§28imitari, Castor, potius avi mores disciplinamque debebas quam optimo et clarissimo viro fugitivi ore male dicere.
카스토르여, 그대는 도망친 노예의 입을 빌려 가장 훌륭하고 현명한 분을 욕하기보다는, 오히려 조부의 품행과 규율을 모방했어야 했다.
quod si saltatorem avum habuisses neque eum virum unde pudoris pudicitiaeque exempla peterentur, tamen hoc maledictum minime in illam aetatem conveniret.
비록 그대가 춤꾼인 조부를 가졌고, 부끄러움과 정숙의 모범을 구할 수 없는 그러한 사람을 조부로 가졌었다 하더라도, 그럼에도 이 욕설은 저 나이에는 결코 어울리지 않을 것이다.
quibus ille studiis ab ineunte aetate se imbuerat, non saltandi, sed bene ut armis, optime ut equis uteretur, ea tamen illum cuncta iam aetate defecerant.
그가 젊은 시절부터 몸담아 온 탐구들, 즉 춤추는 것이 아니라 무기를 잘 다루고 말을 훌륭하게 타는 것, 그러나 이 모든 것은 이제 나이로 인해 그에게 부족해졌던 것이다.
itaque Deiotarum cum plures in equum sustulissent, quod haerere in eo senex posset, admirari solebamus: hic vero adulescens qui meus in Cilicia miles, in Graecia commilito fuit, cum in illo nostro exercitu equitaret cum suis delectis equitibus quos una cum eo ad Pompeium pater miserat, quos concursus facere solebat, quam se iactare, quam ostentare, quam nemini in illa causa studio et cupiditate concedere!
그리하여 나이 든 데이오타루스가 말 위에 앉아 있을 수 있도록 여러 사람들이 그를 말 위로 들어 올렸을 때 우리는 감탄하곤 했다. 그러나 이 청년은, 킬리키아에서는 나의 군인이었고 그리스에서는 나의 전우였는데, 우리 저 군대에서 그의 아버지가 그와 함께 폼페이우스에게 보낸 엄선된 기병들과 함께 말을 타고 있었을 때, 얼마나 돌격을 거듭했는지, 얼마나 자신을 뽐내고 돋보였는지, 그리고 저 중대한 국면에서 열의와 갈망에 있어 누구에게도 양보하지 않았는지!
§29tum vero exercitu amisso ego, qui pacis semper auctor, post Pharsalicum autem proelium suasor fuissem armorum non ponendorum, sed abiciendorum, hunc ad meam auctoritatem non potui adducere, quod et ipse ardebat studio illius belli et patri satis faciendum arbitrabatur.
그러나 그 후 군대가 상실되었을 때, 늘 평화의 옹호자였으며 파르살로스 전투 이후에는 무기를 내려놓는 것이 아니라 내던질 것을 권고했던 나는, 이 청년을 나의 설득으로 이끌 수 없었다. 왜냐하면 그 자신 역시 저 전쟁의 열의로 불타고 있었으며 아버지께 보답해야 한다고 생각했기 때문이다.
felix ista domus quae non impunitatem solum adepta sit sed etiam accusandi licentiam: calamitosus Deiotarus qui et ab eo qui in isdem castris fuerit, et non modo apud te sed etiam a suis accusetur! vos vestra secunda fortuna, Castor, non potestis sine propinquorum calamitate esse contenti?
처벌을 면했을 뿐만 아니라 고발할 자유마저 얻은 저 가문은 얼마나 행복한가! 같은 진영에 있었던 자로부터 고발당하고, 그것도 당신 앞에서뿐만 아니라 자기 친족들에게까지 고발당하는 데이오타루스는 얼마나 비참한가! 카스토르여, 그대들은 친척들의 불행 없이는 그대들의 행복에 만족할 수 없는가?
§30sint sane inimicitiae, quae esse non debebant—rex enim Deiotarus vestram familiam abiectam et obscuram e tenebris in lucem evocavit: quis tuum patrem ante quis esset quam cuius gener esset audivit?—sed quamvis ingrate et impie necessitudinis nomen repudiaretis, tamen inimicitias hominum more gerere poteratis, non ficto crimine insectari, non expetere vitam, non capitis arcessere.
적대 관계가 있다고 치자, 본래 있어서는 안 되는 것이었지만. 왜냐하면 데이오타루스 왕은 그대들의 비천하고 무명이었던 가문을 어둠 속에서 빛 속으로 이끌어 내었기 때문이다. 그대들의 아버지가 누구의 사위인지가 알려지기 전에 그가 누구였는지 일찍이 들은 사람이 있었겠는가? 그러나 그대들이 친족 관계의 명분을 아무리 은혜를 모르고 불경하게 거부할지라도, 그래도 인간답게 적대 관계를 영위할 수는 있었을 것이다. 허위 죄목으로 몰아세우거나, 목숨을 노리거나, 사형죄로 고발하는 것이 아니라.
esto: concedatur haec quoque acerbitatis et odi magnitudo: adeone ut omnia vitae salutisque communis atque etiam humanitatis iura violentur? servum sollicitare verbis, spe promissisque corrumpere, abducere domum, contra dominum armare, hoc est non uni propinquo, sed omnibus familiis nefarium bellum indicere.
좋다, 이토록 극심한 쓰라림과 증오의 크기도 인정하자. 그러나 그것이 공동의 생명과 안전의 모든 권리, 나아가 인간성의 권리마저 침해할 정도인가? 노예를 말로 꾀어내고, 희망과 약속으로 매수하며, 집으로 데려가고, 주인에 맞서 무장시키는 것, 이것은 한 명의 친척뿐만 아니라 모든 가정에 대해 사악한 전쟁을 선포하는 것이다.
nam ista corruptela servi si non modo impunita fuerit sed etiam a tanta auctoritate approbata, nulli parietes nostram salutem, nullae leges, nulla iura custodient.
왜냐하면 노예에 대한 그러한 매수가 처벌받지 않을 뿐만 아니라 그토록 큰 권위에 의해 승인된다면, 어떤 벽도 우리의 안전을 지켜주지 못할 것이며, 어떤 법도, 어떤 권리도 지켜주지 못할 것이기 때문이다.
Vbi enim id quod intus est atque nostrum impune evolare potest contraque nos pugnare, fit in dominatu servitus, in servitute dominatus.
집 안에 있고 우리 가문에게 속한 것이 벌받지 않고 뛰쳐나가 우리에 맞서 싸울 수 있는 곳에서는, 지배의 자리에 노예 상태가, 노예 상태의 자리에 지배가 들어서게 된다.
§31O tempora, o mores! Cn.
오 시대여! 오 도덕이여!
Domitius ille quem nos pueri consulem, censorem, pontificem maximum vidimus, cum tribunus plebis M. Scaurum principem civitatis in iudicium populi vocavisset Scaurique servus ad eum clam domum venisset et crimina in dominum delaturum se esse dixisset, prendi hominem iussit ad Scaurumque deduci.
우리가 어릴 때 집정관, 검찰관, 최고 제사장을 지내는 모습을 보았던 저 그나에우스 도미티우스는, 호민관으로서 국가의 제1인자 마르쿠스 스카우루스를 인민의 재판에 고발했을 때, 스카우루스의 노예가 남몰래 그의 집으로 찾아와 주인에 대한 고발을 하겠다고 말하자, 그 자를 붙잡아 스카우루스에게 인도하라고 명령했다.
vide quid intersit, etsi inique Castorem cum Domitio comparo: sed tamen ille inimico servum remisit, tu ab avo abduxisti;
내가 카스토르를 도미티우스와 비교하는 것은 불공평하지만, 도대체 어떤 차이가 있는지 보라. 하지만 그는 원수에게 노예를 돌려보냈으나 그대는 조부로부터 데려갔다.
ille incorruptum audire noluit, tu corrupisti;
그는 매수되지 않은 노예의 말을 듣기를 거부했으나 그대는 매수했다.
ille adiutorem servum contra dominum repudiavit, tu etiam accusatorem adhibuisti.
그는 주인에 맞서는 협력자로서의 노예를 거부했으나 그대는 고발자로까지 기용했다.
at semel iste est corruptus a vobis.
하지만, 그 노예는 그대들에 의해 한 번 매수되었을 뿐이라고.
§32nonne, cum esset perductus et cum tecum fuisset, refugit ad legatos? nonne ad hunc Cn.
그 노예는 인도되어 그대와 함께 있은 뒤에 사절들에게로 도망치지 않았는가? 이 그나에우스 도미티우스에게 오지 않았는가?
Domitium venit? nonne audiente hoc Ser. Sulpicio, clarissimo viro, qui tum casu apud Domitium cenabat, et hoc T. Torquato, optimo adulescente, se a te corruptum, tuis promissis in fraudem impulsum esse confessus est? quae est ista tam impotens, tam crudelis, tam immoderata inhumanitas? idcirco in hanc urbem venisti ut huius urbis iura et exempla corrumperes domesticaque immanitate nostrae civitatis humanitatem inquinares?
당시 마침 도미티우스의 집에서 식사하고 있던 저명한 인물 세르비우스 술피키우스와, 극히 훌륭한 청년 티투스 토르쿠아투스가 듣고 있는 앞에서, 자신이 그대에 의해 매수되었고 그대의 약속에 의해 죄에 빠지게 되었다고 자백하지 않았는가? 그대의 이토록 억제할 길 없고 잔인하며 무도한 비인간성은 무엇인가? 그대가 이 도시에 온 것은 이 도시의 권리와 모범을 어지럽히고, 가문 내부의 잔학함으로 우리 국가의 인간성을 더럽히기 위함이었는가?