Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §10.12.1-10.12.5

元老院での書簡朗読と名誉を巡る論争の報告

211 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはプランクスからの手紙が元老院で大歓迎されたことを報告し、法務官コルヌートゥスのもとで起きた宗教的延期やセルウィリウスらとの激しい論争について語り、プランクスに真の美徳を追求するよう促す。

§10.12.1etsi rei p. causa maxime gaudere debeo tantum ei te praesidi, tantum opis attulisse extremis paene temporibus, tamen ita te victorem complectar re p.
国家のために、あなたがこのほとんど絶体絶命の時期に、これほど多くの護りと援助を国家にもたらしたことを私は最も喜ぶべきですが、それでも、国家が回復され、勝者となったあなたを私が抱擁するとき、あなたの名誉が私の喜びの大きな部分をもたらしてくれるでしょう。
reciperata, ut magnam partem mihi laetitiae tua dignitas adfert, quam et esse iam et futuram amplissimam intellego.
その名誉はすでに今も、そして将来的にも最も輝かしいものであると私は確信しています。
cave enim putes ullis umquam litteras gratiores quam tuas in senatu esse recitatas;
というのも、元老院においてあなたの手紙よりも歓迎された手紙がこれまでに一度でも朗読されたなどと思ってはならないからです。
idque contigit cum meritorum tuorum in rem p. eximia quadam magnitudine tum verborum sententiarumque gravitate.
そしてそれは、国家に対するあなたの功績の格別な偉大さによるものでもあり、言葉と思想の重厚さによるものでもあります。
quod mihi quidem minime novum, qui et te nossem et tuarum litterarum ad me missarum promissa meminissem et haberem a Furnio nostro tua penitus consilia cognita, sed senatui maiora visa sunt quam erant exspectata, non quo umquam de tua voluntate dubitasset, sed nec quantum facere posses nec quo progredi velles exploratum satis habebat.
このことは私にとっては少しも新しいことではありませんでした。 なぜなら私は、あなたをよく知っており、私に送られたあなたの手紙の中の約束を記憶しており、また我々のフルニウスからあなたの計画を完全に聞いて知っていたからです。 しかし元老院にとっては、それらは期待されていたよりも大きく思われました。 それは彼らがあなたの意思を一度でも疑ったからではなく、あなたがどれほど実行できるか、またどこまで進むことを望んでいるかが、まだ十分に確かめられていなかったからです。
§10.12.2itaque cum a. d. vii Idus Aprilis mane mihi tuas litteras M. Varisidius reddidisset easque legissem, incredibili gaudio sum elatus;
それゆえ、4月7日の朝、マルクス・ワリシディウスが私にあなたの手紙を届けてくれ、それを私が読んだとき、私は信じられないほどの喜びに包まれました。
cumque magna multitudo optimorum virorum et civium me domo deduceret, feci continuo omnis participes meae voluptatis.
そして、最良の人物や市民からなる大群衆が私の家から付き添ってくれたとき、私はただちに全員に私の喜びを分かち合いました。
interim ad me venit Munatius noster, ut consuerat.
その間に、我々のムナティウスがいつものように私のところにやって来ました。
at ego ei litteras tuas, nihildum enim sciebat;
そこで私は彼にあなたの手紙を見せました。 彼はまだ何も知らなかったからです。
nam ad me primum Varisidius, idque sibi a te mandatum esse dicebat.
というのも、ワリシディウスは最初に私のところに来ており、それがあなたから自分に命じられたことだと述べていたからです。
Paulo post idem mihi Munatius eas litteras legendas dedit quas ipsi miseras, et eas quas publice.
少し後で、その同じムナティウスが、あなたが彼個人に送った手紙と、公に向けて送った手紙を、私に読むようにと渡してくれました。
§10.12.3placuit nobis ut statim ad Cornutum, pr. urb.
私たちは、ただちに首都法務官のコルヌートゥスのもとに手紙を届けることにしました。
, litteras deferremus, qui, quod consules aberant, consulare munus sustinebat more maiorum.
彼は執政官たちが不在であったため、祖先の慣習に従って執政官の職務を執り行っていました。
senatus est continuo convocatus frequensque convenit propter famam atque exspectationem tuarum litterarum.
元老院はただちに招集され、あなたの手紙の噂と期待のために、大勢の議員が集まりました。
recitatis litteris oblata religio Cornuto est pullariorum admonitu non satis diligenter eum auspiciis operam dedisse, idque a nostro conlegio comprobatum est.
手紙が朗読されると、鳥占い師たちの警告により、彼が鳥占いに十分に注意を払わなかったという宗教的な疑念がコルヌートゥスに突きつけられ、それは我々の鳥占官会によっても認められました。
itaque res dilata est in posterum.
そのため、審議は翌日に延期されました。
eo autem die magna mihi pro tua dignitate contentio cum Servilio;
しかしその日、私にはあなたの名誉のためにセルウィリウスとの大きな論争がありました。
qui cum gratia effecisset ut sua sententia prima pronuntiaretur, frequens eum senatus reliquit et in alia omnia discessit, meaeque sententiae, quae secunda pronuntiata erat, cum frequenter adsentiretur senatus, rogatu. Servili P. Titius intercessit.
彼は自らの影響力によって自分の提案を最初に表明させましたが、大勢の元老院議員は彼を見捨てて全く異なる採決に回り、二番目に表明された私の提案に元老院が大挙して賛同すると、セルウィリウスの懇願によりプブリウス・ティティウスが拒否権を行使しました。
res in posterum dilata.
こうして案件は翌日に延期されました。
§10.12.4venit paratus Servilius Iovi ipsi iniquus, cuius in templo res agebatur.
セルウィリウスは万全の準備をしてやって来ましたが、審議が行われていた神殿の主であるユピテル神自身に対しても不敬な態度でした。
hunc quem ad modum fregerim quantaque contentione Titium intercessorem abiecerim, ex aliorum te litteris malo cognoscere;
私がどのようにして彼を挫き、どれほどの論争をもって拒否権を行使したティティウスを退けたかは、他の人々の手紙から知ってもらう方が良いでしょう。
unum hoc ex meis: senatus gravior, constantior, amicior tuis laudibus esse non potuit quam tum fuit, nec vero tibi senatus amicior quam cuncta civitas;
私の手紙からは、次のことだけを知ってください。 すなわち、元老院はそのとき以上に、あなたの称賛に対して重厚で、確固としており、好意的であり得なかったということ、そして実際、元老院があなたに対して市民社会全体以上に好意的であったわけでもない(市民全体も同じく極めて好意的なのだ)ということです。
mirabiliter enim populus R. universus et omnium generum ordinumque consensus ad liberandam rem p. conspiravit.
というのも、ローマの全人民とあらゆる階層・階級の一致団結が、国家を解放するために驚くべき形で協力し合ったからです。
§10.12.5Perge igitur, ut agis, nomenque tuum commenda immortalitati atque haec omnia, quae habent speciem gloriae conlectam inanissimis splendoris insignibus contemne, brevia, fucata, caduca existima.
ですから、今行っているように進み続け、あなたの名声を不滅のものとし、極めて空虚な栄華の象徴からかき集められた栄光の見てくれを持つだけのこれらすべてのものを軽蔑し、それらは一時的で、虚飾に満ち、はかないものであると考えなさい。
verum decus in virtute positum est, quae maxime inlustratur magnis in rem p. meritis.
真の輝きは徳に置かれており、それは国家に対する多大な功績において最も光を放ちます。
eam facultatem habes maximam.
あなたにはその能力が最大限に備わっています。
quam quoniam complexus es et tenes, perfice ut ne minus res p. tibi quam tu rei p. debeas.
あなたはそれを抱き、手にしているのですから、あなたが国家に負うている以上に、国家があなたに恩義を負うようになるように成し遂げなさい。
me tuae dignitatis non modo fautorem sed etiam amplificatorem cognosces.
あなたは私を、あなたの名誉の単なる擁護者ではなく、それをさらに高める者として見いだすでしょう。
id cum rei p. quae mihi vita est mea carior, tum nostrae necessitudini debere me iudico.
私はその義務を、自分の命よりも大切な国家に対して、また私たちの親密な絆に対して負っていると考えています。
atque in his curis, quas contuli ad dignitatem tuam, cepi magnam voluptatem, quod bene cognitam mihi T. Munati prudentiam et fidem magis etiam perspexi in eius incredibili erga te benevolentia et diligentia.
そして、私があなたの名誉のために傾けたこれらの配慮の中で、私は大きな喜びを得ました。 それは、私によく知られていたT・ムナティウスの思慮深さと忠実さを、あなたに対する彼の信じられないほどの好意と誠実さにおいて、さらにいっそうはっきりと認識できたことです。
iii Idus Apr.
4月11日。

語釈・文法注

  1. 10.12.1qui et te nossem — 先行詞 mihi を修飾する関係詞 qui が理由を表す副詞節を導き、接続法(nossem は novissem の短縮形)が用いられている。
  2. 10.12.1non quo umquam de tua voluntate dubitasset — 実際の理由ではない「退けられた理由」を表すために non quo + 接続法が用いられている(「~だからというわけではなく」)。
  3. 10.12.3in alia omnia discessit — 「別のすべてのことに分かれた」という直訳から、元老院の採決において、ある提案に反対して全く別の側に物理的に移動することを指す慣用表現(提案を否決すること)。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §10.12.1-10.12.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:10.12.1-10.12.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。