Humanitext Reader

キケロ · ストア派のパラドックス §1.12-1.15

ローマの偉人の実例による徳の証明と快楽主義批判

3 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

著者はローマの偉人たちの具体例を挙げて、彼らの行動の動機が富や快楽ではなく徳であったことを示し、快楽を最高善とする説を批判して、幸福な生とは高潔に生きることに他ならないと主張する。

§1.12Brutum si qui roget, quid egerit in patria liberanda, si quis item reliquos eiusdem consilii socios, quid spectaverint, quid secuti sint: num quis exsistat, cui voluptas, cui divitiae, cui denique praeter officium fortis et magni viri quicquam aliud propositum fuisse videatur? quae res ad necem Porsennae C. Mucium inpulit sine ulla spe salutis suae? quae vis Coclitem contra omnis hostium copias tenuit in ponte solum? quae patrem Decium, quae filium devota vita inmisit in armatas hostium copias? quid continentia C. Fabricii, quid tenuitas victus M'. Curii sequebatur? quid duo propugnacula belli Punici, Cn.
もし誰かがブルトゥスに、祖国を解放するにあたって何をなしたのかと尋ね、同様に同じ計画に加わった残りの仲間たちに、何を目標とし、何を目指したのかと尋ねるとしたら、快楽や、富や、要するに、勇敢で偉大な人物の義務以外の何かが、彼らの前に目標として掲げられていたと思われるような人が、一人でも現れるでしょうか。 いかなる理由が、C・ムキウスを、自らの命が助かる見込みなど全くない中で、ポルセンナの暗殺へと駆り立てたのでしょうか。 いかなる力が、コクレスを、敵の全軍を相手に、ただ一人で橋の上に留まらせたのでしょうか。 何が父デキウスを、何がその息子を、身を捧げた命とともに、武装した敵軍の中へと突入させたのでしょうか。 C・ファブリキウスの節制は、M'・クリウスの質素な暮らしは何を目指していたのでしょうか。
et P. Scipiones, qui Karthaginiensium adventum corporibus suis intercludendum putaverunt? quid Africanus maior? quid minor? quid inter horum aetates interiectus Cato? quid innumerabiles alii? - nam domesticis exemplis abundamus -: cogitassene quicquam in vita sibi esse expetendum nisi quod laudabile esse et praeclarum videretur?
カルタゴ軍の進出を自らの身体で遮るべきだと考えた、ポエニ戦争の二つの防壁である、クナエウスとプブリウスのスキピオ兄弟は何を目指したのでしょうか。 大アフリカヌスは? 小アフリカヌスは? 彼らの世代の間に挟まれたカトは? その他無数の人々は何を目指したのでしょうか。 ――というのも、私たちは国内の例には事欠かないからです。 ――彼らは、賞賛すべき、かつ極めて優れたものと思われるもの以外に、人生において自分が追求すべきものが何かあると考えたでしょうか。
§1.13veniant igitur isti inrisores huius orationis ac sententiae, et iam vel ipsi iudicent, utrum se horum alicuius, qui marmoreis tectis ebore et auro fulgentibus, qui signis, qui tabulis, qui caelato auro et argento, qui Corinthiis operibus abundant, an C. Fabricii, qui nihil habuit eorum, nihil habere voluit, similis malint?
それゆえ、この弁論や意見を嘲笑うあのような者たちよ、来るがよい。 そして、象牙と金で輝く大理石の屋根、彫像、絵画、金銀の彫刻、コリントス製の工芸品を豊富に持つ者たちの誰かに自分が似ることを望むのか、それとも、それらを何も持たず、何も持つことを望まなかったC・ファブリキウスに似ることを望むのか、今や彼ら自身でさえ判断するがよい。
§1.14atque haec quidem, quae modo huc, modo illuc transferuntur, facile adduci solent ut in bonis rebus esse negent;
そして、あちこちへと移り変わるこれらのものについては、人々はそれが善きものの中に含まれることを否定するよう、容易に導かれがちです。
illud arte tenent accurateque defendunt, voluptatem esse summum bonum: quae quidem mihi vox pecudum videtur esse, non hominum.
しかし、彼らが固く握りしめ、入念に擁護するのは、快楽こそが至高の善であるという点です。 しかし、この主張は私には、人間の言葉ではなく、獣の鳴き声のように思われます。
tu, cum tibi sive deus sive mater, ut ita dicam, rerum omnium natura dederit animum, quo nihil est praestantius neque divinius, sic te ipse abicies atque prosternes, ut nihil inter te atque inter quadripedem aliquam putes interesse? quicquam bonum est, quod non eum, qui id possidet, meliorem facit?
あなた自身のことで言えば、神、あるいは言わば万物の母なる自然が、それ以上に優れ、また神聖なものはない精神を授けてくれたというのに、自分と四足獣との間には何の違いもないと考えるほどに、自分を貶め、地に這わせるつもりですか。 それを所有する者をより良くしないようなものが、何であれ善でありうるでしょうか。
§1.15ut enim est quisque maxime boni particeps, ita est laudabilis maxime, neque est ullum bonum, de quo non is, qui id habeat, honeste possit gloriari.
実際、誰もが善を最も多く分かち持っている度合いに応じて、その人は最も称賛に値するのであり、それを持っている人が高潔に誇ることができないような善は存在しません。
quid autem est horum in voluptate? melioremne efficit aut laudabiliorem virum? an quisquam in potiendis voluptatibus gloriando se et praedicatione ecfert? atqui si voluptas, quae plurimorum patrociniis defenditur, in rebus bonis habenda non est, eaque quo est maior, eo magis mentem ex sua sede et statu demovet, profecto nihil est aliud bene et beate vivere nisi honeste et recte vivere.
しかし、快楽の中にこれらのうち何があるでしょうか。 快楽は人をより良く、あるいはより称賛に値する者にしますか。 あるいは、快楽を手に入れたことで、誇らしげに自己を称賛し、宣伝して得意がる者がいるでしょうか。 しかし、もし多くの人々の擁護によって守られている快楽が、善きものの中に含められるべきではなく、それが大きければ大きいほど、精神をその本来の座と状態から動揺させるのだとすれば、確かによく、かつ幸福に生きることとは、高潔に、かつ正しく生きることに他ならないのです。

語釈・文法注

  1. §1.12quid continentia C. Fabricii, quid tenuitas victus M'. Curii sequebatur? — quidは疑問代名詞の対格中性単数であり、動詞sequebaturの直接目的語である。主語はcontinentia C. Fabriciiおよびtenuitas victus M'. Curiiであり、直訳すると「ファブリキウスの節制は、キュリウスの質素な暮らしは何を追い求めていたのか」となる。
  2. §1.12cogitassene — 完了不定詞cogitavisseの短縮形(同化形)であるcogitasseに、疑問の接尾辞-neが付着したもの。直前の文脈における数々の修辞疑問を受けて、対格不定詞構文(AcI)が修辞的疑問として現れている。
  3. §1.13utrum se horum alicuius... an C. Fabricii... similis malint — utrum... an...(〜か、あるいは〜か)による二重間接疑問節を形成している。形容詞similis(ここではmalintの主語、あるいは対格seを主語とするAcIの述語)は、ラテン語の古典期において、属格(horum alicuius, C. Fabricii)を伴って「〜に似ている」という意味を表す。

この箇所を引用する

キケロ, ストア派のパラドックス §1.12-1.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi047.humanitext-lat1:1.12-1.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。