Humanitext Reader

キケロ · デイオタルス王弁護 §28-32

告発者カストルの不敬と奴隷買収の批判

6 / 8 箇所 · ラテン語

要旨

キケロは告発者カストルの不敬と不道徳を激しく非難し、奴隷をそそくしてその主人を告発させるという行為がいかに社会の基盤を破壊するものであるかを、過去の名士ドミティウスの美徳を引き合いに出して証明する。

§28imitari, Castor, potius avi mores disciplinamque debebas quam optimo et clarissimo viro fugitivi ore male dicere.
カストルよ、お前は逃亡奴隷の口を借りて、最も優れ、最も高名な人物を悪口で罵るよりも、むしろ祖父の生き方や規律を模倣すべきであった。
quod si saltatorem avum habuisses neque eum virum unde pudoris pudicitiaeque exempla peterentur, tamen hoc maledictum minime in illam aetatem conveniret.
仮にお前が踊り手の祖父を持ち、恥じらいや貞潔の模範をそこから求めるべきではないような人物を祖父に持っていたとしても、それでもこの悪口は、あの年齢にはいささかも適合しないであろう。
quibus ille studiis ab ineunte aetate se imbuerat, non saltandi, sed bene ut armis, optime ut equis uteretur, ea tamen illum cuncta iam aetate defecerant.
彼が若い頃から身に浸していた数々の探求、すなわち踊ることではなく、武器を巧みに扱い、馬をこの上なく乗りこなすこと、これらすべては、今や高齢のために彼に欠けてしまっていた。
itaque Deiotarum cum plures in equum sustulissent, quod haerere in eo senex posset, admirari solebamus: hic vero adulescens qui meus in Cilicia miles, in Graecia commilito fuit, cum in illo nostro exercitu equitaret cum suis delectis equitibus quos una cum eo ad Pompeium pater miserat, quos concursus facere solebat, quam se iactare, quam ostentare, quam nemini in illa causa studio et cupiditate concedere!
それゆえ、デイオタルスが、高齢のために馬にまたがっていられるようにと、何人もの者によって馬の上に担ぎ上げられたとき、私たちは感嘆したものである。 しかし、この若者はといえば、キリキアでは私の部下であり、ギリシアでは戦友であったが、我々のあの軍勢において、父親が彼とともにポンペイウスのもとへ送った精鋭の騎兵たちとともに馬を進めていたとき、いかに突撃を繰り返したことか、いかに自分を誇示し、見せびらかしたことか、そしてあの重大な局面において、熱意と渇望において誰にも一歩も譲らなかったことか!
§29tum vero exercitu amisso ego, qui pacis semper auctor, post Pharsalicum autem proelium suasor fuissem armorum non ponendorum, sed abiciendorum, hunc ad meam auctoritatem non potui adducere, quod et ipse ardebat studio illius belli et patri satis faciendum arbitrabatur.
しかしその後、軍勢が失われたとき、常に平和の推進者であり、ファルサロスの戦いの後は武器を置くのではなく、投げ捨てることを勧告した者であった私は、この若者を私の説得に応じさせることができなかった。 なぜなら、彼自身もあの戦争への熱意に燃えており、また父親に報いなければならないと考えていたからである。
felix ista domus quae non impunitatem solum adepta sit sed etiam accusandi licentiam: calamitosus Deiotarus qui et ab eo qui in isdem castris fuerit, et non modo apud te sed etiam a suis accusetur! vos vestra secunda fortuna, Castor, non potestis sine propinquorum calamitate esse contenti?
罰を免れただけでなく、告発する自由さえ手に入れたあの家は、なんと幸運なことか。 同じ陣営にいた者から告発され、しかもあなたの前だけでなく、自分の親族からも告発されるデイオタルスは、なんと不運なことか。 カストルよ、お前たちは、身内の不幸なしには自分たちの幸運に満足できないのか。
§30sint sane inimicitiae, quae esse non debebant—rex enim Deiotarus vestram familiam abiectam et obscuram e tenebris in lucem evocavit: quis tuum patrem ante quis esset quam cuius gener esset audivit?—sed quamvis ingrate et impie necessitudinis nomen repudiaretis, tamen inimicitias hominum more gerere poteratis, non ficto crimine insectari, non expetere vitam, non capitis arcessere.
敵対関係があるとしてもよい。 本来はあるべきではないのだが。 というのも、デイオタルス王は、お前たちの零落して無名であった家を暗闇から光の中へと呼び出したのだから。 お前たちの父親が、誰の婿であるかが知られる前に、彼が一体誰であるかを、かつて誰が聞いたことがあっただろうか。 しかし、お前たちが親族という絆の名をどれほど恩知らずに、不敬に拒絶するとしても、それでも人間らしく敵対関係を営むことはできたはずだ。 虚偽の罪で追い詰めたり、命を求めたり、死罪で告発したりするのではなく。
esto: concedatur haec quoque acerbitatis et odi magnitudo: adeone ut omnia vitae salutisque communis atque etiam humanitatis iura violentur? servum sollicitare verbis, spe promissisque corrumpere, abducere domum, contra dominum armare, hoc est non uni propinquo, sed omnibus familiis nefarium bellum indicere.
よかろう。 これほどまでの激しさと憎しみの大きさも認めるとしよう。 しかし、それは共通の生命と安全のすべての権利、さらには人間性の権利さえも侵害されるほどなのか。 奴隷を言葉で誘い出し、希望と約束で懐柔し、家に連れ去り、主人に対して武装させること、これは一人の身内に対してだけでなく、すべての家庭に対して不道徳な戦争を宣言することである。
nam ista corruptela servi si non modo impunita fuerit sed etiam a tanta auctoritate approbata, nulli parietes nostram salutem, nullae leges, nulla iura custodient.
なぜなら、もし奴隷に対するそのような買収が、処罰されないだけでなく、それほど大きな権威によって承認されるなら、いかなる壁も我々の安全を守ることはできず、いかなる法律も、いかなる権利も守ることはできないからだ。
Vbi enim id quod intus est atque nostrum impune evolare potest contraque nos pugnare, fit in dominatu servitus, in servitute dominatus.
家の中にあり、我々のものであるものが、罰せられずに逃げ出し、我々に対して戦うことができる場所では、主人の地位に奴隷状態が、奴隷の地位に主人の支配が生じるのである。
§31O tempora, o mores! Cn.
おお、時代よ! おお、道徳よ!
Domitius ille quem nos pueri consulem, censorem, pontificem maximum vidimus, cum tribunus plebis M. Scaurum principem civitatis in iudicium populi vocavisset Scaurique servus ad eum clam domum venisset et crimina in dominum delaturum se esse dixisset, prendi hominem iussit ad Scaurumque deduci.
私たちが子供の頃に執政官、監察官、最高神祇官として見たあのグナエウス・ドミティウスは、護民官として国家の第一人者マルクス・スカウルスを人民の裁判に告発したとき、スカウルスの奴隷が密かに彼の家に来て、主人に対する告発を行うと言い出すと、その男を捕らえてスカウルスのところへ連れ戻すよう命じた。
vide quid intersit, etsi inique Castorem cum Domitio comparo: sed tamen ille inimico servum remisit, tu ab avo abduxisti;
カストルをドミティウスと比較するのは不当ではあるが、何という違いがあるかを見てみるがよい。 しかしながら、彼は敵に対して奴隷を返したが、お前は祖父から連れ去った。
ille incorruptum audire noluit, tu corrupisti;
彼は買収されていない奴隷の話を聞くことを拒んだが、お前は買収した。
ille adiutorem servum contra dominum repudiavit, tu etiam accusatorem adhibuisti.
彼は主人に対する協力者としての奴隷を拒絶したが、お前は告発者としてさえ利用した。
at semel iste est corruptus a vobis.
だが、彼は一度だけお前たちによってそそくされたのだと。
§32nonne, cum esset perductus et cum tecum fuisset, refugit ad legatos? nonne ad hunc Cn. Domitium venit? nonne audiente hoc Ser.
彼は、連れて行かれ、お前とともにいた後、使節たちのもとに逃げ帰ったのではないか。 このグナエウス・ドミティウスのもとに来たのではないか。
Sulpicio, clarissimo viro, qui tum casu apud Domitium cenabat, et hoc T. Torquato, optimo adulescente, se a te corruptum, tuis promissis in fraudem impulsum esse confessus est? quae est ista tam impotens, tam crudelis, tam immoderata inhumanitas? idcirco in hanc urbem venisti ut huius urbis iura et exempla corrumperes domesticaque immanitate nostrae civitatis humanitatem inquinares?
当時たまたまドミティウスの家で食事をしていた高名な人物セルウィウス・スルピキウス、および極めて優れた若者ティトゥス・トルクァトゥスが聞いている前で、自分がお前によってそそのかされ、お前の約束によって罪へと駆り立てられたことを白状したのではないか。 お前のそれほどまでに抑制を欠き、残酷で、度を越した非人間性とは何なのか。 お前がこの都市に来たのは、この都市の権利と模範を損ない、お前たちの家庭内の残虐さによって我が国家の人間性を汚すためであったのか。

語釈・文法注

  1. ¦10¦debebas — 義務や適当を表す動詞の直説法未完了過去(debebas)であり、過去に果たすべきであったが実際には果たされなかった義務(「〜すべきであったのに」)を表している。
  2. ¦10¦quod si saltatorem avum habuisses... tamen hoc maledictum minime in illam aetatem conveniret. — 条件節に接続法過去完了(habuisses:過去の事実に反する仮定)、帰結節に接続法未完了(conveniret:現在の事実に反する、または過去から現在に持続する状態への推量)を用いる混成条件文。
  3. ¦11¦sint sane — 接続法現在を用いた譲歩の表現(「確かに〜であるとしてもよい」)。話し手が相手の主張を一時的に仮定として認めるニュアンス。
  4. ¦11¦capitis arcessere — 動詞 arcessere(告訴する、告発する)が、罰則や罪状を表す属格(capitis:死罪、極刑)を伴っている慣用的な表現。
  5. ¦12¦audiente hoc Ser. Sulpicio — 現在分詞 audiente を用いた独立奪格(Ablative Absolute)の構文。「〜が聞いている前で」を意味する。指示代名詞 hoc は中性対格ではなく、奪格支配による奪格(ドミティウスを指す)。

この箇所を引用する

キケロ, デイオタルス王弁護 §28-32. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi034.humanitext-lat2:28-32

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。