Humanitext Reader

キケロ · 縁者・友人宛書簡 §1.4.1-1.4.3

王復位審議の引き延ばし工作と暴力への懸念

4 / 413 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは元老院での激しい対立と引き延ばし工作、そして法的な開催制限について説明し、王復位問題の背後にある思惑を分析する。さらに、自身は全力で支援するものの、政務官の無力さによる暴力の発生を懸念している。

§1.4.1A. d. xvi K. Febr. cum in senatu pulcherrime staremus, quod iam illam sententiam Bibuli de tribus legatis pridie eius diei fregeramus, unumque certamen esset relictum sententia Volcaci, res ab adversariis nostris extracta est variis calumniis;
1月17日(a. d. xvi K. Febr.)、私たちが元老院においてきわめて有利な立場に立っていたとき ―― なぜなら、前日にはすでに、あの3人の使節に関するビブルスの提案を打ち砕いており、ウォルカキウスの提案というただ一つの争いだけが残されていたからですが ―― 事態は我々の敵対者たちによって様々な引き延ばし工作によって長引かされました。
causam enim frequenti senatu non magna varietate magnaque invidia eorum, qui a te causam regiam alio traferebant, obtinebamus.
というのも、出席者の多い元老院において、私たちは大きな票の割れもなく、また王に関する一件をあなたから他へ移そうとしていた者たちに多大なる反感を買わせつつ、我々の主張を通しつつあったからです。
eo die acerbum habuimus Curionem, Bibulum multo iustiorem, paene etiam amicum;
その日、私たちはクリオを敵対的であると見なし、ビブルスははるかに公正で、ほとんど味方であるかのようでした。
Caninius et Cato negarunt se legem ullam ante comitia esse laturos.
カニニウスとカトは、民会より前にはいかなる法案も提出しないと表明しました。
senatus haberi ante K. Februarias per legem Pupiam, id quod scis, non potest neque mense Febr. toto nisi perfectis aut reiectis legationibus.
あなたが知っている通り、プピウス法により、2月1日より前には元老院を開催することはできず、また2月中ずっと、使節たちの件が完了するか却下されるまでは元老院を開催することはできません。
§1.4.2haec tamen opinio.
しかしながら、ローマの人々の見方はこうです。
est populi Romani, a tuis invidis atque obtrectatoribus nomen inductum fictae religionis, non tam ut te impediret, quam ut ne quis propter exercitus cupiditatem Alexandriam vellet ire.
すなわち、架空の宗教的障害という名目は、あなたを妨害するためというよりは、むしろ軍隊への渇望からアレクサンドリアに行きたがる者が誰も現れないようにするために、あなたの嫉妬深い批判者たちによって持ち出されたのだ、と。
dignitatis autem tuae nemo est quin existimet habitam esse rationem ab senatu;
しかし、あなたの威厳については、元老院が配慮を示したと誰もが考えています。
nemo est enim, qui nesciat, quo minus discessio fieret, per adversarios tuos esse factum;
というのも、表決が行われなかったのは、あなたの敵対者たちのせいであったことを知らない者は誰もいないからです。
qui nunc populi nomine, re autem vera sceleratissimo tribunorum latrocinio si quae conabuntur agere, satis mi provisum est, ut ne quid salvis auspiciis aut legibus aut etiam sine vi agere possent.
彼らが今、人民の名を借りて、しかし実際には護民官たちの極めて邪悪な強盗行為によって何かを企てようとするならば、鳥占いの吉兆や法律を損なうことなしには、あるいは暴力を用いることなしには、何も行えないように十分な手立てを私は講じてあります。
§1.4.3ego neque de meo studio neque de non nullorum iniuria scribendum mihi esse arbitror;
私は、自身の熱意についても、また一部の者たちの不当な行為についても、書くべきではないと考えています。
quid enim aut me ostentem, qui, si vitam pro tua dignitate profundam, nullam partem videar meritorum tuorum adsecutus, aut de aliorum iniuriis querar, quod sine summo dolore facere non possum? ego tibi a vi, hac praesertim imbecillitate magistratuum, praestare nihil possum;
というのも、私が自分を誇示する必要がどこにありましょうか。 私は、たとえあなたの威厳のために命を捧げたとしても、あなたから受けた恩義のほんの一部にすら報いたことにならないと思われるような者なのです。 あるいは、他人の不当な行為について不満を漏らすべきでしょうか。 それは深い苦痛なしにはできないことです。 私は、とりわけ政務官たちのこの無力さの中にあっては、暴力に対してあなたに何ら保証をすることはできません。
vi excepta possum confirmare te et senatus et populi Romani summo studio amplitudinem tuam retenturum.
しかし、暴力を除けば、元老院とローマ人民の多大なる支持によって、あなたがその偉大な地位を保持し続けるであろうと確約できます。

語釈・文法注

  1. §1.4.1A. d. xvi K. Febr. — Ante diem sextum decimum Kalendas Februarias の略。ローマの暦では、2月1日(Kalendae)の「16日前」を、当日と起点(2月1日)の両方を含めて逆算するため、1月17日を指す。
  2. §1.4.2quo minus discessio fieret, per adversarios tuos esse factum — 否定的な含み(妨害など)を持つ表現の後に置かれる quo minus(〜しないように)と、原因を示す per aliquem facere(誰々のせいで引き起こされる)が組み合わさった構文。全体として「表決(discessio)が妨げられたのは、あなたの敵対者たちのせいであった」という意味になる。
  3. §1.4.2qui nunc — 関係代名詞 qui の文頭接続(前文の adversarios tuos を指す)。条件節 si quae conabuntur agere が挟まれ、主節は satis mi provisum est と続く。
  4. §1.4.3si... profundam, ... videar — 接続法現在(profundam, videar)による条件文。仮定法現在(潜在・未来の想定)として「仮に私が命を捧げるとしても、〜と思われるだろう」というニュアンスを表す。

この箇所を引用する

キケロ, 縁者・友人宛書簡 §1.4.1-1.4.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi056.humanitext-lat1:1.4.1-1.4.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。