Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §10.8.1-10.8.7

プランクスの立場表明の遅れの弁明と軍事態勢の報告

207 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

プランクスは、国家への意志表明が遅れたことについて、実質的な戦力を整えるための準備期間が必要であったからだと釈明し、現在は五つの軍団や属州を含めた万全の態勢を整え、共和国のために戦う覚悟ができていることを宣言する。

§10.8.1si cui forte videor diutius et hominum exspectationem et spem rei p. de mea voluntate tenuisse suspensam, huic prius excusandum me esse arbitror quam de insequenti officio quicquam ulli pollicendum;
もし私が、自分自身の意志に関して、人々の期待と国家の希望をいささか長く宙づりに保ち続けてきたと、誰かに不意に思われているとするならば、私はその人に対して、以後の義務について誰かに何かを約束する前に、まずは自分自身が釈明をすべきであると考える。
non enim praeteritam culpam: videri volo redemisse, sed optimae mentis cogitata iam pridem maturo tempore enuntiare.
というのも、私は過去の過ちを埋め合わせたように見られたいのではなく、ずっと以前から抱いていた最善の志を、満を持した好機に表明したいからである。
§10.8.2non me praeteribat in tanta sollicitudine hominum et tam perturbato statu civitatis fructuosissimam esse professionem bonae voluntatis, magnosque honores ex ea re;
人々のこのような多大な不安と、国家のこのように混乱した状況において、善意の公言が極めて実り多いものであり、それによって多くの者が多大な名誉を獲得したのを私は見ていたが、それは私にとって見過ごされてはいなかった。
compluris consecutos videbam; sed cum in eum casum me fortuna demisisset, ut aut celeriter pollicendo magna mihi ipse ad proficiendum impedimenta opponerem aut, si in eo mihi temperavissem, maiores occasiones ad opitulandum haberem, expeditius iter communis salutis quam meae laudis esse volui.
しかし、運命が私を以下のような状況に置いたため、すなわち、早急に約束することによって自ら進展のための多大な障害を立ちはだかせるか、あるいはその点で自制したならば支援するためのより大きな機会を得るか、という状況であったがゆえに、私は自分自身の私的な名声よりも、共同の安全へのより障害の少ない道を選ぶことを望んだのである。
nam quis in ea fortuna quae mea est, et ab ea vita quam in me cognitam hominibus arbitror et cum ea spe quam in manibus habeo, aut sordidum quicquam pati aut perniciosum concupiscere potest?
というのも、私のような境遇にあり、人々に知られていると信じるような生涯を送り、現在手中に収めているような希望を抱いている者のうち、誰が卑劣なことに甘んじたり、あるいは破滅的なことを渇望したりできるだろうか。
§10.8.3sed aliquantum nobis temporis et magni labores et multae impensae opus fuerunt ut, quae rei p. bonisque omnibus polliceremur, exitu praestaremus neque ad auxilium patriae nudi cum bona voluntate sed cum facultatibus accederemus.
しかし、私たちが国家とすべての善き人々に対して約束することを結果において果たし、祖国の援助に、単に善意だけを携えた無力な姿ではなく、実力をもって赴くためには、少なからぬ時間と多大な労力、そして多くの出費が必要であった。
confirmandus erat exercitus nobis magnis saepe praemiis sollicitatus, ut a b re p. potius moderata quam ab uno infinita speraret;
しばしば多大な恩賞によって誘惑されていた軍隊を、一人の者からの無限のものではなく、むしろ国家からの適度なものを期待するように、私たちは引き留めなければならなかった。
confirmandae complures civitates, quae superiore anno largitionibus concessionibusque praemiorum erant obligatae, ut et illa vana putarent et eadem a melioribus auctoribus petenda existimarent;
前年に恩賞の施しや付与によって縛り付けられていた多くの都市を、それらを虚しいものと考え、同じようなものをより優れた推進者に求めるべきだと見なすように、説得しなければならなかった。
eliciendae etiam voluntates reliquorum, qui finitimis provinciis exercitibusque praefuerunt, ut potius cum pluribus societatem defendendae libertatis iniremus quam cum paucioribus funestam orbi terrarum victoriam partiremur.
さらに、隣接する属州や軍隊を率いる他の者たちの意向を引き出し、少数の者たちと世界にとって破滅的な勝利を分かち合うよりも、むしろ多数の者たちとともに自由を守るための同盟を結ぶようにしなければならなかった。
§10.8.4muniendi vero nosmet ipsi fuimus aucto exercitu auxiliisque multiplicatis ut, cum praeferremus sensus aperte, tum etiam invitis quibusdam sciri quid defensuri essemus non esset periculosum.
実際、私自身も軍隊を増強し補助軍を倍増させて自らを防備しなければならなかった。 それは、私たちが自らの意図を公然と表明したときに、何者かが反対しようとも、私たちが何を守ろうとしているのかが知れ渡ることが危険でなくなるためであった。
ita numquam diffitebor multa me, ut ad effectum horum consiliorum pervenirem, et simulasse invitum et dissimulasse cum dolore, quod praematura denuntiatio boni civis imparati quam periculosa esset ex casu conlegae videbam.
したがって、私は、これらの計画を実現するために、本意ではなくも多くのことを偽り、また苦痛を感じつつも本心を隠したことを決して否定しない。 なぜなら、準備が整っていない善き市民が時期尚早に意思表示をすることがいかに危険であるかを、同僚の境遇から見ていたからである。
§10.8.5quo nomine etiam C. Furnio legato, viro forti atque strenuo, plura etiam verbo quam scriptura mandata dedimus, ut et tectius ad vos perferrentur et nos essemus tutiores, quibusque rebus et communem salutem muniri et nos armari conveniret praecepimus.
そういうわけで、私は使節である勇猛で精力的なガイウス・フルニウスに、書面よりも口頭でさらに多くの委託を与えた。 それは、それらがより秘密裏にあなた方のもとに届けられ、かつ私たちがより安全であるためであり、また、いかなる事柄によって共同の安全が守られ、私たちが武装すべきであるかを指示した。
ex quo intellegi potest curam rei p. summae defendendae iam pridem apud nos excubare.
このことから、国家の最高安全を守るための配慮が、ずっと以前から私たちのうちで怠りなく行われていたことが理解できるはずである。
§10.8.6nunc cum deum benignitate ab omni re sumus paratiores, non solum bene sperare de nobis homines sed explorate iudicare volumus.
今や、神々の恵みによって、私たちはあらゆる点でかつてなく準備が整っており、人々が私たちに対して単に良い期待を抱くだけでなく、確実な判断を下すことを望んでいる。
legiones habeo quinque sub signis et sua fide virtuteque rei p.
私は、軍旗のもとに五つの軍団を擁しており、それらは自らの忠誠と勇気によって国家と固く結びつき、私たちの寛大さによって私たちに服従している。
coniunctissimas et nostra liberalitate nobis obsequentis, provinciam omnium civitatium consensu paratissimam et summa contentione ad officia certantem, equitatus auxiliorumque tantas copias quantas hae gentes ad defendendam suam salutem libertatemque conficere possunt;
また、すべての都市の合意によってきわめて準備が整い、自らの義務を果たそうと最大限競い合っている属州を有しており、さらに、これらの部族が自らの安全と自由を守るために編成しうるほどの多大な騎兵と補助軍の軍勢を有している。
ipse ita sum animo paratus, ut vel provinciam tueri vel ire quo res p. vocet vel tradere exercitum, auxilia provinciamque vel omnem impetum belli in me convertere non recusem, si modo meo casu aut confirmare patriae salutem aut periculum possim morari.
私自身も、もし私の身を挺することで祖国の安全を確固たるものにするか、あるいは危険を遅らせることができるならば、属州を守ることも、国家が呼ぶところへ赴くことも、軍隊や補助軍や属州を引き渡すことも、戦争の全衝撃を自分自身に向けることも拒まないほどに、覚悟を決めている。
§10.8.7haec si iam expeditis omnibus rebus tranquilloque statu civitatis polliceor, in damno meae laudis rei p. commodo laetabor;
もし私が、すでにすべての事柄が解決し、国家が平穏な状態にあるときにこれらを約束するならば、私自身の名声の損失においてであっても、国家の利益を喜ぶであろう。
sin ad societatem integerrimorum et maximorum periculorum accedam, consilia mea aequis iudicibus ab obtrectatione invidorum defendenda commendo.
しかし、もし私がきわめて深刻かつ最大の危険に共同で立ち向かうために参入するのであれば、私の計画を、公平な審判者たちによって嫉妬深い者たちの誹謗から擁護されるように委ねる。
mihi quidem ipsi fructus meritorum meorum in rei p. incolumitate satis magnus est paratus;
私自身にとっては、国家の安全の中に、私の功績に対する十分に大きな成果が用意されている。
eos vero, qui meam auctoritatem et multo magis vestram fidem secuti nec ulla spe decipi nec ullo metu terreri potuerunt, ut commendatos vobis habeatis petendum videtur.
しかし、私の権威に、そして何よりもあなた方の忠義に従い、いかなる希望によっても欺かれず、いかなる恐怖によっても脅かされ得なかった人々を、あなた方が推薦された者として遇していただくようにお願いせざるを得ない。

語釈・文法注

  1. 10.8.1huic prius excusandum me esse arbitror quam de insequenti officio quicquam ulli pollicendum — 非人称の動意形容詞(gerundive)を用いた対格不定詞構文。`arbitror` の目的語として `me excusandum esse`(私は私自身を弁明すべきである)と `quicquam [esse] pollicendum`(何かが約束されるべきである)という二つの不定詞句が並列されており、`me` および `quicquam` はそれぞれの動意形容詞(受動意味)の主語(対格)として機能している。`nobis` や `mihi` などの行為者の与格(dative of agent)は文脈上省略されている。
  2. 10.8.2non me praeteribat — `praeterit` は非人称的に「(事柄が人にとって)見過ごされる、気づかれない」という意味で用いられ、対格の `me` を伴う。主語は後続する対格不定詞節 `fructuosissimam esse professionem bonae voluntatis`(善意を公言することがきわめて実り多いこと)である。
  3. 10.8.3confirmandus erat exercitus nobis — `confirmandus erat` は動意形容詞を用いた受動的周辺曲折法。`nobis` はこの動意形容詞に伴う「行為者の与格(dative of agent)」であり、行為の主体(私たちによって)を示す。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §10.8.1-10.8.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.8.1-10.8.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。