Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §12.30.1-12.30.6

多忙の釈明と軍費などの諸問題への回答

299 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはコルニフィキウスからの手紙の督促に対し、自らの極度の多忙を釈明しつつ、カイリップスを介して彼の好意を確認した喜びを語る。また、軍事費の不足、ルッケイウスの出廷問題、パンサの死による影響、および現地副官らの処遇について回答している。

§12.30.1itane? praeter litigatores nemo ad te meas litteras? multae istae quidem;
本当ですか。 訴訟当事者たちのほかには、誰もあなたへ私からの手紙を届けていないと? なるほどそれらは数多い。
tu enim perfecisti ut nemo sine litteris meis tibi se commendatum putaret;
というのも、あなた自身が、誰も私の手紙なしにはあなたに推薦されたとは思わないようにさせたのだから。
sed quis umquam tuorum mihi dixit esse cui darem, quin dederim? aut quid mi iucundius quam, cum coram tecum loqui non possim, aut scribere ad te aut tuas legere litteras? illud magis mihi solet esse molestum, tantis me impediri occupationibus, ut ad te scribendi meo arbitratu facultas nulla detur.
しかし、あなたの身内の者で、私が手紙を託すべき者がいると私に告げたのに、私が手紙を渡さなかったことなど一度でもあったでしょうか。 あるいは、直接会ってあなたと話すことができないときに、あなたに手紙を書くこと、あるいはあなたの手紙を読むこと以上に私にとって喜ばしいことが何かあるでしょうか。 私にとってむしろいつもうっとうしいのは、あまりに多くの仕事に邪魔されて、自分の思い通りにあなたに書く機会が全く与えられないことです。
non enim te epistulis sed voluminibus lacesserem;
そうでなければ、私は手紙ではなく巻物であなたに挑むでしょう。
quibus quidem me a te provocari oportebat.
実際、あなたが私にそうした挑戦をしてくるべきなのだが。
quamvis enim occupatus sis,' oti tamen plus habes;
というのも、いくらあなたが多忙であろうとも、あなたは私より余暇が多いのだから。
aut, si ne tu quidem vacas, noli impudens esse nec mihi molestiam exhibere et a me litteras crebriores, cum tu mihi raro mittas, flagitare.
あるいは、もしあなた自身も暇がないというなら、ずうずうしく私を困らせたり、自分はたまにしか送ってこないのに私により頻繁な手紙を要求したりするのはやめなさい。
§12.30.2nam cum antea distinebar maximis occupationibus, propterea quod omnibus curis rem p. mihi tuendam putabam, tum hoc tempore multo distineor vehementius.
というのも、以前にも、私はあらゆる配慮をもって共和国を私が守るべきだと考えていたために、極めて大きな仕事に追われていましたが、今回のこの時期には、はるかに激しく追われているからです。
ut enim gravius aegrotant ii qui, cum levati morbo videntur, in eum de integro inciderunt, sic vehementius nos laboramus, qui profligato bello ac paene sublato renovatum bellum gerere conamur.
病から回復したかのように見えたのに、再びその病に逆戻りした人々がより重く病むように、戦争が片付きほぼ終結したというのに、再開された戦争を行おうと努めている私たちは、より激しく苦しんでいるのです。
sed haec hactenus. .
しかし、これらについてはここまでとしましょう。
§12.30.3tu tibi, mi Cornifici, fac ut persuadeas non esse me tam imbecillo animo, ne dicam inhumano, ut a te vinci possim aut officiis aut amore.
わがコルニフィキウスよ、私は義務においても愛においてもあなたに負けるほど、私の精神がそれほど弱い――不親切とは言わないまでも――ではないと、あなた自身に納得してもらうよう取り計らってください。
non dubitabam equidem, verum tamen multo mihi notiorem amorem tuum effecit Chaerippus.
私自身は確かに疑っていませんでしたが、しかしカイリップスがあなたの愛を私にとってはるかによく知られたものにしました。
O hominem semper illum quidem mihi aptum, nunc vero etiam suavem! vultus me hercule tuos mihi expressit omnis, non solum animum ac verba pertulit.
おお、あの男はいつも私に合っていましたが、今や本当に愛らしくもあります! ヘラクレスにかけて、彼は単にあなたの心や言葉を伝えただけでなく、あなたのあらゆる表情を私に再現してくれたのです。
itaque noli vereri ne tibi suscensuerim, quod eodem exemplo ad me quo ad ceteros.
したがって、あなたが他の人々に対するのと同じ手紙を私に送ったからといって、私が腹を立てているのではないかと心配することはありません。
requisivi equidem proprias ad me unum litteras, sed neque vehementer et amanter.
確かに私は私だけに向けられた固有の手紙を求めましたが、激しくではなく、愛を込めて求めたのです。
§12.30.4de sumptu, quem te in rem militarem facere et fecisse dicis, nihil sane possum tibi opitulari, propterea quod et orbus senatus consulibus amissis et incredibiles angustiae pecuniae publicae;
あなたが軍事目的で支出しており、また支出したと言うその費用については、執政官たちを失って元老院は孤児のようであり、公金は信じられないほどの窮乏にあるため、私はあなたを全く助けることができません。
quae conquiritur undique, ut optime meritis militibus promissa solvantur;
最も功績のあった兵士たちに約束されたものが支払われるよう、公金は至る所からかき集められているのです。
quod quidem fieri sine tributo posse non arbitror.
実際、これは戦時税なしには行われ得ないと私は考えています。
§12.30.5de Attio Dionysio nihil puto esse, quoniam mihi nihil dixit Tratorius.
アッティウス・ディオニュシオスについては、トラトリウスが私に何も言ってこなかったので、何もないと私は思います。
de P. Lucceio nihil tibi concedo, quo studiosior tu sis quam ego sum;
P. ルッケイウスについては、あなたが私よりも熱心であるということはいささかも認めません。
est enim nobis necessarius.
彼は私たちにとって親しい友人だからです。
sed a magistris cum contenderem de praeterendo die, probarunt mihi sese quo minus id facerent et compromisso et iure iurando impediri.
しかし、私が期日を延期することについて組合員たちと交渉したとき、彼らは自分たちがそれを行うことを、仲裁合意と宣誓の両方によって妨げられていることを私に証明しました。
qua re veniendum arbitror Lucceio;
それゆえ、ルッケイウスは来るべきであると私は考えます。
quamquam, si meis litteris obtemperavit, cum tu haec leges illum Romae esse oportebit.
もっとも、もし彼が私の手紙に従ったならば、あなたがこれを読んでいるときには、彼はローマにいるはずですが。
§12.30.6ceteris de rebus maximeque de pecunia, cum Pansae mortem ignorares, scripsisti quae per nos ab eo consequi te posse arbitrarere.
その他の事柄について、とりわけ金銭について、あなたはパンサの死を知らなかったため、私が彼からあなたのために得ることができるとあなたが考えた事柄を書き送ってきました。
quae te non fefellissent, si viveret;
もし彼が生きていたなら、それらのことはあなたを裏切らなかったでしょう。
nam te diligebat;
彼はあなたを愛していたからです。
post mortem autem eius quid fieri posset non videbamus.
しかし彼の死後、何がなされ得るか、私たちは見通せません。
de Venuleio, Latino, Horatio valde laudo;
ウェヌレイウス、ラティヌス、ホラティウスについては、私は大いに称賛します。
illud non nimium probo, quod scribis, quo illi animo aequiore ferrent, te tuis etiam legatis lictores ademisse (honore enim cum ignominia dignis non erant comparandi), eosque, ex s.
だが、あなたが、彼らがより穏やかな心で受け入れるようにと、あなた自身の使節たちからも護衛兵を取り上げた、と書いていることについては、私はあまり賛成しません(というのも、名誉に値する者たちを、不名誉に値する者たちと比較すべきではなかったからです)。
c. si non decedunt, cogendos ut decedant existimo.
そして、もし彼らが元老院決議に従って退去しないならば、退去するように強制されるべきであると私は考えます。
haec fere ad eas litteras, quas eodem exemplo is binas accepi;
同じ手紙を二通受け取ったあの手紙に対しては、ほぼこのようなところです。
de reliquo velim tibi persuadeas non esse mihi meam dignitatem tua cariorem.
残りのことについては、私にとって私自身の尊厳が、あなたの尊厳よりも大切ということはないと、あなた自身に納得してもらいたいのです。

語釈・文法注

  1. 12.30.1nemo ad te meas litteras — 対格名詞句 meas litteras に対する動詞(deportat や perfert など)の省略。親しい間柄の書簡体における口語的かつ緊迫感のある表現。
  2. 12.30.1quin dederim — 「〜しないことはない」を意味する quin 節。否定を伴う修辞疑問文 quis umquam tuorum mihi dixit...(あなたの身内の誰が言っただろうか、いや誰も言わなかった)の後に続き、結果や付帯状況を表す。
  3. 12.30.3imbecillo animo — 性質の奪格。続く ut a te vinci possim...(あなたに負けるほどに)という結果の ut 節を導く tam と相関関係にある。
  4. 12.30.5quo minus id facerent — 妨げや阻止を意味する動詞 impediri に伴う quo minus 節(〜することを妨げられる)。id は直前の de praeterendo die(期日を延期すること)を指す。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §12.30.1-12.30.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:12.30.1-12.30.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。