Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §12.25.1-12.25.4

元老院での弁護の報告と国難への協力要請

294 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロがコルニフィキウスからの手紙を受け取り、元老院で彼の名誉を守るために弁護したことや、アントニウス派への対抗策、そしてオクタウィアヌスの台頭に触れつつ、国家を揺るがす危機の中でコルニフィキウスに対して共に国難に立ち向かうよう鼓舞する。

§12.25.1Liberalibus litteras accepi tuas quas mihi Cornificius altero vicesimo die, ut dicebat, reddidit.
リベラリア祭の日に、私は君の手紙を受け取った。 それをコルニフィキウスが、彼の言うところでは二十一日目に、私に届けてくれた。
eo die non fuit senatus neque postero.
その日も、その翌日も元老院は開かれなかった。
Quinquatribus frequenti senatu causam tuam egi non invita Minerva;
クインクアトルス祭の日に、議員が多数出席した元老院において、私はミネルウァの意に反することなく君の件を弁護した。
etenim eo ipso die senatus decrevit ut Minerva nostra, custos urbis, quam turbo deiecerat, restitueretur.
というのも、まさにその日に、旋風によって倒されていた我が都市の守護神であるミネルウァを再建することが、元老院によって決議されたからである。
Pansa tuas litteras recitavit.
パンサが君の手紙を朗読した。
Magna senatus approbatio consecuta est cum summo gaudio et offensione Minotauri, id est Calvisi et Tauri;
非常に大きな元老院の賛同が続き、それはこの上ない喜びを伴うものであり、ミノタウロス、すなわちカルウィシウスとタウルスの不快を伴うものであった。
factum de te s. c. honorificum.
君に関する名誉ある元老院決議がなされた。
postulabatur ut etiam illi notarentur; sed Pansa clementior.
彼らもまた譴責されるべきだと要求されたが、パンサはより寛大であった。
§12.25.2ego, mi Cornifici, quo die primum in spem libertatis ingressus sum et cunctantibus ceteris a. d. xiii K. Ian. fundamenta ieci rei p. eo ipso die providi multum atque habui rationem dignitatis tuae;
私のコルニフィキウスよ、私が初めて自由への希望に足を踏み入れ、他の者たちが躊躇する中で、十二月二十日に国家の基礎を築いたまさにその日に、私は君の尊厳について大いに配慮し、それを考慮に入れた。
mihi enim est adsensus senatus de obtinendis provinciis.
というのも、属州の保持に関して、元老院が私の意見に同意したからである。
nec vero postea destiti labefactare eum qui summa cum tua iniuria contumeliaque rei p. provinciam absens obtinebat.
そして実際、君に対する多大な不義と国家への侮辱をもって、不在でありながら属州を保持していた者を弱体化させることを、私はその後もやめなかった。
itaque crebras vel potius cotidianas compellationes meas non tulit seque in urbem recepit invitus neque solum spe sed certa re iam et possessione deturbatus est meo iustissimo honestissimoque convicio.
したがって、彼は私の度重なる、というよりむしろ毎日の非難に耐えかね、不本意ながらローマ市へと退却した。 そして、私の極めて正当で名誉ある糾弾によって、単に希望だけでなく、確実な事実および占有からもすでに追い落とされたのである。
te tuam dignitatem summa tua virtute tenuisse provinciaeque honoribus amplissimis adfectum vehementer gaudeo.
君が自らの類いまれなる徳によって自らの尊厳を保持し、属州の極めて名誉ある恩恵に浴したことを、私は激しく喜んでいる。
§12.25.3quod te mihi de Sempronio purgas, accipio excusationem;
センプローニウスの件で君が私に身の潔白を釈明していることについて、私はその言い訳を受け入れよう。
fuit enim illud quoddam caecum tempus servitutis.
というのも、あの時期はある種の、隷属の盲目的な時代であったからだ。
ego tuorum consiliorum auctor dignitatisque fautor iratus temporibus in Graeciam desperata libertate rapiebar, cum me etesiae quasi boni cives relinquentem rem p.
君の計画の助言者であり、尊厳の支持者である私は、時代に憤り、自由を絶望して、ギリシアへと連れ去られようとしていた。
prosequi noluerunt austerque adversus maximo flatu me ad tribulis tuos Regium rettulit, atque inde ventis remis in patriam omni festinatione properavi postridieque in summa reliquorum servitute liber unus fui.
そのとき、エテシア風が、あたかも善良な市民であるかのように、国家を去ろうとする私に追随することを拒み、南風が最大の突風を伴って逆風となり、私を君の部族の地であるレギウムへと連れ戻した。 そしてそこから、風と櫂を頼りに、あらゆる急ぎ足で祖国へと急行し、その翌日、他の人々が極限の隷属状態にある中で、ただ一人の自由人となった。
§12.25.4sic sum in Antonium invectus ut ille non ferret omnemque suum vinulentum furorem in me unum effunderet meque tum elicere vellet ad caedis causam tum temptaret insidiis.
私はアントニウスを激しく非難したので、彼はそれに耐えられず、自らの泥酔した狂気のすべてを私一人に注ぎ込み、時には私を殺害の口実に誘い出そうとし、時には陰謀によって陥れようとした。
quem ego ructantem et nauseantem conieci in Caesaris Octaviani plagas.
ゲップをし、吐き気を催している彼を、私はオクタウィアヌス・カエサルの網へと追い込んだ。
puer enim egregius praesidium sibi primum et nobis, deinde summae rei p. comparavit.
というのも、あの並外れた少年が、まず自分自身と私たちのために、次いで国家の最高利益のために、防衛の備えを整えたからである。
qui nisi fuisset, Antoni reditus a Brundisio pestis patriae fuisset.
もし彼がいなかったなら、アントニウスのブルンディシウムからの帰還は、祖国にとっての破滅となっていただろう。
quae deinceps acta sint scire te arbitror.
その後どのようなことが行われたかは、君も知っていると思う。
sed redeamus illuc unde devertimus.
しかし、私たちが脇道にそれる前にいた話題に戻ろう。
accipio excusationem tuam de Sempronio;
センプローニウスに関する君の言い訳を受け入れよう。
neque enim statuti quid in tanta perturbatione habere potuisti.
というのも、あのような大混乱の中で、君は何ら確立された方針を持ち得なかったからである。
" nunc hic dies aliam vitam defert, alios mores postulat, " ut ait Terentius. quam ob rem, mi Quinte, conscende nobiscum et quidem ad puppim.
"nunc hic dies aliam vitam defert, alios mores postulat, "ut ait Terentius. それゆえ、私のクイントゥスよ、私たちとともに船に乗り、しかも船尾へと登りなさい。
una navis est iam bonorum omnium, quam quidem nos damus operam ut rectam teneamus, utinam prospero cursu! sed, quicumque venti erunt, ars nostra certe non aberit.
今や、すべての善き人々にとって船はただ一隻であり、私たちはそれをまっすぐに保つよう骨折っている。 願わくは、順調な航海でありますように! しかし、どのような風が吹こうとも、私たちの技術が欠けることは決してない。
quid enim prae stare aliud virtus potest? tu fac ut magno animo sis et excelso cogitesque omnem dignitatem tuam cum re p. coniunctam esse debere.
実際、徳がそれ以外に何を保証できるだろうか。 君は、大いなる高潔な精神を保ち、君のすべての尊厳は国家と結びついていなければならないということを銘記するようにしなさい。

語釈・文法注

  1. §12.25.1altero vicesimo die — 「21日目」の意。ラテン語の序数表現において、20(vicesimus)に「もう一方の、第二の」(alter)を加えることで「21番目」を意味する(20から数えて2つ目の意ではなく、20に1を加える表記法)。
  2. §12.25.1non invita Minerva — 独立奪格構文。「ミネルウァが反対しない状態で」、すなわち「知恵や才能に恵まれて、首尾よく」という慣用的な表現。
  3. §12.25.2a. d. xiii K. Ian. — `ante diem tertium decimum Kalendas Ianuarias` の略。1月1日(Kalendae Ianuariae)から数えて(両端を入れて)13日前、すなわち前年12月20日を指す。
  4. §12.25.2te tuam dignitatem summa tua virtute tenuisse provinciaeque honoribus amplissimis adfectum vehementer gaudeo — 感情を表す動詞 `gaudeo` が、対格 `te` と不定詞 `tenuisse` および分詞 `adfectum (esse)` からなる対格不定詞節を目的語(喜びの原因を示す)として取っている構文。
  5. §12.25.4statuti quid — 疑問代名詞 `quid`(ここでは不定代名詞として「何か」)に過去分詞の属格 `statuti` がかかる分割属格。「決定された(確立された)何か、方針」の意。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §12.25.1-12.25.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:12.25.1-12.25.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。