Humanitext Reader

西塞罗 · 致友人书信集 §10.3.1-10.3.4

对普兰库斯的赞扬与追求真正荣耀之劝勉

第 202 段,共 413 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗向普兰库斯表达了从使者富尔尼乌斯处得知其美德和慷慨的极大家悦。在回顾两人长久以来的家族纽带的同时,他敦促作为候任执政官的普兰库斯摆脱随波逐流的政治妥协,投身于重建国家以赢得真正的荣耀。

§10.3.1cum ipsum Furnium per se vidi libentissime, tum hoc libentius quod illum audiens te videbar audire; nam et in re militari virtutem et in administranda provincia iustitiam et in omni genere prudentiam mihi tuam exposuit et praeterea mihi non ignaram in consuetudine et familiaritate suavitatem tuam; adiunxit praeterea summam erga se liberalitatem.
我非常高兴能亲自见到富尔尼乌斯本人,而更让我高兴的是,听着他说话,我仿佛在听你说话;因为他向我展示了你在军事上的英勇、在治理行省时的公正以及在各类事务中的明智,此外还有在我们的交往和亲密关系中我绝非不了解的你的温和;此外,他还补充了你对他极大的慷慨。
quae omnia mihi iucunda, hoc extremum etiam gratum fuit.
所有这些都令我愉快,而这最后一点更令我感激。
§10.3.2ego, Plance, necessitudinem constitutam habui cum domo vestra ante aliquanto quam tu natus es, amorem autem erga te ab ineunte pueritia tua, confirmata iam aetate familiaritatem cum studio meo tum iudicio tuo constitutam.
普兰库斯啊,早在你出生之前,我就与你们家族建立起了紧密的联系,而对你,我自你幼年伊始便怀有爱意,在如今你已成年之际,则怀着由我的热忱和你的判断共同建立起来的亲密交谊。
his de causis mirabiliter faveo dignitati tuae, quam mihi tecum statuo debere esse communem.
由于这些原因,我极力支持你的尊严,我认为这尊严应当由你我所共有。
omnia summa consecutus es vii%ute duce, comite fortuna eaque es adeptus adulescens multis invidentibus, quos ingenio industriaque fregisti;
在美德的引导和好运的陪伴下,你实现了一切最崇高的目标,并且在众多心怀嫉妒的人之中——你凭借才华和勤勉击碎了他们的嫉妒——在年轻时便获得了这些成就。
nunc me amantissimum tui, nemini concedentem qui tibi vetustate necessitudinis potior possit esse, si audies, omnem tibi reliquae vitae dignitatem ex optimo rei p. statu adquires.
现在,如果你肯听从我的建议,作为最爱你的人,在交谊的久远上我不让位于任何可能对你更重要的人,你将从国家的最完美状态中获得你余生的一切尊严。
§10.3.3scis profecto (nihil enim te fugere potuit) fuisse quoddam tempus, cum homines existimarent te nimis servire temporibus, quod ego quoque existimarem, te si ea quae patiebare probare etiam arbitrarer; sed cum intellegerem quid sentires, prudenter te arbitrabar videre quid posses.
你无疑知道(因为没有什么事能瞒过你),曾有那么一段时间,人们认为你过于迎合时势,如果我认为你甚至赞同你所隐忍的那些事情,我也会这么认为;但因为我明白你的真实想法,所以我认为你在明智地审视自己能做什么。
nunc alia ratio est.
现在情况不同了。
omnium rerum tuum iudicium est, idque liberum.
所有事情的决定权都在你手中,而且那是自由的决定。
consul es designatus, optima aetate, summa eloquentia, maxima orbitate rei p. virorum talium.
你是候任执政官,正值盛年,极具雄辩,而国家此时正极度缺乏这样的人才。
incumbe, per deos immortalis! in eam curam et cogitationem, quae tibi summam dignitatem et gloriam adferat;
奉不死的神明之名! 投身于那能为你带来崇高尊严与荣耀的关怀与思考中去吧。
unus autem est, hoc praesertim tempore, per tot annos re p. divexata, rei p. bene gerendae cursus ad gloriam.
此外,特别是在国家被蹂躏多年的当下,通往荣耀的唯一途径就是治理好国家。
§10.3.4haec amore magis impulsus scribenda ad te putavi quam quo te arbitrarer monitis et praeceptis egere; sciebam enim ex iisdem te haec haurire fontibus, ex quibus ipse hauseram.
我之所以认为应该写信给你这些,更多是出于爱意的驱使,而不是因为我认为你需要忠告和指引;因为我知道,你是从我亲自汲取过的同一泉源中汲取这些道理的。
qua re modum faciam.
因此,我将适可而止。
nunc tantum significandum putavi, ut potius amorem tibi ostenderem meum quam ostentarem prudentiam.
现在,我只是认为应当传达这些,以便向你展示我的爱意,而不是炫耀我的明智。
interea quae ad dignitatem tuam pertinere arbitrabor studiose diligenterque curabo.
同时,对于那些我认为关系到你尊严的事物,我将热切而勤勉地予以关切。

词汇与语法注释

  1. 10.3.1mihi non ignaram in consuetudine et familiaritate suavitatem tuam — `non ignaram`是阴性单数宾格形容词,修饰`suavitatem`(阴性名词),与格的`mihi`由`ignaram`支配(“对我而言并非不了解”)。整句作为前文动词`exposuit`的又一个宾语。
  2. 10.3.2constitutam habui ... amorem autem ... familiaritatem ... constitutam — `constitutam habui`是`habeo`加上完成分词的结构,比单纯的完成时态更强调确立关系的“持续保持”状态。随后的`amorem`和`familiaritatem`也作为这个`habui`的宾语而并列。
  3. 10.3.2virtute duce, comite fortuna — 这是“名词+名词”型的夺格独立结构(由于拉丁语中缺乏现在分词“是”)。意为“在美德为向导、好运为伴侣的情况下”。
  4. 10.3.2nunc me amantissimum tui ... si audies — 整句的主动词是句末的`adquires`,条件从句为`si audies`。置于其前的`me`是`audies`的宾语,并伴有由`amantissimum`和分词`concedentem`构成的长篇同位语修饰。
  5. 10.3.3quod ego quoque existimarem, te si ea quae patiebare probare etiam arbitrarer — `quod`是指代前句内容(人们认为你过于迎合时势)的中性代名词。虚拟式未完成过去时`existimarem`和条件从句中的`arbitrarer`表示对过去事实的虚拟语气,`te ... probare`是`arbitrarer`所支配的宾格不定式结构。
  6. 10.3.3maxima orbitate rei p. virorum talium — 夺格独立结构,或表示境况的夺格。属格`rei p.`(国家的)和`virorum talium`(此类人的)修饰`orbitas`(丧失、匮乏),意为“在国家极度缺乏此类优秀人才的情况下”。
  7. 10.3.4quam quo te arbitrarer monitis et praeceptis egere — `quam quo`接虚拟式,跟在比较级`magis`之后,构成否定非现实原因的句式(通常用`non quo`表示),意为“并不是因为……”。

引用这一段

西塞罗, 致友人书信集 §10.3.1-10.3.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.3.1-10.3.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。