Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §10.23.1-10.23.7

プランクスの軍勢撤退と援軍派遣の要請

223 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

プランクスは、レピドゥスの裏切りを見抜きつつも、自らの軍勢を安全に退却させ、同僚のデキムス・ブルトゥスとの合流を図っている状況を説明し、キケロに対して速やかな軍事的支援を要請している。

§10.23.1numquam me hercules, mi Cicero, me paenitebit maxima pericula pro patria subire, dum, si quid acciderit mihi a reprehensione temeritatis absim.
誓って、私のキケロよ、祖国のために最大の危険を冒すことを私が後悔することは決してありません。 万一私に何かあろうとも、無謀であったという非難を免れてさえいれば。
confiterer imprudentia me lapsum, si umquam Lepido ex animo credidissem;
もし私がかつてレピドゥスを心から信用していたなら、自分の軽率さによって誤ちを犯したと白状したことでしょう。
credulitas enim error est magis quam culpa, et quidem in optimi cuiusque mentem facillime inrepit;
信じやすさというものは、罪というよりは過失であり、実際、最も優れた人々の心に極めて容易に入り込むものですから。
sed ego non hoc vitio paene sum deceptus, Lepidum enim pulchre noram.
しかし、私はこの欠点によって危うく騙されかけたわけではありません。 レピドゥスのことは実によく知っていたからです。
quid ergo est? pudor me, qui in bello maxime est periculosus, hunc casum coegit subire;
では、どうしてこうなったのでしょう。 戦争において最も危険なものである「恥辱への恐れ」が、私にこの危険を冒すことを強いたのです。
nam si uno loco essem, verebar ne cui obtrectatorum viderer et nimium pertinaciter Lepido offensus et mea patientia etiam alere bellum.
というのも、もし私が一箇所に留まっていたなら、非難者たちの誰の目にも、私がレピドゥスに対して過度に執拗に敵意を抱いているように、また私の傍観によって戦争を助長しているようにさえ映るのではないかと恐れたからです。
§10.23.2itaque copias prope in conspectum Lepidi Antonique adduxi quadragintaque millium passuum spatio relicto consedi eo consilio ut vel celeriter accedere vel salutariter recipere me possem.
そこで私は、軍勢をレピドゥスとアントニウスのほぼ視界に入る位置まで進め、彼らから四十マイルの間隔を残して、迅速に進撃することも、あるいは安全に撤退することもできるようにという意図のもとに陣を張りました。
adiunxi haec in loco eligendo, flumen oppositum ut haberem, in quo mora transitus esset, Vocontii sub manu ut essent, per quorum loca fideliter mihi pateret iter.
陣地を選ぶに際しては、前方に川を挟むことで渡河を遅らせることができ、また近くにボコンティ族を配して彼らの領土を通る安全な退路が確保できるように配慮しました。
Lepidus desperato adventu meo, quem non mediocriter captabat, se cum Antonio coniunxit a. d. iiii K. Iun. , eodemque die ad me castra moverunt.
レピドゥスは、彼が少なからず熱望していた私の到着を諦め、五月二十九日にアントニウスと合流し、その同じ日に私に向けて陣営を移動させました。
viginti millia passuum cum abessent, res mihi nuntiata est.
彼らが二十マイルの距離に迫ったとき、私にその知らせが届きました。
§10.23.3dedi operam deum benignitate ut et celeriter me reciperem et hic discessus nihil fugae simile haberet, non miles ullus, non eques, non quicquam impedimentorum amitteretur aut ab illis ferventibus latronibus interciperetur.
私は神々の恵みによって、迅速に撤退しつつ、この後退が少しも逃走のようには見えないようにし、一人の歩兵も、騎兵も、また手荷物の何一つ失うことも、あの狂暴な強盗どもに奪われることもないよう全力を尽くしました。
itaque pridie Nonas Iunias omnis copias Isaram traieci pontisque quos feceram interrupi, ut spatium ad colligendum se homines haberent et ego me interea cum conlega coniungerem;
こうして六月四日に、私は全軍をイサラ川の向こうに渡らせ、自分が架けた橋を破壊しました。 それは兵士たちが態勢を整える時間を持ち、その間に私が同僚と合流できるようにするためです。
quem triduo, cum has dabam litteras, exspectabam.
この手紙を送り出す時点で、私は三日以内に彼が到着するのを待っていました。
§10.23.4Laterensis nostri et fidem et animum singularem in re p. semper fatebor;
私たちの友人ラテレンシスの、国家に対する忠誠と並外れた献身については、私は常に認めるつもりです。
sed certe nimia eius indulgentia in Lepidum ad haec pericula perspicienda fecit eum minus sagacem.
しかし、レピドゥスに対する彼の過度の甘さが、これらの危険を察知するにあたって、彼の洞察力を鈍らせたことは間違いありません。
qui quidem cum in fraudem se deductum videret, manus, quas iustius in Lepidi perniciem armasset, sibi adferre conatus est;
実際、自分が欺かれていたことに気づいたとき、彼は、レピドゥスを破滅させるために武装させるべきであったその手を、自らに向けようとしました。
in quo casu tamen interpellatus et adhuc vivit et dicitur victurus;
しかしその企てにおいて引き止められ、彼は今も生きており、生き延びるだろうと言われています。
sed tamen de hoc parum mihi certum est.
それでも、これについて私にはあまり確かなことは分かりません。
§10.23.5Magno cum dolore parricidarum elapsus sum iis;
私は彼ら反逆者たちに、彼らの大きな落胆をよそに、その手から逃れました。
veniebant enim eodem furore in me quo in patriam incitati, iracundias autem harum rerum recentis habebant, quod Lepidum castigare non destiteram ut exstingueret bellum, quod conloquia facta improbabam, quod legatos fide Lepidi missos ad me in conspectum venire vetueram, quod C. Catium Vestinum, tr. mil. , missum ab Antonio ad eum cum litteris exceperam numeroque hostis habueram.
彼らは、祖国に対して駆り立てられたのと同じ狂気をもって私に迫ってきたからです。 また彼らは、これらの事柄について新たな怒りを抱いていました。 すなわち、私が戦争を終わらせるようレピドゥスを非難し続けたこと、行われた会談に反対したこと、レピドゥスの保証のもとで私に派遣された使節たちを引見することを拒んだこと、そしてアントニウスから彼のもとへ書簡を携えて派遣された軍事命令官ガイウス・カティウス・ウェスティヌスを捕らえて敵として扱ったことのためです。
in quo hanc capio voluptatem, quod certe, quo magis me petiverunt, tanto maiorem iis frustratio dolorem attulit.
このことについて私は喜びを感じています。 というのも、彼らが私を狙えば狙うほど、その挫折が彼らにとってより大きな苦痛をもたらしたことは確実だからです。
§10.23.6tu, mi Cicero, quod adhuc fecisti, idem praesta, ut vigilanter nervoseque nos, qui stamus in acie, subornes.
私のキケロよ、あなたがこれまでにしてくれたのと同様に、前線に立つ私たちを油断なく強力に支援することに尽力してください。
veniat Caesar cum copiis quas habet firmissimas, aut, si ipsum aliqua res impedit, exercitus mittatur;
カエサルがその擁する最も強固な軍勢を率いて来るか、あるいは彼自身の何らかの事情が妨げとなるなら、軍隊だけでも派遣されるようにしてください。
cuius ipsius magnum periculum agitur.
彼自身にとっても大きな危険が迫っているのです。
quicquid aliquando futurum fuit in castris perditorum contra patriam, hoc omne iam convenit pro urbis vero salute cur non omnibus facultatibus quas habemus utamur? quod si vos istic non defueritis, profecto, quod ad me attinet, omnibus rebus abunde rei p. satis faciam.
かつて祖国に反逆する破滅的な者たちの陣営に集まるはずであったすべてのものが、今やここに結集しています。 そうであるなら、都市ローマの救済のために、私たちの持つすべての力を注ぎ込もうではありませんか。 もしあなた方があちらで職務を怠らないなら、私に関する限り、必ずやあらゆる手段をもって国家に対して十分に責務を果たす所存です。
§10.23.7te quidem, mi Cicero, in dies me hercules habeo cariorem, sollicitudinesque meas cotidie magis tua merita exacuunt ne quid aut ex amore aut ex iudicio tuo perdam.
本当に、私のキケロよ、私はあなたを日ごとにますます愛おしく思っています。 そして、あなたの慈愛を失うことがないようにと、あなたの功績は日々私の配慮をいっそう研ぎ澄まさせます。
opto ut mihi liceat iam praesenti pietate meorum officiorum tua beneficia tibi facere iucundiora.
私の義務としての現在の献身によって、あなたの恩恵をあなたにとってより喜ばしいものとすることが、今の私に許されることを願っています。
viii Idus Iun. Cularone ex finibus Allobrogum.
六月六日、アロブロゲス族の領内のキュラロにて。

語釈・文法注

  1. 10.23.1dum, si quid acciderit mihi a reprehensione temeritatis absim — 制限的な接続詞 `dum` が接続法現在 `absim` を伴って「〜でありさえすれば」という条件を表す。挿入された条件節 `si quid acciderit mihi`(万一私に何か起こるとしても)は、死を意味する婉曲表現であり、ここでは完了接続法または未来完了直説法を想定できる。
  2. 10.23.1confiterer imprudentia me lapsum, si umquam Lepido ex animo credidissem — 混合型の条件文。条件節 `si ... credidissem` が過去の事実に反する仮定(接続法過去完了)であるのに対し、帰結節 `confiterer` は現在の事実に反する継続的状態(接続法未完了過去)を表す(「もし〜を信じていたなら、[今ごろ]白状していることだろう」)。
  3. 10.23.1ne cui obtrectatorum viderer et nimium pertinaciter Lepido offensus et mea patientia etiam alere bellum — 懸念を表す動詞 `verebar` に導かれる `ne` 節。受動態の動詞 `viderer` に、二つの補語的要素(形容詞分詞句 `offensus` と対格不定詞句 `mea patientia ... alere`)が等位接続詞 `et ... et` で結ばれて係っている。
  4. 10.23.3dabam — 手紙の未完了過去(epistolary imperfect)。書き手であるプランクスが、受け取り手であるキケロの読書時点から見て、手紙を発送する現在の行為を過去時制として表現している。
  5. 10.23.4manus, quas iustius in Lepidi perniciem armasset, sibi adferre conatus est — 関係節内の `armasset`(`armavisset` の短縮形)は、過去の事実に反する仮想(「レピドゥスを滅ぼすために武装させていたであろうに」)を表す接続法。`sibi manus adferre` は「自ら手を下す」「自殺を図る」というラテン語の慣用表現である。
  6. 10.23.5parricidarum — 本来は「尊属殺人者」を意味するが、ここでは国家(patria)に対する裏切り者、すなわちアントニウスやレピドゥスらの叛徒を指す強い非難の比喩として用いられている。
  7. 10.23.6quicquid aliquando futurum fuit in castris perditorum contra patriam, hoc omne iam convenit — 能動予定の周辺曲用(`futurum fuit`)を用いた関係代名詞節 `quicquid ...` が主語として機能し、主節の指示代名詞 `hoc omne` がこれを受けて強調している。「かつて反逆者の陣営に集まることになっていたすべてのもの」を指す。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §10.23.1-10.23.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.23.1-10.23.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。