Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §13.29.1-13.29.8

プランクスへのアテイウスの遺産相続に関する支援要請

326 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはプランクスに対し、古くからの友人であるアテイウス・カピトーが、亡くなった親戚アンティスティウスの遺産を無事に受け取れるよう、カエサルに対する自らの影響力を用いて支援してほしいと懇願する。

§13.29.1non dubito quin scias in iis necessariis, qui tibi a patre relicti sunt, me tibi esse vel coniunctissimum non iis modo causis, quae speciem habent magnae coniunctionis, sed iis etiam, quae familiaritate et consuetudine tenentur, quam scis mihi iucundissimam cum patre tuo et summam fuisse.
私は、あなたの父からあなたに残された親しい人々の中で、私があなたと最も親密に結ばれていることを、あなたが知っていると信じて疑いません。 それは、大きな結びつきの外見を持つような理由からだけでなく、親交や交際によって保たれている理由からもそうであり、その交際があなたの父と私との間で極めて愉快であり、また最高のものであったことをあなたは知っています。
ab his initiis noster in te amor profectus auxit paternam necessitudinem, et eo magis, quod intellexi, ut primum per aetatem iudicium facere potueris quanti quisque tibi faciendus esset, me a te in primis coeptum esse observari, coli, diligi.
これらの端緒から出発した私のあなたに対する愛は、父祖以来の絆を増大させました。 そして、あなたが年齢的に、誰をどの程度重んじるべきか判断できるようになった途端、私があなたによって真っ先に敬意を払われ、重んじられ、愛され始めたことを私が理解したからこそ、なお一層そうなのです。
accedebat non mediocre vinculum cum studio.
さらに、少なからぬ絆が加わっていました。
rum, quod ipsum est per se grave, tum eorum studiorum earumque artium, quae per se ipsae eos qui voluntate eadem sunt etiam familiaritate devinciunt.
一つには共通の学問の絆(それ自体で重みのあるものですが)、もう一つには、それ自体で、同じ志を持つ人々を親交によっても結びつけるような、それらの学問や技術の絆です。
§13.29.2exspectare te arbitror haec tam longe repetita principia quo spectent.
あなたは、このように過去から遡って語られた前置きがどこを目指しているのかと待っていることと思います。
id primum ergo habeto, non sine magna iustaque causa hanc a me commemorationem esse factam.
ですから、まず次のことを心得ておいてください。 私がこのように回想したのは、大きくて正当な理由がないわけではないということを。
C. Ateio Capitone utor familiarissime.
私はガイウス・アテイウス・カピトーと極めて親しく付き合っています。
notae tibi sunt varietates meorum temporum.
私の境遇の変転はあなたもご存じの通りです。
in omni genere et honorum et laborum meorum et animus et opera et auctoritas et gratia, etiam res familiaris C. Capitonis praesto fuit et paruit et temporibus et fortunae meae.
私の名誉と苦難のあらゆる種類において、G・カピトーの心、尽力、権威、影響力、さらには財産までもが手元にあり、私の境遇と運命に随順してくれました。
§13.29.3huius propinquus fuit T. Antistius.
彼の親戚にティトゥス・アンティスティウスがいました。
qui cum sorte quaestor Macedoniam obtineret neque ei successum esset, Pompeius in eam provinciam cum exercitu venit.
彼は抽選によって財務官としてマケドニアを管轄しており、彼に交代がなされなかったところへ、ポンペイウスがその属州に軍隊を率いてやって来ました。
facere Antistius nihil potuit;
アンティスティウスはどうすることもできませんでした。
nam si potuisset, nihil ei fuisset antiquius quam ad Capitonem, quem ut parentem diligebat, reverti, praesertim cum sciret quanti is Caesarem faceret semperque fecisset.
なぜなら、もし可能であったなら、自分が親のように愛していたカピトーのもとに戻ること以上に優先すべきことは彼にはなかったでしょうから。 とりわけ、カピトーがカエサルをどれほど重んじており、また常に重んじてきたかを知っていたのですから。
sed oppressus tantum attigit negoti quantum recusare non potuit.
しかし、彼は圧倒され、拒否することのできなかった分だけの職務にしか手を触れませんでした。
§13.29.4Cum signaretur argentum Apolloniae, non possum dicere eum praefuisse neque possum negare adfuisse, sed non plus duobus aut tribus mensibus.
アポッローニアで銀貨が鋳造されていたとき、私は彼がそれを監督していたと言うことはできませんし、彼がそこに立ち会っていたことを否定することもできません。 しかし、それは2ヶ月か3ヶ月以下のことでした。
deinde afuit a castris; fugit omne negotium.
その後、彼は陣営から離れ、すべての職務から逃れました。
hoc mihi ut testi velim credas;
このことを、証人としての私を信じていただきたい。
meam enim ille maestitiam in illo bello videbat, mecum omnia communicabat.
なぜなら、彼はあの戦争における私の悲しみを見ており、私とすべてを打ち明け合っていたからです。
itaque abdidit se in intimam Macedoniam, quo potuit longissime a castris, non modo ut non praeesset ulli negotio sed etiam ut ne interesset quidem.
それゆえ彼はマケドニアの奥地に身を隠しました、陣営からできるだけ遠く離れた場所に。 いかなる職務も指揮しないためだけでなく、関与さえもしないために。
is post proelium se ad hominem necessarium, A. Plautium, in Bithyniam contulit.
彼は戦いの後、親しい人物であるアウルス・プラウティウスを頼ってビテュニアに赴きました。
ibi eum Caesar cum vidisset, nihil aspere, nihil acerbe dixit, Romam iussit venire.
そこでカエサルが彼に会ったとき、厳しくも辛辣にも何も言わず、ローマに来るように命じました。
ille in morbum continuo incidit, ex quo non convaluit.
彼は直後に病に倒れ、そこから回復しませんでした。
aeger Corcyram venit ibi est mortuus.
病身でコルキュラに到着し、そこで亡くなりました。
testamento, quod Romae Paulo et Marcello consulibus fecerat, heres ex parte dimidia et tertia est Capito;
ローマでパウッルスとマルケッルスが執政官であった年に作成した遺言書によって、カピトーが2分の1と3分の1の相続人となっています。
in sextante sunt ii quorum pars sine ulla cuiusquam querela publica potest esse ea est ad HS X_X_X_.
残りの6分の1には、誰の不満も招くことなく公有化されうる人々が指定されています。 その額は300万セステルティウスに達します。
sed de hoc Caesar viderit.
しかし、これについてはカエサルが判断することでしょう。
§13.29.5te, mi Plance, pro paterna necessitudine, pro nostro amore, pro studiis et omni cursu nostro totius vitae simillimo rogo et a te ita peto, ut maiore cura, maiore studio nullam possim, ut hanc rem suscipias, meam putes esse, enitare, contendas, efficias ut mea commendatione, tuo studio, Caesaris beneficio hereditatem propinqui sui C. Capito obtineat.
私のプランクスよ、父祖以来の絆、私たちの愛、そして私たちの学問や全生涯の極めて似通った歩みに免じて、あなたに請います。 そして、これ以上の気遣いや熱意をもっては他のいかなることも請うことができないほどに、あなたに次のように求めます。 すなわち、あなたがこの件を引き受け、これを私の事柄と考え、努力し、奮闘し、そして、私の推薦、あなたの熱意、そしてカエサルの恩恵によって、G・カピトーがその親戚の遺産を手に入れることができるように実現してくださることを。
omnia quae potui in hac summa tua gratia ac potentia a te impetrare, si petissem, ultro te ad me detulisse putabo, si hanc rem impetravero.
もし私がこの件を勝ち取ることができたなら、あなたのこの最高の好意と権力において、私が求めたとすればあなたから得られたはずのすべてのものを、あなたが自発的に私に差し出してくれたのだと私はみなすでしょう。
§13.29.6illud fore tibi adiumento spero, cuius ipse Caesar optimus esse iudex potest: semper Caesarem Capito coluit et dilexit.
次のことがあなたの助けになることを望みます(その最良の判断者はカエサル自身であり得ますが)。 カピトーは常にカエサルを敬い、愛してきました。
sed ipse huius rei testis est;
しかし、彼自身がこのことの証人です。
novi hominis memoriam.
私はあの男の記憶力を知っています。
itaque nihil te doceo;
それゆえ、私はあなたに何も説明しません。
tantum tibi sumito pro Capitone apud Caesarem quantum ipsum meminisse senties.
あなたはただ、カエサル自身が覚えているとあなたが感じるだけの分を、カエサルの前でカピトーのために主張してください。
§13.29.7ego, quod in me ipso experiri potui, ad te deferam;
私は、私自身において経験することができたことをあなたに伝えましょう。
in eo quantum sit ponderis tu videbis.
その中にどれほどの重みがあるかは、あなたが判断してください。
quam partem in re p. causamque defenderim, per quos homines ordinesque steterim quibusque munitus fuerim non ignoras.
私が国家においてどの党派と大義を擁護したか、どのような人々や階級を通じて立ち、また誰によって守られていたかを、あなたは知らぬわけではありません。
hoc mihi velim credas, si quid fecerim hoc ipso in bello minus ex Caesaris voluntate (quod intellexi scire ipsum Caesarem me invitissimum fecisse), id fecisse aliorum consilio, hortatu, auctoritate;
私がこの戦争において、カエサルの意にあまり沿わないことを何かしたとすれば(そのこと自体、私自身が極めて不本意ながら行ったのだとカエサル自身が知っていると私は理解していますが)、それは他の人々の勧め、奨励、権威によって行ったのだということを、私を信じていただきたい。
quod fuerim moderatior temperatiorque quam in ea parte. quisquam, id me fecisse maxime auctoritate Capitonis;
そして、私がその党派の誰よりも控えめで温和であったのは、主にカピトーの権威によってそうしたのだということを。
cuius similis si reliquos necessarios habuissem, rei p. fortasse non nihil, mihi certe plurimum profuissem.
もし彼に似た他の親しい人々を私が持っていたなら、国家にとってもおそらく少なからず、私自身にとっては確実に極めて有益であったでしょうに。
§13.29.8hanc rem, mi Plance, si effeceris, meam de tua erga me benevolentia spem confirmaveris, ipsum Capitonem, gratissimum, officiosissimum, optimum virum, ad tuam necessitudinem tuo summo beneficio adiunxeris.
私のプランクスよ、もしあなたがこの件を実現してくれたなら、私に対するあなたの好意についての私の期待を確固たるものにすることになり、極めて感謝に満ち、義務を重んじる、最も優れた人物であるカピトー自身を、あなたの最高の恩恵によって、あなたの親密な関係に結びつけることになるでしょう。

語釈・文法注

  1. §13.29.1quam scis mihi iucundissimam cum patre tuo et summam fuisse — 関係代名詞 quam の先行詞は、直前の女性単数名詞 familiaritate と consuetudine のうち、特に consuetudine(あるいはこの二語が表す緊密な交際の概念全体)である。
  2. §13.29.1cum studiorum ... tum eorum studiorum — cum... tum... は「〜もあればまた〜もある」という相関関係を表す副詞的用法。前置詞 cum と混同してはならない。studiorum は vinculum(絆)に係る属格である。
  3. §13.29.3neque ei successum esset — 自動詞 succedo(後任となる)の非人称受動態。与格 ei は「彼に」を指し、「彼に交代がなされなかった(後任が送られなかった)」という意味になる。
  4. §13.29.4non plus duobus aut tribus mensibus — 比較級 plus に伴う比較の奪格(duobus aut tribus mensibus)であり、「2、3ヶ月より多くなく」すなわち「せいぜい2、3ヶ月」を意味する。
  5. §13.29.4in sextante sunt ii quorum pars sine ulla cuiusquam querela publica potest esse — sextans(12分の2、すなわち6分の1)は遺産全体の分け前を指す。ローマの遺産相続では、全体を as(12オンス)とし、分数を12分比で表す。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §13.29.1-13.29.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:13.29.1-13.29.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。