Humanitext Reader

西塞罗 · 学术论衡 §1.7-1.11

赞颂瓦罗与用拉丁语撰写哲学的价值

第 2 段,共 8 段 · 拉丁语

内容简介

瓦罗阐述了自己对哲学研究的态度,并主张学者应直接阅读希腊原文,而西塞罗则高度赞赏了瓦罗宏大的学术成就,并极力论证用拉丁语撰写哲学著作的必要性与价值。

§1.7sive enim Zenonem sequare, magnum est efficere ut quis intellegat quid sit illud verum et simplex bonum quod non possit ab honestate seiungi (quod bonum quale sit negat omnino Epicurus se sine voluptatibus sensum moventibus ne suspicari quidem); si vero Academiam veterem persequemur, quam nos ut scis probamus, quam erit illa acute explicanda nobis, quam argute quam obscure etiam contra Stoicos disserendum.
因为无论你是追随芝诺,要让人理解那与道德高尚不可分割的、真正而纯粹的善究竟是什么,都是一项伟大的任务(而伊壁鸠鲁则完全否认,在没有刺激感官的快乐的情况下,他甚至无法想象这种善是什么样子);但如果我们追随我们所赞同的(正如你所知)古阿卡德米学派,我们必须多么敏锐地对其加以阐明,而针对斯多亚学派的论辩又必须多么精细,甚至多么晦涩。
Totum igitur illud philosophiae studium mihi quidem ipse sumo et ad vitae constantiam quantum possum et ad delectationem animi, nec ullum arbitror, ut apud Platonem est, maius aut melius a diis datum munus homini;
因此,我自己承担了哲学的全部研究,尽我所能地既为了生活的坚定一致,也为了心灵的愉悦;而且我认为,正如在柏拉图著作中所说,神明赐予人类的恩赐,没有比这更大、更好的了。
§1.8sed meos amicos in quibus est studium in Graeciam mitto id est ad Graecos ire iubeo, ut ex [a] fontibus potius hauriant quam rivulos consectentur.
但我把那些有志于此的朋友送到希腊去,也就是说,我命令他们去希腊人那里,以便他们能从源头汲取,而不是去追逐溪流。
quae autem nemo adhuc docuerat nec erat unde studiosi scire possent, ea quantum potui (nihil enim magnopere meorum miror) feci ut essent nota nostris; a Graecis enim peti non poterant ac post L. Aelii nostri occasum ne a Latinis quidem.
另一方面,对于那些迄今为止无人讲授、热心者也无处可学的知识,我已尽我所能(因为我并不特别自赏自己的作品)使它们为我们的同胞所知;因为这些知识无法从希腊人那里求得,而在我们的卢基乌斯·埃利乌斯去世之后,甚至无法从拉丁人那里求得。
et tamen in illis veteribus nostris, quae Menippum imitati non interpretati quadam hilaritate conspersimus, multa admixta ex intima philosophia, multa dicta dialectice, quae quo facilius minus docti intellegerent, iucunditate quadam ad legendum invitati; in laudationibus, in his ipsis antiquitatum prooemiis philosophiae more scribere voluimus, si modo consecuti sumus.
然而,在我们那些模仿而非翻译梅尼普斯、并撒上了某种幽默的旧作中,混入了许多来自深奥哲学的元素,也有许多辩证的论述,以便使缺乏学识的人能更容易地理解,并因某种乐趣而被吸引去阅读;在悼词以及这些《古代志》的序言中,如果我确实达到了目的的话,我都希望以哲学的方式来写作。
' §1.9Tum ego "Sunt" inquam “ista Varro.
” 这时我说:“瓦罗,你说的确实如此。
nam nos in nostra urbe peregrinantis errantisque tamquam hospites tui libri quasi domum deduxerunt, ut possemus aliquando qui et ubi essemus agnoscere.
因为你的著作就像把我们这些在自己的城市里像外邦人一样游荡和迷失的人引回了家,使我们终于能够认识到我们是谁,我们在哪里。
tu aetatem patriae tu descriptiones temporum, tu sacrorum iura tu sacerdotum, tu domesticam tu bellicam disciplinam, tu sedum regionum locorum tu omnium divinarum humanarumque rerum nomina genera officia causas aperuisti; plurimum quidem poetis nostris omninoque Latinis et litteris luminis et verbis attulisti atque ipse varium et elegans omni fere numero poema fecisti, philosophiamque multis locis inchoasti, ad impellendum satis, ad edocendum parum.
你揭示了祖国的历史年代、时间的划分、神圣仪轨的法律、祭司的法律、对内与军事的纪律、居住地、区域和场所的位置,以及所有神圣和世俗事物的名称、种类、职责和原因;你确实给我们的诗人、乃至整个拉丁文献和言辞带来了极大的光辉,你自己也用几乎所有的格律写成了多样而雅致的诗篇,并且在许多地方开启了哲学,这对于推动探求是足够的,但对于完全教授则是不足的。
§1.10Causam autem probabilem tu quidem affers: aut enim Graeca legere malent qui erunt eruditi, aut ne haec quidem qui illa nescient.
你确实提出了一个看似合理的理由:因为要么精通学术的人宁愿阅读希腊著作,要么不懂希腊著作的人甚至不会关心这些拉丁著作。
sed eam mihi non sane probas; immo vero et haec qui illa non poterunt, et qui Graeca poterunt non contemnent sua.
但你并没有真正说服我;相反,那些无法阅读希腊著作的人会寻求这些著作,而那些能够阅读希腊著作的人也不会轻视自己的著作。
quid enim causae est cur poetas Latinos Graecis litteris eruditi legant, philosophos non legant? an quia delectat Ennius Pacuvius Accius multi alii, qui non verba sed vim Graecorum expresserunt poetarum—quanto magis philosophi delectabunt, si ut illi Aeschylum Sophoclem Euripidem sic hi Platonem imitentur Aristotelem Theophrastum.
因为,有什么理由让精通希腊文学的人阅读拉丁诗人,却不阅读拉丁哲学家呢? 难道是因为恩尼乌斯、帕库维乌斯、阿基乌斯和许多其他人让我们感到愉悦,他们表达的不是希腊诗人的言辞而是其力量? ——那么,如果这些哲学家模仿柏拉图、亚里士多德、狄奥弗拉斯托斯,就像那些诗人模仿埃斯库罗斯、索福克勒斯、欧里庇得斯一样,哲学家将带来多么更大的愉悦。
oratores quidem laudari video si qui e nostris Hyperidem sint aut Demosthenem imitati.
事实上,我看到我们的雄辩家中,如果有人模仿了许珀里得斯或德摩斯梯尼,就会受到赞扬。
§1.11Ego autem Varro (dicam enim ut res est), dum me ambitio dum honores dum causae, dum rei publicae non solum cura sed quaedam etiam procuratio multis officiis implicatum et constrictum tenebat, animo haec inclusa habebam et ne obsolescerent renovabam cum licebat legendo; nunc vero et fortunae gravissimo percussus vulnere et administratione rei publicae liberatus doloris medicinam a philosophia peto et otii oblectationem hanc honestissimam iudico.
至于我,瓦罗(因为我将如实相告),当野心、官职、诉讼,以及不仅对国家的关切而且某种管理工作,用许多职责将我纠缠和束缚时,我把这些想法藏在心中,并在允许的时候通过阅读来重温它们,以免它们荒废;但现在,我遭受了命运最沉重的打击,并从国家的管理中解脱出来,我向哲学寻求痛苦的药石,并认为这种闲暇的消遣是最为高尚的。
aut enim huic aetati hoc maxime aptum est, aut his rebus si quas dignas laude gessimus hoc in primis consentaneum, aut etiam ad nostros cives erudiendos nihil utilius, aut si haec ita non sunt nihil aliud video quod agere possimus.
因为这要么最适合我这个年龄,要么与我们所做的那些值得赞扬的事情(如果有什么的话)最为契合,要么对于教育我们的公民没有比这更有用的了,或者,如果这些都不成立,我看不出我们还能做什么其他的事情。 ”

词汇与语法注释

  1. §1.7sequare — 第二人称单数现在时虚拟语气(-re 为 -ris 的异体)。在此不指特定的对方,而是指一般的“若有人追随”。
  2. §1.7quod bonum quale sit — 短语 'quod bonum' 是承接上文 'bonum' 的关系代词。'quale sit' 引导间接疑问从句,作为伊壁鸠鲁所否认的(ne suspicari quidem)内容,即“那种善是什么样子的”。
  3. §1.8quae quo facilius... — 'quae' 是起连接作用的关系代词(中性复数宾格)。'quo' 与比较级 'facilius' 连用,引导表示目的的从句(相当于 ut eo)。主句的谓语动词中省略了 'sunt'(即 invitati [sunt])。
  4. §1.9peregrinantis errantisque — 宾格复数分词(-is 为较古的 -es 尾缀)。修饰句子的直接宾语 'nos',比喻“在自己的城市中却如同外邦人一般游荡迷失”的状态。
  5. §1.9ad impellendum satis, ad edocendum parum — 表示目的的前置词 'ad' 与动名词的结合。通过对比副词 'satis'(足够)和 'parum'(不足),表明瓦罗的哲学著作“足以推动探求,但不足以完全教授”。

引用这一段

西塞罗, 学术论衡 §1.7-1.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi045.humanitext-lat1:1.7-1.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。