Humanitext Reader

キケロ · マルケッルス弁護 §19-24

カエサルの安全と国家秩序の再建要請

4 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

カエサルのこれまでの寛大さを称えつつ、カエサルの安全が国家の存続にとって不可欠であることを説き、戦争で荒廃した国家の制度や秩序の再建を彼に強く求める。

§19qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis;
したがって、あなたのその非常に優れた徳を喜び、運命や栄光だけでなく、あなた自身の本性と品性をも享受してください。
ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti.
実にそれから、知者にとって最大の果実と歓びが生じるのです。
cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobis quos in re publica tecum simul esse voluisti quotiens cogitabis, totiens de maximis tuis beneficiis, totiens de incredibili liberalitate, totiens de singulari sapientia cogitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel sola dicere.
あなたが自分の他の事柄を思い起こすとき、非常にしばしばあなたの徳に、しかし大抵はあなたの幸運に感謝するでしょう。 しかし、あなたが国家においてあなたと共にいることを望んだ私たちのことを考えるときにはいつも、あなたの最大の恩恵について、あなたの信じがたい寛大さについて、あなたの類稀なる知恵について考えることになるでしょう。 これらは最高の善であるだけでなく、実に唯一の善であるとさえ、私は敢えて言いましょう。
tantus est enim splendor in laude vera, tanta in magnitudine animi et consili dignitas ut haec a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videantur.
なぜなら、真の称賛には非常に大きな輝きがあり、精神と計画の偉大さには非常に大きな尊厳があるため、これらは徳によって与えられたものであり、他のものは運命によって貸し与えられたものであると思われるほどだからです。
§20noli igitur in conservandis viris bonis defetigari, non cupiditate praesertim aliqua aut pravitate lapsis, sed opinione offici stulta fortasse, certe non improba, et specie quadam rei publicae.
したがって、善き人々を救うことに疲れ果ててはなりません。 特に彼らは、何らかの欲望や邪悪さによって過ちを犯したのではなく、おそらくは愚かではあるが、確かに不届きではない義務観念と、国家という一種の外見によって過ちを犯したのです。
non enim tua ulla culpa est, si te aliqui timuerunt, contraque summa laus, quod minime timendum fuisse senserunt.
なぜなら、もし一部の人々があなたを恐れたとしても、それはあなたの何の落ち度でもなく、逆に、彼らが恐れる必要は全くなかったのだと悟ったことは、最大の称賛にあたります。
§21nunc venio ad gravissimam querelam et atrocissimam suspicionem tuam, quae non tibi ipsi magis quam cum omnibus civibus, tum maxime nobis qui a te conservati sumus providenda est: quam etsi spero falsam esse, numquam tamen extenuabo, tua enim cautio nostra cautio est.
さて、私はあなたの極めて重大な不満と、極めて恐ろしい疑惑へと話を進めます。 これはあなた自身にとって同様に、すべての市民、そしてとりわけあなたによって救われた私たちによって警戒されねばならないものです。 私はそれが誤りであることを望みますが、決してそれを過小評価はしません。 なぜなら、あなたの警戒こそが私たちの警戒だからです。
quod si in alterutro peccandum sit, malim videri nimis timidus quam parum prudens.
しかし、もしどちらか一方で過ちを犯さねばならないとすれば、私は慎重さに欠けると思われるよりは、あまりに臆病であると思われる方を選びたい。
sed quisnam est iste tam demens? de tuisne?—tametsi qui magis sunt tui quam quibus tu salutem insperantibus reddidisti?—anne ex eo numero qui una tecum fuerunt? non est credibilis tantus in ullo furor ut quo duce omnia summa sit adeptus, huius vitam non anteponat suae.
しかし、そのように狂気じみた者は一体誰なのでしょうか。 あなたの身内の者ですか。 ――とはいえ、あなたが、望みもしなかった彼らに救いを与えた人々以上に、あなたの身内である者がいるでしょうか。 ――それとも、あなたと共にいたあの人々の数から出た者ですか。 指導者の下であらゆる最高のものを手に入れたのに、その人の命を自分の命よりも優先しないほどの大きな狂気が、何人かの中に存在することは信じがたいことです。
an si nihil tui cogitant sceleris, cavendum est ne quid inimici? qui? omnes enim qui fuerunt aut sua pertinacia vitam amiserunt aut tua misericordia retinuerunt, ut aut nulli supersint de inimicis aut qui fuerunt sint amicissimi.
あるいは、もしあなたの身内が何の犯罪も企てていないとしても、敵が何かを企てるのを警戒すべきでしょうか。 どの敵ですか。 なぜなら、かつて敵であった者たちはすべて、自らの執拗さによって命を失ったか、あるいはあなたの慈悲によって命を保ったかのどちらかであり、その結果、敵のうちで生き残っている者は誰もいないか、あるいはかつて敵であった者たちが最も親しい友となっているかのどちらかだからです。
§22sed tamen cum in animis hominum tantae latebrae sint et tanti recessus, augeamus sane suspicionem tuam: simul enim augebimus diligentiam.
しかしながら、人間の心には非常に大きな隠れ家と非常に多くの奥まった場所があるのですから、あなたの疑惑を大いに強めようではありませんか。 そうすれば、私たちは同時に警戒をも強めることになるからです。
nam quis est omnium tam ignarus rerum, tam rudis in re publica, tam nihil umquam nec de sua nec de communi salute cogitans, qui non intellegat tua salute contineri suam et ex unius tua vita pendere omnium? equidem de te dies noctesque, ut debeo, cogitans casus dumtaxat humanos et incertos eventus valetudinis et naturae communis fragilitatem extimesco, doleoque, cum res publica immortalis esse debeat, eam in unius mortalis anima consistere.
なぜなら、すべての出来事にこれほど無知で、国家においてこれほど未熟であり、自分の救いについても共通の救いについても全く考えたことがない者で、あなたの安全の中に自身の安全が含まれており、あなたのただ一人の命にすべての人の命がかかっていることを理解しない者が、一体誰かいるでしょうか。 私自身は、義務である通りに、昼も夜もあなたのことを考えながら、人間の避けがたい偶然の出来事や、健康の不確実な結果、そして共通の本性の脆弱さを恐れており、国家は不滅であるべきなのに、それが一人の凡夫の命にかかっていることを悲しんでいるのです。
§23si vero ad humanos casus incertosque motus valetudinis sceleris etiam accedit insidiarumque consensio, quem deum, si cupiat, posse opitulari rei publicae credimus? omnia sunt excitanda tibi, C. Caesar, uni quae iacere sentis belli ipsius impetu, quod necesse fuit, perculsa atque prostrata: constituenda iudicia, revocanda fides, comprimendae libidines, propaganda suboles, omnia quae dilapsa iam diffluxerunt severis legibus vincienda sunt.
しかし、もし人間の不慮の事故や健康の不確実な変動に加えて、さらに犯罪と陰謀の企てまでもが加わるならば、たとえ神が望んだとしても、国家を救うことができると私たちは信じられるでしょうか。 ガイウス・カエサルよ、戦争そのものの衝撃によって、避けられなかったこととはいえ、打ち倒され、地に伏しているのをあなたが感じているすべてのものを、あなた一人が復興させねばなりません。 裁判を確立し、信用を取り戻し、欲望を抑え込み、子孫を増やし、すでに崩壊し散逸してしまったすべてのものを、厳しい法律によって縛らねばならないのです。
§24non fuit recusandum in tanto civili bello, tanto animorum ardore et armorum quin quassata res publica, quicumque belli eventus fuisset, multa perderet et ornamenta dignitatis et praesidia stabilitatis suae, multaque uterque dux faceret armatus quae idem togatus fieri prohibuisset.
これほど大きな内乱、これほど大きな精神と武器の熱狂の中にあっては、戦争の結果がどうであれ、揺るがされた国家が、その尊厳の多くの装飾やその安定の守りを失うこと、そして双方の指導者が武装している間に、平時の彼自身であればなされることを禁じたであろう多くのことを行うことは、避けられないことでした。
quae quidem tibi nunc omnia belli volnera sananda sunt, quibus praeter te mederi nemo potest.
実に、これらの戦争のすべての傷を、今やあなたが癒さねばなりません。 あなた以外には誰もこれを治療することはできないのです。

語釈・文法注

  1. §19sapienti — 「知者にとって」という意味での判断者の与格、あるいは所有の与格。
  2. §20minime timendum fuisse — 非人称の受動当為不変化詞 `timendum` に完了不定詞 `fuisse` が組み合わさった対格不定詞句で、「(あなたを)恐れる必要は全くなかったこと」を表す。
  3. §21quo duce — 関係代名詞 `qui` の奪格 `quo` と名詞 `dux` の奪格 `duce` による奪格独立構文で、「彼(その関係代名詞が指すカエサル)を指導者として」の意。
  4. §23tibi... uni — 受動当為(`excitanda sunt`)に伴う動作主の与格で、「あなた一人の手によって」という意味。
  5. §24non fuit recusandum... quin — 否定の拒絶・回避を表す表現に続く `quin` 節(接続法)で、「〜することは避けられなかった」の意。
  6. §24quibus — 関係代名詞の中性複数与格形。先行詞 `belli volnera` を指し、与格支配の動詞 `mederi`(治療する)の目的語となっている。

この箇所を引用する

キケロ, マルケッルス弁護 §19-24. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi032.humanitext-lat2:19-24

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。