Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §10.3.1-10.3.4

プランクスへの賞賛と真の栄光の追求の勧め

202 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロがプランクスに対し、使者フルニウスから彼の数々の美徳や自分への厚意を聞いて大変喜んだことを伝える。そして、長年の家族的な絆を呼び起こしつつ、次期執政官である彼に時勢への盲従を排して国家の再建と真の栄光の獲得に専念するよう促す。

§10.3.1cum ipsum Furnium per se vidi libentissime, tum hoc libentius quod illum audiens te videbar audire;
私がフルニウス自身に直接会えたことは非常に嬉しかったが、とりわけ彼の話を聞いていると君の話を聞いているように思われたので、いっそう嬉しかった。
nam et in re militari virtutem et in administranda provincia iustitiam et in omni genere prudentiam mihi tuam exposuit et praeterea mihi non ignaram in consuetudine et familiaritate suavitatem tuam;
なぜなら、彼は君の軍事における勇気、属州統治における正義、あらゆる事柄における思慮深さを私に示してくれただけでなく、私が日頃の交際や親交を通じてよく知っている君の愛嬌をも示してくれたからである。
adiunxit praeterea summam erga se liberalitatem.
さらに彼は、自身に対する君のこの上ない寛大さを付け加えた。
quae omnia mihi iucunda, hoc extremum etiam gratum fuit.
これらすべてが私にとって愉快なことであったが、この最後の点はとりわけありがたいことであった。
§10.3.2ego, Plance, necessitudinem constitutam habui cum domo vestra ante aliquanto quam tu natus es, amorem autem erga te ab ineunte pueritia tua, confirmata iam aetate familiaritatem cum studio meo tum iudicio tuo constitutam.
プランクスよ、私は君が生まれるいくらか前から、君の家と築かれた絆を持っていた。 そして君に対しては、君の幼少期の始まりから愛を、今や年齢が固まったのちには、私の熱意と君の判断の双方によって築かれた親交を抱いてきた。
his de causis mirabiliter faveo dignitati tuae, quam mihi tecum statuo debere esse communem.
これらの理由から、私は君の尊厳を驚くほど支持しており、その尊厳は私と君において共有されるべきものであると考えている。
omnia summa consecutus es vii%ute duce, comite fortuna eaque es adeptus adulescens multis invidentibus, quos ingenio industriaque fregisti;
君は徳を導き手とし、幸運を伴侶として、すべての最高のものを達成した。 そして若者として、君の才能と勤勉さによって打ち負かした多くの人々が嫉妬する中で、それらを獲得したのである。
nunc me amantissimum tui, nemini concedentem qui tibi vetustate necessitudinis potior possit esse, si audies, omnem tibi reliquae vitae dignitatem ex optimo rei p. statu adquires.
今や、君を最も愛し、関係の古さにおいて君にとってより重要であり得る誰にも席を譲らない私の言うことに、もし君が耳を傾けるなら、君はこれからの人生のすべての尊厳を、国家の最善の状態から獲得することになるだろう。
§10.3.3scis profecto (nihil enim te fugere potuit) fuisse quoddam tempus, cum homines existimarent te nimis servire temporibus, quod ego quoque existimarem, te si ea quae patiebare probare etiam arbitrarer;
人々が、君が状況に過度に従属していると考えていたある時期があったことを、君は確かに知っている(なぜなら、いかなることも君から逃れ得なかったからだ)。 もし君が甘受していたそれらの事柄を承認してさえいると私が思っていたなら、私もそう考えただろう。
sed cum intellegerem quid sentires, prudenter te arbitrabar videre quid posses.
しかし、君がどのように考えているかを私は理解していたので、君は自分に何ができるかを賢明に見極めているのだと私は考えていた。
nunc alia ratio est.
今や事情は異なる。
omnium rerum tuum iudicium est, idque liberum.
すべてのことについて君の判断に委ねられており、しかもそれは自由なものである。
consul es designatus, optima aetate, summa eloquentia, maxima orbitate rei p. virorum talium.
君は指名執政官であり、最適の年齢にあり、最高の雄弁さを備え、そのような優れた人々が国家から最も失われているときにその地位にある。
incumbe, per deos immortalis! in eam curam et cogitationem, quae tibi summam dignitatem et gloriam adferat;
不死なる神々に誓って、君に最大の尊厳と栄光をもたらすような、その配慮と省察に身を捧げよ。
unus autem est, hoc praesertim tempore, per tot annos re p. divexata, rei p. bene gerendae cursus ad gloriam.
とりわけこれほど長年にわたり国家が引き裂かれてきた今の時代において、栄光へと至る唯一の道は、国家を良く治めることなのである。
§10.3.4haec amore magis impulsus scribenda ad te putavi quam quo te arbitrarer monitis et praeceptis egere;
君が忠告や教えを必要としていると私が考えていたからというよりは、むしろ愛に促されて、私はこれらのことを君に書くべきだと考えたのである。
sciebam enim ex iisdem te haec haurire fontibus, ex quibus ipse hauseram.
なぜなら、私が汲み取ったのと同じ泉から、君もこれらを汲み取っていることを私は知っていたからだ。
qua re modum faciam.
それゆえ、私は限度を設けよう。
nunc tantum significandum putavi, ut potius amorem tibi ostenderem meum quam ostentarem prudentiam.
今はただ、私の思慮深さをひけらかすためではなく、むしろ君に私の愛を示すために、このことを伝えるべきだと考えたのである。
interea quae ad dignitatem tuam pertinere arbitrabor studiose diligenterque curabo.
その間、君の尊厳に関わると私が判断する事柄を、熱意と勤勉さをもって配慮するつもりだ。

語釈・文法注

  1. 10.3.1mihi non ignaram in consuetudine et familiaritate suavitatem tuam — `non ignaram`は女性単数対格の形容詞で`suavitatem`(女性名詞)を修飾し、与格の`mihi`は`ignaram`が支配する与格(私にとって未知ではない)である。全体として、前方の動詞`exposuit`のもう一つの目的語として機能している。
  2. 10.3.2constitutam habui ... amorem autem ... familiaritatem ... constitutam — `constitutam habui`は`habeo`+完了分詞の構文で、単なる完了時制よりも、確立された関係を「維持し続けてきた」という状態の継続を強調する。後半の`amorem`および`familiaritatem`もこの`habui`の目的語として並列されている。
  3. 10.3.2virtute duce, comite fortuna — 現在分詞を持たないラテン語における「名詞+名詞」の独立奪格構文。「徳が指導者であり、幸運が伴侶である状態で」を意味する。
  4. 10.3.2nunc me amantissimum tui ... si audies — 文全体の主動詞は末尾の`adquires`で、条件節は`si audies`。その前に置かれた`me`は`audies`(聞き従う)の目的語であり、`amantissimum`や`concedentem`(分詞)を伴う長大な同格表現が挿入されている。
  5. 10.3.3quod ego quoque existimarem, te si ea quae patiebare probare etiam arbitrarer — `quod`は前文の内容(人々が、あなたが状況に過度に従属していると考えたこと)を指す中性代名詞。接続法未完了過去`existimarem`および条件節`si arbitrarer`は、過去の事実に対する反実仮想を表す。`te ... probare`は`arbitrarer`が支配する対格不定詞構文。
  6. 10.3.3maxima orbitate rei p. virorum talium — 独立奪格、あるいは「時・状況」を表す奪格。`orbitas`(喪失・孤立)に属格の`rei p.`(国家の)および`virorum talium`(そのような人々の)が係り、「国家におけるそのような人物の極端な喪失の状況において」となる。
  7. 10.3.4quam quo te arbitrarer monitis et praeceptis egere — `quam quo`+接続法は、比較級`magis`に続いて「〜だからという理由ではなく」という非現実の理由を否定する構文を形成している。通常は単に`non quo`などが用いられるが、ここでは比較の`quam`と結びついている。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §10.3.1-10.3.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.3.1-10.3.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。