んで実行してくれるであろうと思われることだけを求めます。
§13.7.2et primum velim existimes, quod res est, municipi fortunas omnis in isto vectigali consistere, his autem temporibus hoc municipium maximis oneribus pressum summis adfectum esse difficultatibus.
そしてまず、事の真相として、その自治市の財産のすべてがそちらの租税にかかっていること、またこの困難な時代において、この自治市はきわめて重い負担に圧迫され、最大の困難に直面しているのだと考えていただきたいのです。
hoc etsi commune videtur esse cum multis, tamen mihi crede singularis huic municipio calamitates accidisse;
このことは多くの他の都市と共通しているように見えますが、それでも私を信じてください、この自治市には並外れた災難が降りかかったのです。
quas idcirco non commemoro, ne de miseriis meorum necessariorum conquerens homines quos nolo videar offendere.
私がこれらを挙げないのは、私の親しい者たちの不遇を嘆くことによって、私が望まない人々を不快にさせているように見えないためです。
§13.7.3itaque nisi magnam spem haberem C. Caesari nos causam municipi probaturos, non erat causa cur a te hoc tempore aliquid contenderem;
それゆえ、もし私たちがガイウス・カエサルにこの自治市の言い分を認めさせることができるという大きな希望を抱いていなかったなら、私がこの時期にあなたに何かを懇願する理由はなかったでしょう。
sed quia confido mihique persuasi illum et dignitatis municipi et aequitatis et etiam voluntatis erga se habiturum esse rationem, ideo a te non dubitavi contendere ut hanc causam illi integram conservares.
しかし、私は彼が自治市の尊厳と、公平さと、さらには自分に対する好意をも考慮に入れてくれると確信し、自らに言い聞かせているので、それゆえ、あなたがこの件を彼のために手つかずのまま残しておいてくれるよう、あなたに懇願することを躊躇しませんでした。
§13.7.4quod etsi nihilo minus a te peterem, si nihil audivissem te tale fecisse, tamen maiorem spem impetrandi nactus sum, postea quam mihi dictum est hoc idem a te Regiensis impetravisse;
このことは、たとえあなたがそのようなことをしたと何も聞いていなかったとしても、私は同様にあなたに求めたでしょうが、それでも、レギウムの人々があなたからこれと全く同じことを勝ち取ったと私に告げられてからは、聞き入れられるというより大きな希望を抱くようになりました。
qui etsi te aliqua necessitudine attingunt, tamen tuus amor in me sperare me cogit te, quod tuis necessariis tribueris, idem esse tributurum meis, praesertim cum ego pro his unis petam, habeam autem qui simili causa laborent compluris necessarios.
彼らは何らかの親密な関係であなたとつながっているとしても、私に対するあなたの愛は、あなたが自らの親しい者たちに与えたのと同じものを、私の親しい者たちにも与えてくれるだろうと私に期待させずにはおきません。 特に、私が彼らのためだけに懇願している一方で、同様の件で苦しんでいる親しい者たちを他にも多く抱えているのですから。
hoc me non sine causa facere neque aliqua levi ambitione commotum a te contendere etsi te existimare arbitror, tamen mihi adfirmanti credas velim me huic municipio debere plurimum;
私が理由なしにこれを行っているのではなく、また何か浅はかな野心に動かされてあなたに懇願しているのではないということを、あなたが考えてくださっているとは信じていますが、それでも、私が確言する際、私がこの自治市に対してきわめて大きな恩義を負っているということを信じてほしいのです。
nullum umquam fuisse tempus neque honorum nec laborum meorum, in quo non huius municipi studium in me exstiterit singulare.
私の名誉の時期であれ、労苦の時期であれ、この自治市の私に対する並々ならぬ熱意が示されなかった時はかつて一度もなかったのです。
§13.7.5quapropter a te etiam atque etiam pro nostra summa coniunctione proque tua in me perpetua et maxima benevolentia maiorem in modum peto atque contendo ut, cum fortunas agi eius municipi intellegas, quod sit mihi necessitudine, officiis, benevolentia coniunctissimum, id mihi des;
それゆえ、私たちの極めて深い結びつきと、私に対するあなたの変わらぬこの上ない好意に免じて、私はあなたに幾重にも、またいっそう強く懇願いたします。 関係、義務、好意において私と最も密接に結びついているその自治市の財産がかかっているとあなたが理解してくださるなら、それを私に与えてくださるように。
quod erit huius modi ut, si a Caesare quod speramus impetrarimus, tuo beneficio nos id consecutos esse iudicemus, sin minus, pro eo tamen id habeamus, quoniam a te data sit opera ut impetraremus.
それは次のようなものとなるでしょう。 すなわち、もし私たちが望んでいることをカエサルから勝ち取ることができたなら、私たちはそれをあなたの恩恵のおかげで達成できたとみなすでしょうし、もしそうでなくとも、あなたが私たちの願いが聞き入れられるよう尽力してくださったのだから、私たちはそれを実際に得られたのと同様のものとみなすでしょう。
hoc cum mihi gratissimum feceris tum viros optimos homines honestissimos eosdemque gratissimos et tua necessitudine dignissimos summo beneficio in perpetuum tibi tuisque devinxeris.
あなたがこのことを行ってくだされば、私に極めて大きな喜びを与えてくださるだけでなく、最高の男たちであり、きわめて誠実で、かつ極めて感謝の念に富み、あなたの知遇を得るに極めてふさわしい人々を、多大な恩恵によって、あなたとあなたの身内の者たちに生涯にわたって結びつけることになるでしょう。

語釈・文法注

  1. §13.7.1is — 接続詞 cum の直前にある指示代名詞 is は、前文の ager(土地)を受けており、ageretur(動詞 agere の受動未完了過去接続法)の主語、あるいはそれと同格の要素として機能している。ここでは「その土地に関する問題が」と解釈される。
  2. §13.7.1tibique negotium datum esse a C. Caesare, non iudicium — C. Caesare(カエサル)によって与えられたのが negotium(任務、実務の執行)であり、iudicium(独自の裁量、司法判断)ではないことを示す。対格不定詞句(negotium datum esse)が動詞 intellego の目的語となっている。
  3. §13.7.3hanc causam illi integram conservares — integram conservare は「手つかずのまま(保留して)残す」という慣用的な法的・行政的表現。ここではカエサル(illi)が最終決定を下せるように、宛先がその件について現時点で判断を下さず、現状維持を保つことを求めている。
  4. §13.7.4Regiensis — 対格複数形 Regienses の別綴りであり、不定詞句(hoc idem... impetravisse)の意味上の主語。レギウム(Regium)の人々を指す。
  5. §13.7.5quod erit huius modi ut — quod は前文の id mihi des(それを私に与えること)を受ける接続関係代名詞。ut は結果節を導き、その中に条件文(si... impetrarimus, ... iudicemus, sin minus, ... habeamus)が挿入されている。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §13.7.1-13.7.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:13.7.1-13.7.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。