§1.7sive enim Zenonem sequare, magnum est efficere ut quis intellegat quid sit illud verum et simplex bonum quod non possit ab honestate seiungi (quod bonum quale sit negat omnino Epicurus se sine voluptatibus sensum moventibus ne suspicari quidem);
というのも、ゼノンに従うにしても、美徳から切り離され得ないあの真正かつ単純な善とは何かを人に理解させることは大事業だからである(これに対しエピクロスは、感覚を刺激する快楽なしには、その善がどのようなものであるか想像することすらできないと完全に否定しているが)。
si vero Academiam veterem persequemur, quam nos ut scis probamus, quam erit illa acute explicanda nobis, quam argute quam obscure etiam contra Stoicos disserendum.
しかし、もし私たちが、ご存じのように私たちが支持している古いアカデメイア派を追究するならば、私たちはそれをいかに鋭く説明しなければならないことか。 また、ストア派に対して、いかに精緻に、またいかに難解にさえ議論しなければならないことか。
Totum igitur illud philosophiae studium mihi quidem ipse sumo et ad vitae constantiam quantum possum et ad delectationem animi, nec ullum arbitror, ut apud Platonem est, maius aut melius a diis datum munus homini;
したがって、哲学の探求そのものは、私自身、人生の確固たる安定のためにできる限り、また精神の喜びのために自ら引き受けており、プラトンの書にあるように、神々から人間に与えられたこれより大きく優れた贈り物は存在しないと考えている。
§1.8sed meos amicos in quibus est studium in Graeciam mitto id est ad Graecos ire iubeo, ut ex [a] fontibus potius hauriant quam rivulos consectentur.
しかし、熱意のある私の友人たちを私はギリシアへと送る。 すなわち、ギリシア人のもとへ行くように命じるのだ。 それは、小川を追い求めるよりも、むしろ泉から直接汲み取るようにするためだ。
quae autem nemo adhuc docuerat nec erat unde studiosi scire possent, ea quantum potui (nihil enim magnopere meorum miror) feci ut essent nota nostris;
他方で、これまで誰も教えておらず、熱心な人々が知る手がかりもなかった事柄については、同胞たちに知られるようになるよう、私にできる限り尽力した(私の著作をそれほど自賛しているわけではないが)。
a Graecis enim peti non poterant ac post L. Aelii nostri occasum ne a Latinis quidem.
それらはギリシア人からは求められず、私たちのルキウス・アエリウスが亡くなってからは、ラテン人からさえも得られなかったからだ。
et tamen in illis veteribus nostris, quae Menippum imitati non interpretati quadam hilaritate conspersimus, multa admixta ex intima philosophia, multa dicta dialectice, quae quo facilius minus docti intellegerent, iucunditate quadam ad legendum invitati;
それでも、メニッポスを模倣し(翻訳したのではなく)、ある種のおかしみを散りばめたあの古い著作において、深遠な哲学から多くのものが混ぜ合わされ、多くのことが弁証法的に語られている。 それは、あまり教養のない人々がより容易に理解できるように、ある種の面白さによって読書へと誘われるようにするためである。
in laudationibus, in his ipsis antiquitatum prooemiis philosophiae more scribere voluimus, si modo consecuti sumus.
また、賛辞や、まさにこれらの『古代誌』の序文においても、もし私がそれを達成できたのであれば、哲学の流儀で書きたいと願ったのだ。
' §1.9Tum ego
"Sunt"
inquam “ista Varro.
そこで私は言った。 「ウァロ、まさにその通りです。
nam nos in nostra urbe peregrinantis errantisque tamquam hospites tui libri quasi domum deduxerunt, ut possemus aliquando qui et ubi essemus agnoscere.
というのも、自分たちの都市にあって、異邦人のように彷徨い迷っていた私たちを、あなたの書物はあたかも我が家へと連れ戻してくれたからです。 そのおかげで、私たちはようやく、自分たちが何者であり、どこにいるのかを認識することができました。
tu aetatem patriae tu descriptiones temporum, tu sacrorum iura tu sacerdotum, tu domesticam tu bellicam disciplinam, tu sedum regionum locorum tu omnium divinarum humanarumque rerum nomina genera officia causas aperuisti;
あなたは祖国の年代、時間の区分、神聖な儀礼の法、神官の法、国内および軍事の規律、定住地・地域・場所、そしてすべての神的・人間的事物の名前、種類、務め、原因を明らかにされました。
plurimum quidem poetis nostris omninoque Latinis et litteris luminis et verbis attulisti atque ipse varium et elegans omni fere numero poema fecisti, philosophiamque multis locis inchoasti, ad impellendum satis, ad edocendum parum.
実に、私たちの詩人たち、そしておよそラテンの文献と言葉に多大なる光をもたらし、あなた自身もほぼすべての韻律で多様かつ優雅な詩を作られました。 そして哲学をも多くの箇所で始められましたが、それは(探求へと)促すには十分であっても、教え導くには不十分でした。
§1.10Causam autem probabilem tu quidem affers: aut enim Graeca legere malent qui erunt eruditi, aut ne haec quidem qui illa nescient.
しかし、あなたは確かに説得力のある理由を挙げておられます。 すなわち、教養ある人々はギリシア語を読むことを好むか、あるいはギリシア語を知らない人々はこれらをも気にかけないだろう、と。
sed eam mihi non sane probas;
しかし、あなたは私を完全には納得させていません。
immo vero et haec qui illa non poterunt, et qui Graeca poterunt non contemnent sua.
むしろ逆に、ギリシア語を読めない人々はこれらの書物を求めるでしょうし、ギリシア語を読める人々も自分の国のものを軽蔑することはないでしょう。
quid enim causae est cur poetas Latinos Graecis litteris eruditi legant, philosophos non legant? an quia delectat Ennius Pacuvius Accius multi alii, qui non verba sed vim Graecorum expresserunt poetarum—quanto magis philosophi delectabunt, si ut illi Aeschylum Sophoclem Euripidem sic hi Platonem imitentur Aristotelem Theophrastum.
というのも、ギリシアの文学を修めた人々がラテン語の詩人を読み、哲学者を読まない理由がどこにあるでしょうか。 それとも、エンニウス、パクウィウス、アッキウス、その他多くの人々が、ギリシアの詩人たちの言葉ではなくその力を表現したことで人々を喜ばせているからでしょうか。 ――だとするなら、もし彼らがアイスキュロス、ソポクレス、エウリピデスを模倣したように、これらの哲学者がプラトン、アリストテレス、テオプラストスを模倣するならば、哲学者はどれほど強く喜ばせることでしょうか。
oratores quidem laudari video si qui e nostris Hyperidem sint aut Demosthenem imitati.
現に、私たちの側の雄弁家で、ヒュペレイデスやデモステネスを模倣した者がいれば、賞賛されているのを目にします。
§1.11Ego autem Varro (dicam enim ut res est), dum me ambitio dum honores dum causae, dum rei publicae non solum cura sed quaedam etiam procuratio multis officiis implicatum et constrictum tenebat, animo haec inclusa habebam et ne obsolescerent renovabam cum licebat legendo;
しかし、ウァロ、私は(事実をそのまま言いましょう)野心や官職、訴訟、国家への配慮だけでなく、その管理までもが、多くの義務によって私を巻き込み、縛り付けていた間、これらの思いを心の中に閉じ込めており、それらが廃れてしまわないように、許されるときには読書によってそれらを新たにしていました。
nunc vero et fortunae gravissimo percussus vulnere et administratione rei publicae liberatus doloris medicinam a philosophia peto et otii oblectationem hanc honestissimam iudico.
しかし今や、運命の極めて重大な打撃を受け、国家の管理からも解放された私は、苦痛の治療薬を哲学に求め、この余暇の慰みこそが最も崇高なものであると考えています。
aut enim huic aetati hoc maxime aptum est, aut his rebus si quas dignas laude gessimus hoc in primis consentaneum, aut etiam ad nostros cives erudiendos nihil utilius, aut si haec ita non sunt nihil aliud video quod agere possimus.
というのも、この年齢にはこれが最も適しているか、あるいは、もし私たちが称賛に値するような何事かを成し遂げたのであれば、これらの事績にこれが何よりも調和しているか、あるいは、同胞たる市民を教化するためにもこれほど有益なことはないか、あるいは、もしこれらがそうでないとしても、私たちにできる他のいかなる活動も私には見当たらないからです。 」