§6hinc primum exoritur crimen illud;
ここからまず、あの告発が生じます。
senatum corruptum esse dicunt.
彼らは元老院が買収されたと言うのです。
O di immortales! haec est illa exoptata iudiciorum severitas? corruptores nostri causam dicunt; nos qui corrupti sumus non dicimus? quid ergo? senatumne defendam hoc loco, iudices? omni equidem loco debeo;
おお、不滅の神々よ! これが、あの熱望された裁判の厳格さなのでしょうか。 私たちを買収した者たちが身の明証を立てているのに、買収された私たち自身は明証を立てないというのですか。 ではどうするのか。 裁判官の皆さん、私はこの場で元老院を擁護すべきなのでしょうか。 私は実にいかなる場でもそうすべきです。
ita de me est meritus ille ordo;
あの階級はそれほどまでに私に恩恵を施してくれたからです。
sed nec id agitur hoc tempore nec cum Postumi causa res ista coniuncta est.
しかし、現時点でそのことが論じられているのではないし、その問題はポストゥムスの事件と結びついてはいません。
quamquam ad sumptum itineris, ad illam magnificentiam apparatus comitatumque regium suppeditata pecunia a Postumo est, factaeque syngraphae sunt in Albano Cn. Pompei, cum ille Roma profectus esset, tamen non debuit is qui dabat, cur ille qui accipiebat tum sumeret, quaerere.
もっとも、旅費のため、また王のあの壮麗な装備と随行員のために、ポストゥムスによって資金が提供され、彼がローマを出発した時に、グナエウス・ポンペイウスのアルバヌム荘で借用証書が作成されましたが、それでも、貸す側は、借りる側がなぜその時に金を受け取るのかを問うべきではありませんでした。
non enim latroni, sed regi credidit, nec regi inimico populi Romani, sed ei cuius reditum consuli commendatum a senatu videbat, nec ei regi qui alienus ab hoc imperio esset, sed ei quicum foedus feriri in Capitolio viderat.
なぜなら、彼は強盗にではなく王に融資したのであり、ローマ市民の敵である王にではなく、その帰還が元老院によって執政官に推奨されているのを彼が目にした王に、また、この帝国に無縁な王にではなく、カピトリウムで同盟が結ばれるのを彼が目にした王に融資したからです。
§7quod si creditor est in culpa, non is qui improbe credita pecunia usus est, damnetur is qui fabricatus gladium est et vendidit, non is qui illo gladio civem aliquem interemit.
だが、もし融資された資金を不当に使用した者ではなく、貸した側に過失があるとするならば、あの剣で市民の誰かを殺害した者ではなく、剣を製造して販売した者が有罪とされるべきです。
quam ob rem neque tu, C. Memmi, hoc facere debes ut senatum, cuius auctoritati te ab adulescentia dedidisti, in tanta infamia versari velis, neque ego id quod non agitur defendere.
それゆえ、C・メミウスよ、あなたも、若い頃からその権威に自らを捧げてきた元老院がこれほどの不名誉の中に置かれることを望むようなことをすべきではないし、私もまた、今論じられていないことを擁護すべきではありません。
Postumi enim causa, quaecumque est, seiuncta a senatu est.
ポストゥムスの事件は、それがどのようなものであれ、元老院とは切り離されているのです。
§8quod si item a Gabinio seiunctam ostendero, certe quod dicas nihil habebis.
そして、もし私が同様に彼の事件がガビニウスの事件とも切り離されていることを示すならば、あなたは言うべきことを確実に何一つ持たなくなるでしょう。
est enim haec causa
"Qvo ea pecvnia pervenerit"
quasi quaedam appendicula causae iudicatae atque damnatae.
なぜなら、「その金がどこへ渡ったか」というこの訴訟は、すでに判決が下され、有罪となった事件のいわば一種の付け足しのようなものだからです。
sunt lites aestimatae A. Gabinio, nec praedes dati nec ex bonis populo universae lites solutae.
アウルス・ガビニウスに対して賠償額の算定が行われましたが、保証人も提供されず、彼の財産から民衆に賠償額の全額が支払われたわけでもありませんでした。
iubet lex Iulia persequi ab eis ad quos ea pecunia quam is ceperit qui damnatus sit pervenerit.
ユリウス法は、有罪判決を受けた者が受け取ったその金が渡った先の者たちから、それを取り立てることを命じています。
si est hoc novum in lege Iulia, sicuti multa sunt severius scripta quam in antiquis legibus et sanctius, inducatur sane etiam consuetudo huius generis iudiciorum nova;
もしこの規定が、古い法律よりも厳格かつ神聖に書かれた多くの規定と同様に、ユリウス法において新しいものであるならば、この種の裁判の新しい慣行もまた確かに導入されるがよいでしょう。
§9sin hoc totidem verbis translatum caput est quot fuit non modo in Cornelia sed etiam ante in lege Servilia, per deos immortalis! quid agimus, iudices, aut quem hunc morem novorum iudiciorum in rem publicam inducimus? erat enim haec consuetudo nota vobis quidem omnibus, sed, si usus magister est optimus, mihi debet esse notissima.
しかし、もしこの章が、コルネリウス法だけでなく、それ以前のセルウィリウス法においても存在したのと全く同じ言葉で移し替えられたものであるならば、不滅の神々にかけて! 私たちは何をしているのか、裁判官の皆さん、あるいは私たちは国家にどのようなこの新しい裁判の慣行を導入しようというのですか。 なぜなら、この慣行はあなた方全員にとってもちろん知られていましたが、もし経験が最良の教師であるならば、私にとっては最もよく知られたものであるべきだからです。
accusavi de pecuniis repetundis, iudex sedi, praetor quaesivi, defendi plurimos;
私は不当利得返還について告訴し、審判人として座し、法務官として糾問を行い、数多くの人々を弁護しました。
nulla pars quae aliquam facultatem discendi adferre posset a me afuit.
学ぶための何らかの機会をもたらし得るいかなる分野も、私から欠けてはいませんでした。
ita contendo, neminem umquam
"Qvo ea pecvnia pervenisset"
causam dixisse qui in aestimandis litibus appellatus non esset.
したがって、私は主張します。 賠償額の算定において指名されなかった者が、「その金がどこへ渡ったか」という訴訟において弁明を行ったことは、かつて一人もいなかったと。
in litibus autem nemo appellabatur nisi ex testium dictis aut tabulis privatorum aut rationibus civitatum.
ところが、賠償額の算定においては、証人の証言、あるいは個人の帳簿、あるいは都市の会計記録からでなければ、誰も指名されなかったのです。
§10itaque in inferendis litibus adesse solebant qui aliquid de se verebantur, et, cum erant appellati, si videbatur, statim contra dicere solebant;
それゆえ、賠償額の算定が導入される際、自分に関して何らかの懸念を抱く者たちが出席するのが常であり、彼らは指名されたとき、適切と思われるならば、直ちに反論するのが常でした。
sin eius temporis recentem invidiam pertimuerant, respondebant postea.
しかし、もしその時の差し迫った憎悪を恐れたならば、彼らは後から答弁しました。
quod cum fecissent, permulti saepe vicerunt.
彼らがそうしたとき、非常に多くの者がしばしば勝利したのです。
hoc vero novum et ante hoc tempus omnino inauditum.
だがこれは実に新しく、この時以前には全く前代未聞のことです。
in litibus Postumi nomen est nusquam.
賠償額の算定において、ポストゥムスの名前はどこにもありません。
in litibus dico;
賠償額の算定において、と私は言うのです。
modo vos idem in A. Gabinium iudices sedistis;
つい先ほど、同じあなた方がアウルス・ガビニウスに対する審判人として座しました。
num quis testis Postumum appellavit? testis autem? num accusator? num denique toto illo in iudicio Postumi nomen audistis?
証人の誰かがポストゥムスを指名したでしょうか。 いや証人どころか、告訴人が指名したでしょうか。 そもそも、あの裁判の全体において、あなた方はポストゥムスの名前を一度でも耳にしたでしょうか。