§30at ex hoc ipso crimen exoritur.
しかし、まさにこのことから告発が生じるのです。
ait enim, Gabinio pecuniam Postumus cum cogeret, decumas imperatarum pecuniarum sibi coegisse.
なぜなら彼(告発者)は、ポストゥムスがガビニウスのために金を徴収していたとき、命じられた金額の1割を自分自身のために徴収したのだと言うからです。
non intellego hoc quale sit, utrum accessionem decumae, ut nostri facere coactores solent in centesima, an decessionem de summa fecerit.
これがどのようなことなのか、私には理解できません。 1%の税において我が国の徴収人たちが通常行うように、1割を上乗せしたのか、それとも総額から差し引きをしたのか。
si accessionem, undecim milia talentum ad Gabinium pervenerunt.
もし上乗せであったなら、1万1千タラントンがガビニウスのもとに届いたことになります。
at non modo abs te decem milia obiecta sunt sed etiam ab his aestimata.
しかし、あなたによって1万タラントンが告訴の対象とされただけでなく、彼らによっても1万タラントンと査定されたのです。
§31addo illud etiam: qui tandem convenit aut tam gravi onere tributorum ad tantam pecuniam cogendam mille talentum accessionem esse factam aut in tanta mercede hominis, ut vis, avarissimi mille talentum decessionem esse concessam? neque enim fuit Gabini remittere tantum de suo nec regis imponere tantum pati suis.
私はさらにこれも付け加えましょう。 これほど重い税負担のもとでこれほど巨額の金を徴収するために、1千タラントンの上乗せが行われたということが、あるいは、あなたの言うような極めて欲深き男のこれほど巨額の報酬において、1千タラントンの差し引きが許容されたということが、いったいどうして辻褄が合うのでしょうか。 なぜなら、自分の分からそれほど多くを免除することはガビニウスの柄ではありませんでしたし、自らの臣民にそれほど多くを課すことを許すことは王の柄でもなかったからです。
at erunt testes legati Alexandrini.
「だが、アレクサンドリアの使節たちが証人となるだろう」と。
ei nihil in Gabinium dixerunt;
彼らはガビニウスに対しては何の告発もしませんでした。
immo ei Gabinium laudaverunt.
それどころか、彼らはガビニウスを称賛したのです。
Vbi ergo ille mos, ubi consuetudo iudiciorum, ubi exempla? solet is dicere in eum qui pecuniam redegit qui in illum cuius nomine ea pecunia redigeretur non dixerit?
では、あの慣習はどこにあるのか、裁判の慣行はどこにあるのか、前例はどこにあるのか。 金を実際に徴収した者に対して、その金がその名において徴収された相手に対して証言しなかった者が、証言することなど通常あるでしょうか。
§32age, si is qui non dixit solet, etiamne is solet qui laudavit? isdem testibus, et quidem non productis, sed dictis testium recitatis, quasi praeiudicata res ad has causas deferri solet.
よし、証言しなかった者がそうするのが通常だとしても、称賛した者がそうすることなどあるでしょうか。 まさに同じ証人たちによって、しかも彼らが法廷に引き出されるのではなく、彼らの証言が朗読されることによって、あたかも判決がすでに下された事柄であるかのように、これらの裁判に持ち込まれるのが常なのです。
et ait etiam meus familiaris et necessarius eandem causam Alexandrinis fuisse cur laudarent Gabinium quae mihi fuerit cur eundem defenderem.
そして、私の友人であり親しい知人は、アレクサンドリア人たちがガビニウスを称賛した理由は、私が彼を弁護した理由と同じであるとさえ言っています。
mihi, C. Memmi, causa defendendi Gabini fuit reconciliatio gratiae.
ガイウス・メモニウスよ、私にとってガビニウスを弁護する理由は、好意関係の和解にありました。
neque me vero paenitet mortalis inimicitias, sempiternas amicitias habere.
そして私は、敵意は一時的なものにとどめ、友情は永遠のものとすることを、実に後悔してはいません。
§33nam si me invitum putas, ne Cn. Pompei animum offenderem, defendisse causam, et illum et me vehementer ignoras.
なぜなら、もしあなたが、私がグナエウス・ポンペイウスの心を損ねないために、不本意ながらこの事件を弁護したのだと思っているなら、あなたは彼(ポンペイウス)のことも私のことも全く分かっていません。
neque enim Pompeius me sua causa quicquam facere voluisset invitum, neque ego cui omnium civium libertas carissima fuisset meam proiecissem.
なぜなら、ポンペイウスは彼のために私が不本意ながら何かをすることを望まなかったでしょうし、私も、すべての市民の自由を最も大切なものとしてきた者として、自らの自由を投げ捨てるようなことはしなかったでしょう。
nec, quam diu inimicissimus Gabinio fui, non amicissimus mihi Cn.
また、私がガビニウスの最大の敵であった間、グナエウス・ポンペイウスが私にとって最大の友人ではなかったわけではありません。
Pompeius fuit, nec, postea quam illius auctoritate eam dedi veniam quam debui, quicquam simulate feci, ne cum mea perfidia illi etiam ipsi facerem cui beneficium dedissem iniuriam.
またその後、彼の権威によって私が与えるべき寛恕を与えた後も、私は何一つ偽って行いませんでした。 自らの不誠実によって、私が恩恵を与えた相手その人にさえ害を及ぼすことがないようにするためです。
nam non redeundo in gratiam cum inimico non violabam Pompeium; si per eum reductus insidiose redissem, me scilicet maxime, sed proxime illum quoque fefellissem.
なぜなら、敵と和解しないことによってポンペイウスとの関係を損ねていたわけではありませんが、もし彼を介して和解させられたのに陰険な形で和解していたならば、当然私自身を最も欺き、それに次いで彼をも欺くことになったはずだからです。
§34ac de me omittamus; ad Alexandrinos istos revertamur.
さて、私についてはこれくらいにして、あのあきれたアレクサンドリア人たちに話を戻しましょう。
quod habent os, quam audaciam! modo vobis inspectantibus in iudicio Gabini tertio quoque verbo excitabantur; negabant pecuniam Gabinio datam.
彼らはなんと厚顔無恥で、なんと大胆不敵なのでしょうか。 少し前、あなた方が見ている前で行われたガビニウスの裁判において、彼らは三語ごとに立ち上がり、ガビニウスに金は渡されていないと否定していました。
recitabatur identidem Pompei testimonium regem ad se scripsisse nullam pecuniam Gabinio nisi in rem militarem datam.
ポンペイウスの証言、すなわち王が彼に「ガビニウスには軍事目的以外には一切金は渡されていない」と手紙に書いてきたという証言が、何度も朗読されていました。
non est,
inquit,
tum Alexandrinis testibus creditum.
「あの時は、アレクサンドリア人の証人たちは信用されなかったのだ」と告発者は言います。
quid postea?
creditur nunc.
それがどうしたというのですか。 今は信用されています。
quam ob rem?
quia nunc aiunt quod tum negabant.
「なぜですか」。 「なぜなら、今は彼らがかつて否定していたことを肯定しているからだ」と。
§35quid ergo? ista condicio est testium ut, quibus creditum non sit negantibus, isdem credatur dicentibus? at, si verum tum severissima fronte dixerunt, nunc mentiuntur;
では一体どういうことですか。 否定していたときには信用されなかった同じ証人たちが、肯定して語っているときには信用される、などということが証人のあり方なのでしょうか。 しかし、もしあのとき極めて厳格な表情で真実を語っていたのだとすれば、今は嘘をついている。
si tum mentiti sunt, doceant nos verum quo voltu soleant dicere.
もしあのとき嘘をついていたのだとすれば、彼らがどのような表情で真実を語るのが常なのか、我々に教えてもらうとしましょう。
audiebamus Alexandream, nunc cognoscimus.
我々はアレクサンドリアについて噂で聞いていましたが、今やそれを身を以て知っています。
illinc omnes praestigiae, illinc, inquam, omnes fallaciae, omnia denique ab eis mimorum argumenta nata sunt.
すべての手品、すべてのまやかし、要するにパントマイムのすべての筋書きは、あそこから、そう、あそこから生まれたのです。
nec mihi longius quicquam est, iudices, quam videre hominum voltus.
審判人の皆さん、私にとって彼らの顔つきを見る以上に待ち遠しいことはありません。
§36dixerunt hic modo nobiscum ad haec subsellia, quibus superciliis renuentes huic decem milium crimini! iam nostis insulsitatem Graecorum;
彼らは少し前、この法廷で我々のすぐそばのベンチで、この1万タラントンの罪を眉をひそめて否定しながら証言したではないですか。 あなた方はすでにギリシア人の愚劣さを知っています。
umeris gestum agebant tum temporis, credo, causa;
あの時は、彼らは肩をすくめる身振りをしていた。 思うに、都合があったのでしょう。
nunc scilicet tempus nullum est.
今や、当然ながら、そのような都合は一切ありません。
Vbi semel quis peieraverit, ei credi postea, etiam si per pluris deos iuret, non oportet, praesertim, iudices, cum in his iudiciis ne locus quidem novo testi soleat esse ob eamque causam idem iudices retineantur qui fuerint de reo, ut eis nota sint omnia neve quid fingi novi possit.
一度偽証した者は、たとえそれ以上の多くの神々にかけて誓おうとも、その後信用されるべきではありません。 審判人の皆さん、特にこのような裁判においては、新しい証人の余地さえ通常はなく、そのために、被告人の裁判に立ち会ったのと同じ審判人たちが、彼らにすべてのことが知られており、新しい虚偽が捏造されないようにするために、留任させられているのであるからなおさらです。